siqaret

Tütün Asılılığı və Sağlamlıq: Siqaretin Orqanizmə Təsirləri və Ondan İmtina Yolları Müasir dünyada qlobal səhiyyənin ən böyük problemlərindən biri tütün məhsullarının, xüsusilə də siqaretin geniş yayılmasıdır. Hər il dünyada milyonlarla insanın vaxtından əvvəl dünyasını dəyişməsinə səbəb olan bu vərdiş, yalnız fərdin sağlamlığına deyil, həm də passiv siqaretçəkmə vasitəsilə ətrafdakı insanların həyatına ciddi təhlükə yaradır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) hesabatlarına görə, siqaret çəkmək qarşısı alına bilən ölüm səbəbləri arasında ilk sıralarda yer alır. Siqaretin Tərkibi və Kimyəvi Təhlükə Bir ədəd yanan siqaret ətrafa sadəcə tüstü deyil, insan orqanizmi üçün öldürücü olan minlərlə kimyəvi maddə yayır. Tütün tüstüsünün tərkibində 7000-dən çox kimyəvi birləşmə tapılmışdır ki, bunlardan ən azı 250-sinin zərərli, 60-dan çoxunun isə birbaşa xərçəng yaradan (kanserogen) maddə olduğu sübut edilmişdir. Siqaretin tərkibindəki əsas zərərli maddələr aşağıdakılardır: Nikotin: Beyində asılılıq yaradan əsas güclü maddədir. Ürək döyüntüsünü sürətləndirir və qan təzyiqini qaldırır. Dəm qazı (Karbon monoksid): Qanda oksigenin daşınmasını əngəlləyir, bu da ürək və digər orqanların oksigen çatışmazlığı yaşamasına səbəb olur. Qatran (Tar): Ağciyərlərdə toplanaraq tənəffüs yollarını bağlayır və zamanla ağciyər toxumasını məhv edir. Arsen, ammonyak və aseton: Sənayedə və zəhər istehsalında istifadə olunan digər kimyəvi maddələr də az miqdarda siqaret tüstüsü ilə bədənə daxil olur. Sağlamlığa Vurulan Zərər və Passiv Siqaretçəkmə Siqaret istifadəsi demək olar ki, bədənin bütün daxili sistemlərinə mənfi təsir göstərir. İlk növbədə tənəffüs sistemi zərər görür; xroniki bronxit, emfizema və Ağciyərlərin Xroniki Obstruktiv Xəstəliyi (AXOX) birbaşa bu vərdişlə bağlıdır. Ürək-damar sistemində damarların daralması, tıxanması, infarkt və insult riski siqaret çəkənlərdə bir neçə dəfə daha yüksəkdir. Eyni zamanda, ağız boşluğu, qida borusu, mədə və sidik kisəsi xərçənginin yaranmasında da tütünün payı böyükdür. Digər böyük təhlükə isə passiv siqaretçəkmədir. Siqaret çəkməyən, lakin davamlı olaraq bu tüstünü udmaq məcburiyyətində qalan insanlarda, xüsusilə uşaqlarda astma, tənəffüs yolları infeksiyaları və ürək xəstəliklərinin yaranma riski əhəmiyyətli dərəcədə artır. Zərərli Vərdişdən Azad Olmaq: Yeni Həyata Addım Siqareti tərgitmək çətin bir proses olsa da, qeyri-mümkün deyil. Nikotin asılılığından qurtulmaq üçün psixoloji hazırlıq, idmanla məşğul olmaq, stressi idarə etməyi öyrənmək və ehtiyac yarandıqda həkim nəzarəti altında nikotin əvəzedici terapiyalardan (saqqızlar, plasterlər) istifadə etmək olar. Siqareti buraxdıqdan cəmi 20 dəqiqə sonra təzyiq normallaşmağa başlayır, 1 il sonra ürək xəstəlikləri riski yarıbayarı azalır, 10-15 il sonra isə orqanizm demək olar ki, tamamilə yenilənir.