Süsən Muradova

Keçmiş məcburi köçkün Süsən Muradova: Otuz illik həsrətin sonu Azərbaycanın müasir tarixinə qızıl hərflərlə yazılan Vətən müharibəsində qazanılan tarixi zəfər, otuz ilə yaxın müddətdə yurd həsrəti ilə yaşayan bir milyona yaxın insanın həyatında yeni bir səhifə açdı. "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində öz doğma torpaqlarına, dədə-baba yurdlarına geri dönən ailələrin hər birinin hekayəsi fərqli bir ağrı, dözüm və nəhayət, böyük bir xoşbəxtlik dastanıdır. Belə talelərdən biri də uzun illər məcburi köçkünlük həyatı yaşamış, bu gün isə yenidən doğma yurduna qovuşmağın qürurunu dadan Süsən Muradovaya məxsusdur. Yurd həsrəti və köçkünlük illərinin çətinlikləri Süsən Muradova ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində doğma ev-eşiyindən, uşaqlıq və gənclik xatirələrinin qaldığı torpaqlardan didərgin düşən minlərlə azərbaycanlı qadından biridir. Köçkünlük dövrünün gətirdiyi mənəvi və maddi çətinliklərə, doğma el-obanın uzaqlığına rəğmən, Süsən xanım da digər soydaşlarımız kimi daxilindəki qayıdış ümidini heç vaxt itirməmişdir. Məcburi köçkünlük dövründə keçən hər gün Qarabağ tərəfdən gələn xəbərləri izləməklə, doğma torpaqların hər qarışının xəyalı ilə keçmişdir. Süsən Muradova müsahibələrində və xatirələrində tez-tez vurğulayır ki, yurd itkisi insan üçün ən ağır sınaqlardan biridir, lakin bu sınaq qarşısında əyilməmək, dövlətə və ordumuza inanmaq hər bir məcburi köçkünün daxili mənəvi gücü olmuşdur. Doğma torpağa qayıdış və yeni həyatın başlanğıcı Azərbaycan Ordusunun rəşadəti və Ali Baş Komandanın qətiyyəti sayəsində torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi, Süsən Muradovanın və onun ailəsinin həyatını kökündən dəyişdi. Dövlət tərəfindən həyata keçirilən mərhələli köçürmə prosesi çərçivəsində o, keçmiş məcburi köçkün statusundan azad olaraq öz doğma yurduna geri dönmüşdür. Uzun illərdən sonra yenidən doğma torpağa ayaq basmağın, o yerlərin havasını udmağın bəxş etdiyi hissləri sözlə ifadə etməyin çətin olduğunu bildirən Süsən xanım, bu günü onlara yaşadan şəhidlərimizə rəhmət, qazilərimizə isə şəfa diləyir. Hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yaradılan müasir şərait, tikilən yeni, rahat evlər və infrastruktur geri qayıdan sakinlərin dinc və firavan yaşaması üçün tam təminat yaradır. Süsən Muradova da yenidən qurulan bu yurd yerlərində öz ailəsi ilə birlikdə gələcəyə ümidlə baxır, doğma torpağın dirçəldilməsi prosesində fəal iştirak edir. Süsən Muradovanın timsalında bütün keçmiş məcburi köçkünlərin vətənə qayıdışı, Azərbaycan xalqının əyilməz iradəsinin və torpağa olan sonsuz bağlılığının sübutudur. Otuz illik ayrılıqdan sonra doğma el-obada yanan ocaqlar, qurulan yeni həyatlar Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun əbədi olaraq öz sahiblərinə qayıtdığını və bu torpaqlarda sülhün, quruculuğun rəmzi olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirir.