Hərbi sursat

Hərbi sursat silahlı qüvvələrdə müxtəlif silah sistemlərinin istifadəsi üçün nəzərdə tutulan patron, mərmi, mina, raket və digər döyüş təyinatlı vasitələrin ümumi adıdır. Hərbi sursatın növü onun hansı silah sistemi üçün hazırlanmasından, ölçüsündən, konstruksiyasından və təyinatından asılıdır. Bu məhsullar ciddi təhlükəsizlik qaydaları, xüsusi saxlama şərtləri və hüquqi nəzarət altında istehsal, daşınma və istifadə olunur.

Hərbi sursat nədir?
Hərbi sursat dedikdə müxtəlif silah və hərbi sistemlər üçün nəzərdə tutulan döyüş təyinatlı materiallar başa düşülür. Bunlara atıcı silah patronları, artilleriya mərmiləri, raketlər, bəzi mina və digər xüsusi təyinatlı sursat növləri daxil ola bilər.
Sursatın konstruksiyası istifadə olunduğu silah sisteminə və əməliyyat məqsədinə uyğun hazırlanır.

Patronlar
Patron atıcı silahlarda istifadə olunan əsas sursat növlərindən biridir. Patron adətən giliz, kapsul, barıt yükü və güllədən ibarət olur.
Onun ölçüsü və texniki xüsusiyyətləri konkret silah sisteminə uyğunlaşdırılır. Müxtəlif hərbi atıcı silahlar fərqli kalibr və standartlarda patronlardan istifadə edir.

Artilleriya mərmiləri
Artilleriya mərmiləri top, haubitsa və digər artilleriya sistemləri üçün nəzərdə tutulan sursatlardır. Onlar müxtəlif ölçü və təyinatda istehsal olunur.
Artilleriya sursatları hərbi əməliyyatlarda uzun məsafəli atəş dəstəyi üçün istifadə edilən sistemlərin əsas komponentlərindən biridir.

Tank sursatları
Tankların əsas silah sistemləri üçün xüsusi sursat növləri hazırlanır. Bu sursatların ölçüsü və konstruksiyası tank topunun texniki xüsusiyyətlərinə uyğun olur.
Müasir tanklarda müxtəlif təyinatlı mərmilər istifadə edilə bilər və onların seçimi konkret texniki və əməliyyat tələblərindən asılıdır.

Raket və reaktiv sursat
Hərbi sursat anlayışına müxtəlif raket və reaktiv sistemlər üçün nəzərdə tutulan vasitələr də daxildir.
Bu kateqoriya müxtəlif platformalarda istifadə olunan sistemləri əhatə edir və onların texniki quruluşu digər sursat növlərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə bilər.

Aviasiya sursatı
Hərbi aviasiyada təyyarə və helikopterlər üçün nəzərdə tutulan xüsusi sursat növləri istifadə olunur.
Bunlara müxtəlif aviasiya silah sistemləri üçün hazırlanmış döyüş vasitələri daxil ola bilər. Onların daşınması və saxlanması xüsusi təhlükəsizlik standartlarına uyğun həyata keçirilir.

Hərbi dəniz sursatı
Hərbi dəniz qüvvələrində gəmi və digər dəniz platformaları üçün xüsusi sursat və silah sistemləri mövcuddur.
Bu vasitələr dəniz şəraitinə uyğun konstruksiya edilir və korroziyadan qorunma, təhlükəsiz saxlama və texniki xidmət baxımından xüsusi tələblərə malikdir.

Təlim sursatı
Hərbi hazırlıq və təlim proseslərində döyüş sursatlarından fərqlənən xüsusi təlim vasitələrindən istifadə oluna bilər.
Belə sursatların əsas məqsədi şəxsi heyətin təhlükəsiz şəraitdə silah sistemləri ilə işləmə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsidir.

Sursatın işarələnməsi
Hərbi sursatların üzərində istehsalçı, partiya, kalibr və digər texniki məlumatları göstərən işarələr ola bilər.
Bu işarələr sursatın identifikasiyası, uçotu və logistika proseslərinin düzgün aparılması üçün vacibdir.

Saxlanma şəraiti
Hərbi sursat xüsusi anbarlarda və təhlükəsizlik tələblərinə uyğun şəraitdə saxlanılır. Temperatur, rütubət, yanğın təhlükəsizliyi və icazəsiz girişə qarşı nəzarət əsas amillər sırasındadır.
Sursat anbarlarında təhlükəsizlik qaydalarının pozulması ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi üçün xüsusi prosedurlar tətbiq olunur.

Daşınma və logistika
Hərbi sursatın daşınması adi yüklərdən fərqli olaraq xüsusi təhlükəsizlik və logistika qaydalarına tabedir.
Daşınma zamanı qablaşdırma, işarələmə, marşrut və müşayiət tələbləri qanunvericilik və təhlükəsizlik standartları ilə müəyyən edilir.

İstehsal və keyfiyyətə nəzarət
Hərbi sursat istehsalı yüksək dəqiqlik və ciddi keyfiyyət nəzarəti tələb edir. İstehsal prosesində materialların keyfiyyəti, ölçülərin uyğunluğu və təhlükəsizlik göstəriciləri yoxlanılır.
Məhsullar istifadəyə buraxılmazdan əvvəl müxtəlif texniki sınaqlardan keçirilə bilər.

Sursatın istifadə müddəti
Hərbi sursatların müəyyən saxlama və istismar müddəti ola bilər. Uzun müddət saxlanılan məhsulların texniki vəziyyəti mütəmadi olaraq yoxlanılır.
Korroziya, rütubət, temperatur dəyişiklikləri və digər amillər sursatın vəziyyətinə təsir göstərə bilər.

Utilizasiya
İstifadə müddəti bitmiş və ya təhlükəli vəziyyətə düşmüş hərbi sursat xüsusi prosedurlarla zərərsizləşdirilməli və utilizasiya edilməlidir.
Bu proses yalnız müvafiq ixtisaslı şəxslər və səlahiyyətli qurumlar tərəfindən təhlükəsizlik qaydalarına uyğun həyata keçirilir.

Hərbi sərgilərdə sursat
Müdafiə sənayesi sərgilərində müxtəlif sursat növləri, onların maketləri və ya nümayiş nümunələri təqdim edilə bilər.
ADEX kimi sərgilərdə atıcı silah, artilleriya, raket və digər hərbi sistemlərlə yanaşı onların sursat kateqoriyaları da nümayiş etdirilə bilər.

Təhlükəsizlik
Hərbi sursat təhlükəli material hesab olunur və onunla yalnız xüsusi hazırlıq keçmiş şəxslər işləməlidir.
Naməlum və ya tərk edilmiş sursata toxunmaq, onu hərəkət etdirmək və ya açmağa çalışmaq təhlükəlidir. Belə hallarda müvafiq dövlət və təhlükəsizlik qurumlarına məlumat verilməlidir.