#şeytan çarxı
Şeytan çarxı
Şeytan çarxı əyləncə parklarında və istirahət məkanlarında quraşdırılan, böyük şaquli təkər formasında olan attraksiondur. Beynəlxalq terminologiyada Ferris wheel adlandırılan bu qurğunun kənar hissəsində sərnişinlərin yerləşdiyi kabinələr olur. Çarx fırlandıqca kabinələr yüksəlir və sərnişinlərə ətraf ərazini hündürlükdən seyr etmək imkanı verir.
Şeytan çarxı nədir?
Şeytan çarxının əsas konstruksiyası böyük şaquli çarx, dayaq sistemi və çarxın ətrafında yerləşdirilmiş sərnişin kabinələrindən ibarətdir.
Attraksion adətən nisbətən yavaş sürətlə hərəkət edir. Buna görə şeytan çarxı sürətli və kəskin hərəkətlərə əsaslanan ekstremal attraksionlardan fərqlənir. Burada əsas məqsəd hündürlüyə qalxmaq və panoramik mənzərəni seyr etməkdir.
Ferris wheel adı haradan yaranıb?
Müasir şeytan çarxının tarixində amerikalı mühəndis Corc Vaşinqton Geyl Ferris Jr. (George Washington Gale Ferris Jr.) xüsusi yer tutur.
Onun layihələndirdiyi böyük çarx 1893-cü ildə Çikaqoda keçirilən Dünya Kolumbiya Sərgisi üçün hazırlanmışdı. Qurğu sərginin diqqətçəkən mühəndislik layihələrindən birinə çevrildi.
Sonradan Ferrisin soyadı ingilis dilində bu tip attraksionların ümumi adı kimi – Ferris wheel formasında geniş yayıldı.
Şeytan çarxı necə işləyir?
Attraksionun böyük təkəri mərkəzi ox ətrafında fırlanır. Sərnişin kabinələri isə çarxın xarici hissəsinə müəyyən intervallarla yerləşdirilir.
Müasir modellərdə kabinələrin konstruksiyası sərnişinlərin çarxın müxtəlif mövqelərində rahat yerləşməsinə imkan verir. Böyük müşahidə çarxlarında qapalı və geniş kabinələrdən istifadə oluna bilər.
Çarxın hərəkəti elektrik mühərrikləri və müvafiq mexaniki idarəetmə sistemləri vasitəsilə təmin edilir.
Şeytan çarxı və müşahidə çarxı
Müasir iri attraksionlara münasibətdə “müşahidə çarxı” – observation wheel termini də işlədilir.
Ənənəvi şeytan çarxlarında daha sadə və nisbətən kiçik sərnişin yerləri ola bilər. Müasir müşahidə çarxlarında isə qapalı, daha böyük və bəzən iqlim nəzarəti olan kabinələr quraşdırılır.
Bu tip qurğular yalnız əyləncə attraksionu deyil, həm də şəhərin panoramasını izləmək üçün turistik obyekt funksiyasını yerinə yetirə bilər.
Şeytan çarxında təhlükəsizlik
Şeytan çarxı insanların hündürlüyə qaldırıldığı mexaniki attraksion olduğuna görə onun təhlükəsiz istismarı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Konstruksiyanın texniki vəziyyəti, kabinələrin və qapıların təhlükəsizliyi, elektrik və mexaniki sistemlərin işləkliyi, fövqəladə hallara hazırlıq və istehsalçının müəyyən etdiyi istismar məhdudiyyətlərinə riayət olunması əsas təhlükəsizlik məsələlərindəndir.
Sərnişinlər də operatorun göstərişlərinə, yaş və boy məhdudiyyətlərinə və digər təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməlidirlər.
Əyləncə parklarında şeytan çarxı
Şeytan çarxı dünyada əyləncə parklarının ən tanınan simvollarından biridir. Onun müxtəlif ölçülü modellərinə parklar, yarmarkalar, turizm zonaları və şəhər istirahət məkanlarında rast gəlmək mümkündür.
Böyük şəhərlərdə yerləşən müasir müşahidə çarxları isə turistik görməli yerlərə çevrilə bilir. Hündürlükdən açılan panorama bu attraksionların əsas xüsusiyyətlərindən biridir.
Beləliklə, şeytan çarxı klassik əyləncə attraksionu ilə panoramik müşahidə imkanını birləşdirən qurğudur.
