#sistem bloku
Sistem bloku
Sistem bloku fərdi kompüterin əsas aparat komponentlərinin yerləşdiyi korpusdur. Sistem blokunun daxilində prosessor, ana plata, operativ yaddaş, məlumat daşıyıcıları, enerji təchizatı bloku və kompüterin işləməsi üçün lazım olan digər elektron hissələr yerləşir. Gündəlik danışıqda sistem bloku bəzən bütövlükdə “kompüter” adlandırılsa da, texniki baxımdan monitor, klaviatura, siçan və digər xarici qurğular sistem blokunun tərkibinə daxil deyil.
Sistem blokunun əsas hissələri
Sistem blokunun əsas komponentlərindən biri ana platadır. Ana plata kompüterin müxtəlif hissələrinin bir-biri ilə əlaqəsini təmin edən əsas elektron lövhədir. Prosessor, operativ yaddaş, məlumat daşıyıcıları və genişləndirmə kartları birbaşa və ya xüsusi interfeyslər vasitəsilə ana plata ilə əlaqələndirilir.
Prosessor kompüterdə hesablamaların və proqram əmrlərinin yerinə yetirilməsində əsas rol oynayır. Operativ yaddaş isə işləyən proqramların və cari məlumatların müvəqqəti saxlanması üçün istifadə olunur.
Məlumatların saxlanması
Sistem blokunda məlumatların uzunmüddətli saxlanması üçün HDD və ya SSD tipli yaddaş qurğularından istifadə edilir. HDD məlumatları maqnit disklərində saxlayır, SSD isə məlumatların elektron yaddaş çiplərində saxlanmasına əsaslanır.
Müasir kompüterlərdə SSD qurğuları yüksək məlumat ötürmə sürətinə görə geniş istifadə olunur. Əməliyyat sisteminin və proqramların SSD-də yerləşdirilməsi kompüterin açılmasını və proqramların işə düşməsini sürətləndirə bilər.
Videokart
Qrafik məlumatların emalına videokart cavabdehdir. Bəzi prosessorlarda inteqrasiya olunmuş qrafik nüvə mövcud olduğuna görə ayrıca videokart tələb edilməyə bilər.
Oyun, üçölçülü modelləşdirmə, video montaj, qrafik dizayn və digər yüksək qrafik məhsuldarlıq tələb edən işlər üçün isə ayrıca videokartdan istifadə olunur. Belə videokartlarda öz qrafik prosessoru və video yaddaşı yerləşir.
Enerji təchizatı bloku
Enerji təchizatı bloku elektrik şəbəkəsindən daxil olan enerjini kompüter komponentlərinin istifadə edə biləcəyi gərginliklərə çevirir və onları elektrik enerjisi ilə təmin edir.
Enerji təchizatı blokunun gücü kompüterdə istifadə olunan prosessor, videokart və digər komponentlərin enerji tələbatına uyğun seçilməlidir.
Soyutma sistemi
Kompüter işləyərkən prosessor, videokart və digər komponentlər istilik yaradır. Buna görə sistem blokunda soyutma sistemləri istifadə olunur.
Ən geniş yayılmış üsul hava ilə soyutmadır. Bu sistem radiator və ventilyatorlardan istifadə edərək isti havanın korpusdan xaric edilməsini təmin edir. Yüksək məhsuldarlıqlı kompüterlərdə maye soyutma sistemlərinə də rast gəlinir.
Sistem blokunun korpusu
Korpus bütün daxili komponentləri fiziki təsirlərdən qoruyur və onların düzgün yerləşdirilməsinə imkan verir. Korpusun ölçüsü və quruluşu daxilində istifadə edilə biləcək ana plata, videokart, soyutma sistemi və yaddaş qurğularının ölçülərinə təsir edir.
Korpus seçilərkən hava dövranı, kabel idarəetməsi, genişləndirmə imkanları və komponentlərin yerləşdirilməsi üçün ayrılan sahə nəzərə alınır.
Sistem blokunun giriş və çıxışları
Sistem blokunun ön və arxa hissəsində müxtəlif portlar yerləşə bilər. USB portları xarici yaddaş qurğularının, klaviatura, siçan və digər avadanlıqların qoşulması üçün istifadə olunur.
Monitor bağlantısı üçün HDMI, DisplayPort və digər video interfeyslərdən istifadə edilə bilər. Şəbəkə bağlantısı üçün Ethernet portu, səs avadanlıqları üçün isə audio giriş və çıxışları mövcud ola bilər.
Sistem bloku və masaüstü kompüter
Sistem bloku əsasən masaüstü kompüterlərin əsas hissəsidir. Noutbuklardan fərqli olaraq onun komponentlərini dəyişdirmək və yeniləmək adətən daha asandır. İstifadəçi operativ yaddaşı artıra, yeni yaddaş qurğusu əlavə edə, videokartı dəyişdirə və müəyyən hallarda prosessoru yeniləyə bilər.
Bu xüsusiyyət sistem bloklu kompüterlərin ofis, təhsil, proqramlaşdırma, mühəndislik, dizayn və oyun məqsədləri üçün müxtəlif konfiqurasiyalarda hazırlanmasına imkan verir.
