#saymon stil
Saymon Stil
Saymon Stil (Simon Stiell) Qrenadadan olan siyasətçi, mühəndis və iqlim siyasəti üzrə beynəlxalq səviyyəli rəhbərdir. O, 2022-ci ilin avqustundan BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının (UNFCCC) İcraçı katibi vəzifəsini tutur. BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş 2025-ci ilin iyununda Stili ikinci üçillik müddətə bu vəzifəyə yenidən təyin edib. Buna görə 2026-cı ildə Saymon Stil UNFCCC-nin və ümumilikdə BMT çərçivəsində aparılan beynəlxalq iqlim danışıqlarının əsas rəhbər şəxslərindən biridir.
Onun işi COP iqlim konfransları, Paris Sazişinin həyata keçirilməsi, dövlətlərin emissiyaların azaldılması üzrə öhdəlikləri, iqlim maliyyəsi, uyğunlaşma və inkişaf etməkdə olan ölkələrə dəstək kimi istiqamətləri əhatə edir. İcraçı katib dövlətlərin əvəzinə qərar qəbul etmir; UNFCCC Katibliyinə rəhbərlik edir və ölkələr arasında iqlim danışıqlarının təşkilati və texniki baxımdan işləməsini təmin edən sistemə başçılıq edir.
Saymon Stilin təhsili
Saymon Stil mühəndislik sahəsində təhsil alıb. UNFCCC-nin rəsmi bioqrafiyasına əsasən, o, London Metropolitan University və College of North West London-da mühəndislik üzrə hazırlıq keçib. Daha sonra Böyük Britaniyanın University of Westminster universitetində Master of Business Administration (MBA) dərəcəsi əldə edib.
Onun peşəkar fəaliyyətində mühəndislik, texnologiya, biznes idarəçiliyi, dövlət idarəçiliyi və iqlim siyasəti bir-birini tamamlayan istiqamətlər olub. Stil beynəlxalq iqlim diplomatiyasına birbaşa siyasətdən başlamayıb; dövlət sektoruna keçməzdən əvvəl uzun müddət özəl texnologiya sektorunda çalışıb.
Texnologiya sektorundakı fəaliyyəti
Saymon Stil dövlət vəzifələrinə başlamazdan əvvəl təxminən 14 il texnologiya sektorunda fəaliyyət göstərib. UNFCCC-nin məlumatına görə, o, Silikon Vadisində yerləşən texnoloji startaplardan iri beynəlxalq korporasiyalara qədər müxtəlif şirkətlərdə yüksək rəhbər vəzifələrdə çalışıb. Onun iş təcrübəsində Nokia və GEC Plessey Telecommunications kimi şirkətlər də yer alıb.
Bu mərhələ onun bioqrafiyasını bir çox ənənəvi diplomat və siyasətçidən fərqləndirir. Stilin iqlim siyasətində texnologiya, investisiya, iqtisadiyyat və real icra məsələlərinə tez-tez diqqət yetirməsi onun əvvəlki peşəkar təcrübəsi ilə də əlaqələndirilə bilər.
Qrenada hökumətində siyasi fəaliyyəti
Saymon Stil 2013-cü ildən 2022-ci ilin iyununa qədər Qrenada hökumətində yüksək vəzifələrdə çalışıb. Bu dövrdə o, müxtəlif nazir və dövlət vəzifələrini yerinə yetirib. Beş il ərzində İqlim Dayanıqlılığı və Ətraf Mühit naziri olub, həmçinin Təhsil və İnsan Resurslarının İnkişafı naziri, insan resurslarının inkişafı və ətraf mühit məsələlərinə cavabdeh dövlət naziri və Kənd Təsərrüfatı, Torpaq, Meşə və Balıqçılıq Nazirliyində parlament katibi kimi fəaliyyət göstərib.
Stil Qrenada parlamentinin yuxarı palatası olan Senatın da üzvü olub və burada hökumət işlərinə rəhbərlik edən Leader of Government Business funksiyasını yerinə yetirib. Kiçik ada dövlətinin nümayəndəsi kimi onun iqlim məsələlərinə xüsusi diqqət yetirməsi təsadüfi deyil. Karib hövzəsində yerləşən ada dövlətləri qasırğalar, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və digər iqlim risklərinə qarşı həssas ölkələr sırasındadır.
UNFCCC-nin İcraçı katibi vəzifəsinə təyin olunması
2022-ci ilin avqustunda BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Saymon Stili BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının İcraçı katibi təyin edib. Təyinat COP Bürosu ilə məsləhətləşmələrdən sonra həyata keçirilib. 2025-ci ilin iyununda isə eyni prosedur əsasında Stil daha üç il müddətinə yenidən təyin olunub.
UNFCCC Katibliyi Almaniyanın Bonn şəhərində yerləşir və təxminən 450 əməkdaşı birləşdirir. Katiblik Konvensiyanın, Kioto Protokolunun və Paris Sazişinin həyata keçirilməsini dəstəkləyir, dövlətlərin təqdim etdiyi iqlim məlumatlarının təhlili və nəzərdən keçirilməsinə texniki yardım göstərir və beynəlxalq iqlim danışıqlarının təşkilini təmin edir. Saymon Stil bu strukturun rəhbəridir.
UNFCCC İcraçı katibinin əsas funksiyaları
Saymon Stilin vəzifəsini bəzən sadəcə “BMT-nin iqlim rəhbəri” kimi təqdim edirlər. Bu ifadə onun beynəlxalq rolunu sadələşdirilmiş formada göstərsə də, rəsmi vəzifəsi UNFCCC İcraçı katibidir. O, Katibliyin fəaliyyətinə rəhbərlik edir, COP və digər iqlim danışıqlarının hazırlanmasında iştirak edir, dövlətləri Paris Sazişi üzrə öhdəliklərin icrasını sürətləndirməyə çağırır və qlobal iqlim siyasətinin vəziyyəti haqqında çıxışlar edir.
Lakin İcraçı katib COP qərarlarını təkbaşına qəbul edə və ya dövlətlərə məcburi emissiya hədəfləri müəyyən edə bilməz. Əsas siyasi qərarlar Konvensiyanın tərəfləri olan dövlətlərin danışıqları və razılığı nəticəsində qəbul olunur. Katibliyin işi həmin çoxtərəfli prosesin işləməsinə kömək etməkdir.
Saymon Stil və Paris Sazişi
Paris Sazişi Stilin fəaliyyətinin əsas beynəlxalq hüquqi çərçivələrindən biridir. UNFCCC Katibliyi ölkələrin saziş üzrə fəaliyyətini, hesabatlılığı və beynəlxalq danışıqları dəstəkləyir. Stil çıxışlarında dövlətləri milli iqlim planlarını gücləndirməyə, emissiyaların azaldılmasını sürətləndirməyə, uyğunlaşma tədbirlərinə və iqlim maliyyəsinə daha çox diqqət ayırmağa çağırır.
O, xüsusilə NDC-lərin — Nationally Determined Contributions, yəni ölkələrin milli səviyyədə müəyyən edilmiş iqlim töhfələrinin əhəmiyyətini vurğulayıb. COP29 zamanı Bakıda çıxışında yeni nəsil NDC-ləri ölkələrin iqlim təsirlərinə qarşı mübarizəsi və iqtisadi transformasiyası baxımından son dərəcə mühüm siyasət sənədləri kimi təqdim edib.
Saymon Stil və Azərbaycan
Saymon Stilin Azərbaycanla ən mühüm əlaqəsi Bakının COP29-a ev sahibliyi etməsi ilə bağlıdır. O, COP29-dan əvvəl də Azərbaycana səfər edib. 2 fevral 2024-cü ildə ADA Universitetində çıxış edən Stil COP29-a hazırlıq, qlobal iqlim fəaliyyəti və qarşıdakı danışıqların prioritetləri barədə danışıb. O, həmin çıxışında Azərbaycanın COP-a ev sahibliyini böyük məsuliyyət kimi qiymətləndirib və Bakıdakı hazırlıq müzakirələrini qeyd edib.
2024-cü ilin noyabrında isə Saymon Stil COP29 çərçivəsində yenidən Bakıda olub və konfrans boyunca danışıqların əsas beynəlxalq simalarından biri kimi çıxış edib. COP29 Azərbaycan tarixində keçirilmiş ən böyük beynəlxalq tədbirlərdən biri olmaqla yanaşı, iqlim maliyyəsinin konfransın əsas mövzusuna çevrilməsi ilə yadda qalıb.
Saymon Stilin COP29-un açılışındakı çıxışı
COP29 11 noyabr 2024-cü ildə Bakıda açılıb. Açılış mərasimində çıxış edən Saymon Stil əvvəlki COP28 sədrliyindən Azərbaycanın COP29 sədrliyinə keçidi qeyd edib və qlobal əməkdaşlığın konkret nəticələr verməli olduğunu vurğulayıb.
Onun COP29-dakı əsas mövzularından biri iqlim maliyyəsi idi. Konfransdan əvvəl Stil Bakıda dövlətlərin inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün yeni beynəlxalq iqlim maliyyəsi hədəfi barədə razılığa gəlməsinin vacibliyini dəfələrlə bildirmişdi. O, 17 oktyabr 2024-cü ildəki çıxışında COP29-u nəticə əldə edilməli olan konfrans kimi xarakterizə etmişdi.
COP29 zamanı iqtisadi risklər haqqında mövqeyi
12 noyabr 2024-cü ildə COP29 çərçivəsində dünya liderləri qarşısında çıxış edən Saymon Stil iqlim dəyişikliyini yalnız ekoloji problem kimi deyil, birbaşa iqtisadi risk kimi təqdim edib. O, iqlim fəlakətlərinin bəzi ölkələrdə ÜDM-ə ciddi zərər vurduğunu, ailələr və bizneslər üçün xərcləri artırdığını və iqlim böhranının yaşayış xərcləri probleminə çevrildiyini bildirib.
Bu yanaşma Stilin çıxışlarında tez-tez görünür: o, iqlim fəaliyyətini yalnız emissiyaların azaldılması ilə deyil, iqtisadi inkişaf, enerji təhlükəsizliyi, iş yerləri, investisiyalar və insanların gündəlik xərcləri ilə əlaqələndirir.
COP29-un nəticələri və Saymon Stilin mövqeyi
COP29-un yekununda inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün yeni iqlim maliyyəsi məqsədi qəbul edildi. Razılaşmaya əsasən, inkişaf etmiş ölkələrin liderlik etdiyi maliyyə hədəfinin əvvəlki illik 100 milyard dollardan 2035-ci ilədək ildə ən azı 300 milyard dollara yüksəldilməsi nəzərdə tutuldu. Bundan əlavə, bütün mənbələrdən inkişaf etməkdə olan ölkələrə iqlim maliyyəsinin 2035-ci ilədək ildə 1,3 trilyon dollara çatdırılması istiqamətində səylərin genişləndirilməsi çağırışı edildi.
24 noyabrda COP29-un bağlanışında çıxış edən Stil yeni maliyyə məqsədini iqlim təsirlərinin gücləndiyi şəraitdə vacib müdafiə mexanizmi kimi qiymətləndirdi. Bununla yanaşı, o, Bakıdan sonra görüləcək işlərin çox olduğunu və ölkələrin Paris Sazişinin məqsədlərinə çatmaq üçün fəaliyyətlərini sürətləndirməli olduqlarını bildirdi.
Bakıdan Belemə iqlim maliyyəsi yol xəritəsi
COP29-dan sonra Bakı nəticələri Saymon Stilin fəaliyyətində aktual mövzu olaraq qalıb. 11 iyun 2026-cı ildə Bonnda keçirilən BMT iqlim görüşləri zamanı o, COP29 və COP30 sədrliyinin “Baku to Belém Roadmap to 1.3T” təşəbbüsü ilə bağlı çıxış edib. Stil maliyyənin iqlim planlarını real layihələrə çevirmək üçün əsas vasitələrdən biri olduğunu vurğulayıb.
Bu yol xəritəsi COP29-da müəyyən edilmiş daha geniş 1,3 trilyon dollarlıq maliyyə istiqaməti ilə bağlıdır. Məqsəd dövlət, özəl və digər maliyyə mənbələrinin hərəkətə gətirilməsi yolu ilə inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqlim tədbirlərinin maliyyələşdirilməsi imkanlarını artırmaqdır.
Saymon Stilin 2026-cı ildə fəaliyyəti
2026-cı ildə Stil ikinci mandatı çərçivəsində UNFCCC-yə rəhbərlik etməyə davam edir. Onun gündəliyində Paris Sazişinin icrası, iqlim maliyyəsi, milli iqlim planlarının həyata keçirilməsi, uyğunlaşma, ədalətli enerji keçidi və beynəlxalq iqlim əməkdaşlığının qorunması əsas mövzular sırasındadır. 2026-cı ilin mayında o, COP31-dən qlobal siyasi gərginliklər fonunda iqlim üzrə çoxtərəfli əməkdaşlığın işlədiyini göstərən nəticələr gözlənildiyini bildirib.
İyun ayında Bonn iqlim görüşlərində Stil UNFCCC prosesinin daha effektiv, səmərəli və vaxtında işləməsinin vacibliyini də vurğulayıb. Onun fikrincə, qlobal iqlim fəaliyyəti artıq yalnız yeni öhdəliklərin elan edilməsi mərhələsində deyil, qəbul edilmiş qərarların daha sürətli həyata keçirilməsi mərhələsinə keçməlidir.
Saymon Stil və Bakıda IV İqlim Həftəsi
2026-cı ilin sentyabrında Bakı yenidən UNFCCC-nin beynəlxalq iqlim tədbirinə ev sahibliyi edir. Climate Week 4 – Baku 7–11 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Bakı Konqres Mərkəzində keçirilir. Tədbir UNFCCC-nin 2026-cı il İqlim Həftələri proqramının bir hissəsidir və iqlim qərarlarının real icrasını, investisiyaları və müxtəlif tərəflər arasında əməkdaşlığı müzakirə etmək üçün platforma yaradır.
Saymon Stilin rəhbərlik etdiyi UNFCCC Katibliyi bu beynəlxalq prosesin təşkilati mərkəzində dayanır. Bu baxımdan Bakı həm COP29-un keçirildiyi şəhər, həm də sonrakı mərhələdə qlobal iqlim qərarlarının icrasının müzakirə edildiyi məkan kimi Stilin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq iqlim gündəliyi ilə sıx əlaqəlidir.
Saymon Stilin beynəlxalq iqlim siyasətində rolu
Saymon Stilin rolunu qiymətləndirərkən onun dövlət başçısı və ya ölkələr üzərində qərarvermə səlahiyyəti olan şəxs olmadığını nəzərə almaq vacibdir. Onun təsiri beynəlxalq danışıqlar prosesinə rəhbərlik edən Katibliyin başçısı, diplomatik vasitəçi və qlobal iqlim fəaliyyətinin sürətləndirilməsinə çağıran yüksək səviyyəli beynəlxalq nümayəndə olmasından irəli gəlir.
UNFCCC sistemi təxminən bütün dünya ölkələrini eyni danışıqlar çərçivəsində birləşdirir. Bu sistem daxilində Saymon Stil hökumətləri ortaq mövqelərə yaxınlaşdırmaq, Paris Sazişinin icrasını dəstəkləmək və danışıqlarda qəbul edilmiş qərarların real iqtisadi və sosial fəaliyyətə çevrilməsini təşviq etmək istiqamətində çalışır. Məhz buna görə onun çıxışları COP konfranslarında və beynəlxalq iqlim siyasətində geniş diqqət çəkir.
