Səbinə Hacıyeva

Səbinə Xalid qızı Hacıyeva azərbaycanlı memar, memarlıq üzrə elmlər doktoru, professor və dövlət qulluqçusudur. O, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisidir. Azərbaycan Prezidentinin 1 mart 2023-cü il tarixli sərəncamı ilə bu vəzifəyə təyin olunub və 2026-cı ildə fəaliyyətini davam etdirir. Onun peşəkar və elmi fəaliyyəti memarlıq irsinin qorunması, tarixi abidələrin bərpası, konservasiya, memarlıq tarixi və mədəni irsin idarə olunması ilə bağlıdır.

Memarlıq təhsili və peşəkar hazırlığı
Səbinə Hacıyeva Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun — indiki Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Memarlıq fakültəsini 1994-cü ildə bitirib. Sonrakı fəaliyyətini memarlıq, tarixi tikililərin öyrənilməsi və abidələrin bərpası istiqamətində davam etdirib. O, Yaponiyanın JICA təşkilatının Tokioda həyata keçirdiyi yaşayış tikintisi siyasəti üzrə proqramda iştirak edib, həmçinin beynəlxalq təhsil proqramı çərçivəsində ABŞ-nin Mayami Universitetində təcrübə keçib.

Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində fəaliyyəti
Səbinə Hacıyevanın uzunmüddətli akademik fəaliyyəti Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti ilə bağlıdır. O, 1994–2003-cü illərdə universitetin Landşaft memarlığı kafedrasında çalışıb, daha sonra “Memarlıq konstruksiyaları və abidələrin bərpası” istiqamətində elmi və pedaqoji fəaliyyət göstərib. Müxtəlif dövrlərdə dosent, professor əvəzi, professor və kafedra müdiri vəzifələrində çalışıb. Onun əsas ixtisas istiqamətlərindən biri tarixi memarlıq obyektlərinin qorunması və elmi əsaslarla bərpasıdır.

Memarlıq üzrə elmi araşdırmaları
Səbinə Hacıyeva memarlıq üzrə elmlər doktoru və professordur. Elmi araşdırmalarında Azərbaycanın memarlıq irsi, tarixi abidələrin qorunması, bərpa metodları və regional memarlıq xüsusiyyətləri əsas yer tutur. Onun doktorluq tədqiqatı Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsinin memarlıq irsi, bu irsin qorunması və istifadəsi problemləri ilə əlaqəli olub. Peşəkar profilində Şəki, Qəbələ, Qax və Xınalıq kimi tarixi ərazilərdə memarlıq irsinin tədqiqi və mühafizəsi istiqamətləri də qeyd edilir.

Mədəni İrsin Qorunması üzrə Dövlət Xidmətinə rəhbərliyi
Səbinə Hacıyeva 1 mart 2023-cü ildən Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə rəhbərlik edir. Dövlət Xidməti dövlət mühafizəsində olan daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunmasına, istifadəsinə, bərpasına, konservasiyasına və müvafiq sahədə dövlət nəzarətinə cavabdeh qurumdur. Hacıyevanın rəhbərliyi dövründə abidələrin inventarlaşdırılması, reyestr məlumatlarının yenilənməsi, monitorinq və bərpa layihələri Dövlət Xidmətinin əsas fəaliyyət istiqamətləri sırasında yer alıb.

Tarix və mədəniyyət abidələrinin inventarlaşdırılması
2025-ci ilin nəticələrinə dair 2026-cı ilin fevralında keçirilən kollegiya iclasında Səbinə Hacıyeva Dövlət Xidmətinin 760 tarix-memarlıq əhəmiyyətli obyekt barədə məlumatı müzakirə etdiyini, təqdimatlar əsasında AMEA tərəfindən 681 obyektə dair müvafiq rəy verildiyini bildirib. Bu proses daşınmaz mədəni irs obyektlərinin elmi qiymətləndirilməsi və dövlət qeydiyyatı sisteminin təkmilləşdirilməsi ilə əlaqəlidir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda mədəni irsin qorunması
Səbinə Hacıyevanın rəhbərlik etdiyi Dövlət Xidməti Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yerləşən tarix və mədəniyyət abidələrinin monitorinqi, inventarlaşdırılması və bərpa imkanlarının qiymətləndirilməsində iştirak edir. 2026-cı ildə o, Azıx mağara düşərgəsində beynəlxalq ekspedisiyanın apardığı arxeoloji tədqiqatlarla tanış olub. Qazıntılarda GPS, “Total Station” və 3D modelləşdirmə kimi texnologiyalardan istifadə edildiyi və arxeoloji məlumatların sistemləşdirildiyi bildirilib.

ICCROM və beynəlxalq mədəni irs əməkdaşlığı
Səbinə Hacıyeva Azərbaycanı mədəni irsin qorunması üzrə beynəlxalq platformalarda da təmsil edir. 2025-ci ilin dekabrında Romada keçirilən ICCROM Baş Assambleyasının 34-cü sessiyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinə rəhbərlik edib. Sessiyada Azərbaycanın ICCROM ilə əməkdaşlığı, UNESCO Ümumdünya İrs Siyahısındakı irs nümunələri, abidələrin monitorinqi və bərpa prosesləri barədə məlumat təqdim olunub.

“Tərəqqi” medalı və “Əməkdar memar” fəxri adı
Səbinə Hacıyevanın memarlıq sahəsində fəaliyyəti dövlət tərəfindən də qiymətləndirilib. Azərbaycan Prezidentinin 25 noyabr 2016-cı il tarixli sərəncamı ilə o, Azərbaycan memarlığının inkişafındakı xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub. 17 dekabr 2021-ci ildə isə ona “Əməkdar memar” fəxri adı verilib.

Səbinə Hacıyevanın fəaliyyət istiqamətləri
Səbinə Hacıyevanın peşəkar fəaliyyəti memarlıq elmi ilə mədəni irsin praktiki mühafizəsini birləşdirir. Akademik fəaliyyəti tarixi memarlıq və bərpa metodlarının elmi öyrənilməsinə, dövlət xidmətindəki fəaliyyəti isə abidələrin qeydiyyatı, monitorinqi, konservasiyası və bərpasının təşkilinə yönəlib. Bu iki istiqamət onun müasir Azərbaycan mədəni irsinin qorunması sahəsindəki peşəkar profilinin əsasını təşkil edir.