Səkinəxanım məscidi

Səkinəxanım məscidi: Qubanın qədim tarixi və mənəviyyat rəmzi Azərbaycanın şimal bölgəsinin ən füsunkar və zəngin tarixə malik guşələrindən biri olan Quba rayonu, təbiəti ilə yanaşı, həm də qədim memarlıq abidələri ilə tanınır. Bu abidələr arasında həm dini, həm də tarixi-memarlıq baxımından xüsusi çəkiyə malik olan məkanlardan biri Səkinəxanım məscididir. 19-cu əsrin ortalarında inşa edilmiş bu müqəddəs ocaq, Şərq memarlıq ənənələrinin və Azərbaycan ustalarının incə zövqünün parlaq bir nümunəsidir. Məscidin tikilmə tarixi və onun adının mənşəyi böyük bir ehtiram və vəfa hekayəsi ilə bağlıdır. Tarixi mənbələrə görə, məscid məşhur Azərbaycan alimi, mütəfəkkiri və tarixçisi Abbasqulu ağa Bakıxanovun xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə onun həyat yoldaşı Səkinə xanım Bakıxanova tərəfindən inşa etdirilib. 1854-cü ildə tamamlanan bu tikili, yerli əhali tərəfindən həm mənəvi bir məkan, həm də zadəgan bir qadının öz həyat yoldaşına olan sonsuz sevgisinin və hörmətinin rəmzi kimi qəbul edilib. Səkinəxanım məscidinin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri onun bənzərsiz memarlıq quruluşudur. Məscid dördbucaqlı formaya malik olmaqla, tamamilə bişmiş qırmızı kərpicdən inşa edilib və onun üzəri nəhəng bir metal günbəzlə örtülüb. Bu günbəzin forması və zirvəsindəki zərif aypara fiquru binaya xüsusi bir əzəmət bəxş edir. Məscidin daxili interyeri də xüsusi diqqətlə işlənib; geniş ibadət zalı, pəncərələrin yerləşmə nizamı və daxili akustika Şərq bənna sənətinin yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir. Tikinti zamanı heç bir sement qarışığından istifadə olunmaması, divarların möhkəmliyi üçün xüsusi yumurta ağı qarışığından istifadə edilməsi barədə xalq arasında gəzən rəvayətlər də binanın mühəndislik sirrindən xəbər verir. Digər bir çox dini abidələrimiz kimi, Səkinəxanım məscidi də sovet hakimiyyəti illərində çətin dövrlər yaşayıb. Həmin dövrdə məscid təyinatı üzrə fəaliyyət göstərə bilməmiş, anbar və digər məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. Lakin Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra məscid yenidən dindarların ixtiyarına verilmiş, dövlət tərəfindən tarixi abidə kimi qeydiyyata alınaraq qorunmağa başlanmışdır. Aparılan bərpa və təmir işləri sayəsində məscid öz ilkin görkəmini və mənəvi ruhunu qoruyub saxlaya bilib. Nəticə etibarilə, Səkinəxanım məscidi sadəcə dini ayinlərin icra olunduğu bir məkan deyil, həm də Qubanın çoxəsrlik mədəniyyətini, keçmişini və memarlıq irsini özündə yaşadan canlı bir tarix kitabıdır. Bu gün bu məscid həm yerli dindarların, həm də bölgəyə gələn çoxsaylı yerli və xarici turistlərin mütləq ziyarət etdiyi, memarlığına heyran qaldığı ən mühüm mədəniyyət ocaqlarından biridir.