SƏTƏMM

SƏTƏMM «Sağlamlıq, Əməyin Təhlükəsizliyi və Ətraf Mühitin Mühafizəsi» ifadəsinin abreviaturasıdır. Beynəlxalq praktikada bu sahə HSE (Health, Safety, Environment) adlanır. Qısa formada çox vaxt SƏTƏM yazılır: S sağlamlığı, ƏT əməyin təhlükəsizliyini, ƏMM isə ətraf mühitin mühafizəsini bildirir. Termin iş prosesində işçilərin həyatını və sağlamlığını qorumağı, qəza və zədə hallarının qarşısını almağı, təbiətə vurulan ziyanı minimuma endirməyi birləşdirir. SƏTƏMM istehsalat, tikinti, neft-qaz, metallurgiya və digər sahələrdə müəssisənin idarəetmə sisteminin əsas hissələrindən biridir.

Üç əsas istiqamət

Sağlamlıq (Health) və ya peşə sağlamlığı iş yerlərində işçilərin sağlamlığının fiziki, psixoloji və sosial baxımdan qorunmasına yönəlib. Buraya zərərli istehsalat amilləri, səs-küy, toz, kimyəvi maddələr, ağır fiziki iş və stress kimi risklərin nəzarətdə saxlanması daxildir.

Əməyin təhlükəsizliyi (Safety) iş zamanı yaralanma, qəza və yanğın hallarının qarşısını almaq üçün qaydaların, avadanlıq standartlarının və təlimatların tətbiqidir.

Ətraf mühitin mühafizəsi (Environment) ətraf mühitdə təbii mövcud olan maddi varlıqların ilkin kəmiyyət və keyfiyyətcə dəyişməsinə yol verilməməsi deməkdir. Müəssisə baxımından bu, tullantılara, emissiyalara, su və torpağın qorunmasına nəzarət deməkdir.

SƏTƏMM siyasəti və idarəetmə

Müəssisələrin əksəriyyətində SƏTƏMM fəaliyyəti yazılı siyasət əsasında qurulur. Siyasətdə aydın və ölçülə bilən hədəflər və məqsədlər müəyyən edilir, performans yoxlanılır, nəzərdən keçirilir, monitorinq aparılır və hesabat verilir. Bununla rəhbərlik sahə üzrə göstəriciləri izləyir və çatışmazlıqları vaxtında düzəldir. Bir çox şirkət öz SƏTƏMM siyasətini Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik aktlarına uyğun qurduğunu bəyan edir. Siyasət işçilərə çatdırılır və təlimlərlə möhkəmləndirilir.

Müəssisələrdə tətbiqi

Praktikada SƏTƏMM işçilərin təlimatlandırılması, risklərin qiymətləndirilməsi, fərdi qoruyucu vasitələrin (dəbilqə, əlcək, eynək, xüsusi geyim) təmin edilməsi, avadanlığın texniki baxışı və yanğından mühafizə tədbirləri ilə həyata keçirilir. Hadisələr, o cümlədən qəzaya yaxın hallar qeydə alınır və təhqiq edilir ki, təkrarlanmasın. İş nəticələri SƏTƏMM hesabat formalarında toplanır. Bu formalar nümunəvi olur və hər müəssisə onları öz fəaliyyətinin xüsusiyyətlərinə və təhlükələrinə uyğunlaşdırır. SƏTƏMM üzrə mütəxəssislər müəssisədə nəzarəti həyata keçirir, işçilərə isə təhlükəli vəziyyət barədə məlumat vermək və təhlükəli işdən imtina etmək hüququ tanınır.