STEAM Azərbaycan Layihəsi

“STEAM Azərbaycan” layihəsi Azərbaycanda elm, texnologiya, mühəndislik, incəsənət və riyaziyyatın inteqrasiya olunmuş şəkildə tədrisini təşviq edən təhsil layihəsidir. Layihə 2019–2020-ci tədris ilindən etibarən tətbiq olunur və əsas məqsədi şagirdlərdə XXI əsr bacarıqlarını — tənqidi və yaradıcı düşüncə, əməkdaşlıq, effektiv ünsiyyət, problem həll etmə və innovativ yanaşma qabiliyyətlərini inkişaf etdirməkdir.

STEAM sözü ingilis dilində Science, Technology, Engineering, Art və Mathematics sözlərinin baş hərflərindən yaranıb. Bu yanaşmada fənlər bir-birindən ayrı şəkildə deyil, real həyatda qarşılaşılan məsələlərin həllinə yönəlmiş vahid öyrənmə modeli daxilində birləşdirilir. Şagirdlər nəzəri biliklərini praktiki layihələr, təcrübələr, modelləşdirmə və texnoloji tapşırıqlar vasitəsilə tətbiq edirlər.

Layihə Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü, Elm və Təhsil Nazirliyi və Təhsil İnstitutunun dəstəyi ilə həyata keçirilir.

Tədris istiqamətləri və texnologiyalar

STEAM Azərbaycan layihəsində tədris yalnız klassik dərs formatı ilə məhdudlaşmır. Şagirdlər proqramlaşdırma, robototexnika, elektronika, mühəndislik və rəqəmsal istehsal texnologiyaları ilə praktiki şəkildə tanış olurlar.

Layihə çərçivəsində erkən yaşdan proqramlaşdırıla bilən sistemlər, mikrokontrollerlərlə kodlaşdırma, Arduino, mexatronika və robototexnika, mühəndislik, biotexnologiya, nanotexnologiya, alternativ enerji, sahibkarlıq, CAD və CAM sistemləri, 3D modelləşdirmə, 3D çap, CNC lazer oyma və kəsmə kimi istiqamətlər üzrə tədris aparılır.

STEAM mərkəzlərində həmçinin dron texnologiyaları, peyk texnologiyaları, süni intellekt, ROV və AUV sistemləri, pilotsuz gəmi sistemləri, kodlaşdırma, yaradıcılıq və incəsənət, robotlarla öyrənmə və sahibkarlıq bacarıqları kimi proqramlar təşkil olunur.

Bu yanaşma uşaqların yalnız texnologiyadan istifadə etməsini deyil, həm də öz cihazlarını, modellərini, prototiplərini və layihələrini yaratmasını təşviq edir.

Əhatə dairəsi və STEAM mərkəzləri

Layihə 2019-cu ildə ilkin olaraq 42 ümumtəhsil məktəbində tətbiq edilməyə başlanıb. Sonrakı illərdə layihənin əhatə dairəsi əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilib.

2025–2026-cı tədris ilində “STEAM Azərbaycan” layihəsi ölkə üzrə 545 ümumtəhsil müəssisəsini və III–IX siniflərdə təhsil alan 303 mindən çox şagirdi əhatə edib. 2025–2026-cı tədris ilindən layihənin III siniflərdə də tətbiqinə başlanılıb.

Azərbaycanın müxtəlif şəhər və rayonlarında STEAM mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Bakı ilə yanaşı Xırdalan, Sumqayıt, Quba, İsmayıllı, Ağdaş, Bərdə, Tovuz, Şəmkir, Zaqatala, Qax, Sabirabad, Şirvan, Lənkəran, Mingəçevir, Gəncə və Şuşada şagirdlər müxtəlif STEAM proqramları üzrə təlimlərə cəlb olunurlar.

Ölkə üzrə STEAM mərkəzlərində hər il 10 mindən çox şagird müxtəlif ixtisaslaşdırılmış proqramlardan yararlanır.

STEAM İnnovasiya Mərkəzi və yarışlar

5 yanvar 2023-cü ildə Bakıda STEAM İnnovasiya Mərkəzinin açılışı keçirilib. Mərkəz STEAM sahəsində tədris, praktiki məşğələlər, sərgilər, innovasiya və texnologiya fəaliyyətləri üçün yaradılıb.

Mərkəzdə “Nyuton elm otağı”, elmi eksponatlar sərgisi, Aviasiya Akademiyası, İdeya laboratoriyası, STEAM TV və digər fəaliyyət zonaları mövcuddur. Burada uşaqlar, məktəblilər və tələbələr müxtəlif texnologiyalarla praktiki şəkildə tanış ola bilirlər.

STEAM Azərbaycan layihəsinin mühüm istiqamətlərindən biri də yarış və olimpiadalardır. STEAM Azərbaycan Festivalı, STEAM'ool Olimpiadası, First Lego League və müxtəlif robototexnika, mühəndislik və texnologiya yarışları layihənin təhsil ekosisteminin bir hissəsidir.

Bu tədbirlər şagirdlərə öz bilik və bacarıqlarını praktiki layihələrdə nümayiş etdirmək, komanda şəklində işləmək, texniki problemləri həll etmək və beynəlxalq təcrübə əldə etmək imkanı verir.