Şuşaya köç

Şuşaya köç Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinə həyata keçirilən Böyük Qayıdış prosesinin tərkib hissəsi olaraq keçmiş məcburi köçkünlərin Şuşa şəhərinə və Şuşa rayonunun yaşayış məntəqələrinə mərhələli şəkildə geri qayıtmasıdır. Şuşa şəhərinə sakinlərin qayıdışı 2024-cü ilin mayında başlayıb və sonrakı dövrdə davam etdirilib. Prezidentin rəsmi “Böyük Qayıdış” səhifəsində Şuşaya keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışının 11 may 2024-cü ildən başladığı göstərilir.

Köç yalnız insanların doğma şəhərinə qaytarılması ilə məhdudlaşmır. Prosesdən əvvəl Şuşada yaşayış binalarının tikintisi və bərpası, elektrik və su infrastrukturu, yollar, məktəb, səhiyyə və dövlət xidmətləri kimi yaşayış üçün zəruri sahələr üzrə işlər həyata keçirilib.

Şuşaya ilk köç nə vaxt başlayıb?

Şuşaya ilk ailələrin köçürülməsi 2024-cü ilin mayında həyata keçirilib. Bundan əvvəl, 30 aprel 2024-cü ildə Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsində ilkin mərhələdə Şuşaya köçürüləcək ailələr arasında püşkatma keçirilib. İlk püşkatmada şəhid ailələri, qazilər və Şuşada tikinti və bərpa-quruculuq işlərində çalışanlar daxil olmaqla 20 ailə iştirak edib.

İlk sakinlər Şuşada inşa edilmiş birinci yaşayış kompleksində yerləşdiriliblər. 10 may 2024-cü ildə Prezident İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva yaşayış kompleksinin açılışında iştirak edib və şəhərə köçən ilk sakinlərlə görüşüblər. İlkin mərhələdə kompleksə 20 ailə — 88 nəfər köçürülüb.

Mayın 24-nə olan rəsmi məlumata əsasən isə həmin vaxtadək Şuşa şəhərinə ümumilikdə 58 ailə köçürülmüşdü.

Şuşada sakinlər harada yerləşdirilir?

Şuşaya qayıdan ailələrin yerləşdirilməsi üçün yeni yaşayış kompleksləri yaradılıb. Birinci yaşayış kompleksinin sahəsi təxminən 8 hektardır və burada 23 bina tikilib. Kompleks ümumilikdə 450 mənzildən ibarətdir: 28 birotaqlı, 195 ikiotaqlı, 190 üçotaqlı, 30 dördotaqlı və 7 beşotaqlı mənzil mövcuddur.

2026-cı ilin iyununda Prezidentin rəsmi saytında yayımlanan məlumatda kompleksdə keçmiş məcburi köçkünlərlə yanaşı, Şuşada müxtəlif dövlət qurumlarında çalışan şəxslərin də xidməti mənzillərdə yaşadığı bildirilib. Ərazidə abadlıq və yaşıllaşdırma işləri görülüb, sakinlərin istirahəti üçün müvafiq şərait yaradılıb.

Şuşaya köç necə təşkil olunur?

Köç prosesi mərhələli şəkildə həyata keçirilir. İlk mərhələlərdə Şuşa şəhərində daimi qeydiyyatda olan və ölkənin müxtəlif yerlərində müvəqqəti məskunlaşmış keçmiş məcburi köçkün ailələri üçün yeni yaşayış sahələri ayrılıb.

Dövlət Komitəsinin 2024-cü ildə açıqladığı prosedura əsasən, ailələr arasında püşkatma keçirilərək ailə tərkibinə uyğun mənzillər müəyyənləşdirilib. İlk mərhələdə təqdim edilən mənzillər iki, üç, dörd və beş otaqlı olub.

Bu baxımdan “Şuşaya köç” bir dəfə həyata keçirilmiş tədbirin deyil, ailələrin müxtəlif mərhələlər üzrə doğma yaşayış yerlərinə qaytarılması prosesinin adıdır.

Şuşanın kəndlərinə də köç həyata keçirilir

Böyük Qayıdış Şuşa şəhəri ilə məhdudlaşmır. 2026-cı ildə Şuşa rayonunun kəndlərinə də sakinlərin qayıdışı başlayıb.

25 may 2026-cı ildə Böyük Qaladərəsi kəndinə ilk köç həyata keçirilib. Bu mərhələdə kəndə 14 ailə — 64 nəfər qayıdıb. Kənddə ilkin mərhələdə 17 fərdi ev bərpa edilmiş, növbəti mərhələdə daha 20 evin bərpası planlaşdırılmışdı.

Sonrakı mərhələdə, 25 iyun 2026-cı ildə Böyük Qaladərəsinə daha 3 ailə — 14 nəfər köçürülüb.

Kiçik Qaladərəsi kəndinə qayıdış

Şuşa rayonunun Kiçik Qaladərəsi kəndinə ilk köç 2026-cı ilin iyulunda baş tutub. İyulun 8-də kəndə ilkin mərhələdə 15 ailə — 51 nəfər köçürülüb.

Prezidentin 11 iyul 2026-cı il tarixli məlumatına əsasən, Kiçik Qaladərəsində 66 fərdi ev mövcud idi. Onlardan 26-sı həmin vaxt istismara hazır vəziyyətə gətirilmişdi.

Kəndə köç bununla yekunlaşmayıb. 17 avqust 2026-cı ildə Kiçik Qaladərəsinə daha 11 ailə — 39 nəfər köçürülüb.

Şuşada hansı infrastruktur yaradılıb?

Əhalinin daimi yaşayışının təmin edilməsi üçün şəhərdə yaşayış kompleksləri ilə yanaşı müxtəlif infrastruktur obyektləri istifadəyə verilib. Prezidentin rəsmi “Böyük Qayıdış” məlumatında Zəfər yolu, “Şuşa” yarımstansiyası, Şuşa Rəqəmsal İdarəetmə Mərkəzi, sutəmizləyici qurğular kompleksi, birinci yaşayış kompleksi, Dövlət Xidmətləri Mərkəzi, 1 nömrəli tam orta məktəb və Şuşa Müalicə-Sağlamlıq Mərkəzi həyata keçirilmiş əsas layihələr sırasında göstərilir.

Şuşaya köç buna görə yalnız mənzillərin təqdim olunması deyil, şəhərdə daimi həyatın yenidən qurulması ilə paralel aparılan prosesdir. Yaşayış, təhsil, səhiyyə, kommunal xidmətlər, nəqliyyat və dövlət xidmətlərinin yaradılması sakinlərin şəhərdə uzunmüddətli məskunlaşmasına xidmət edir.

Böyük Qayıdış və Şuşa

Şuşaya köç Azərbaycanın Böyük Qayıdış proqramının ən diqqətçəkən istiqamətlərindən biridir. Şuşa 8 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə qaytarıldıqdan sonra şəhərdə geniş bərpa və yenidənqurma işlərinə başlanılıb. Sonrakı mərhələdə yaşayış və sosial infrastrukturun yaradılması sakinlərin doğma şəhərə qayıdışına imkan verib.

2024-cü ildə Şuşa şəhərinə başlayan qayıdış 2026-cı ildə rayonun Böyük Qaladərəsi və Kiçik Qaladərəsi kimi kəndlərini də əhatə edib. Beləliklə, “Şuşaya köç” anlayışı həm Şuşa şəhərinə, həm də rayonun bərpa olunan yaşayış məntəqələrinə keçmiş məcburi köçkünlərin mərhələli qayıdışını əhatə edir.