T 90S tankı

T-90S Rusiyada hazırlanmış T-90 əsas döyüş tankının ixrac versiyasıdır. Tank 1990-cı illərdə T-72 ailəsinin dərin modernləşdirilməsi əsasında formalaşdırılıb və daha güclü atəş idarəetmə sistemi, təkmilləşdirilmiş müdafiə vasitələri və müasir nişangah kompleksləri ilə fərqlənir. T-90S müxtəlif ölkələrə ixrac edilib və postsovet məkanında ən tanınmış əsas döyüş tanklarından biri hesab olunur. Azərbaycan Ordusunun da T-90S tanklarından istifadə etdiyi məlumdur və bu texnika ölkənin zirehli qüvvələrinin mühüm elementlərindən biridir.

Quruluşu və əsas xüsusiyyətləri

T-90S klassik əsas döyüş tankı sxeminə malikdir: idarəetmə bölməsi ön hissədə, döyüş bölməsi mərkəzdə, mühərrik-transmissiya bölməsi isə arxada yerləşir. Tankın heyəti üç nəfərdən ibarətdir və avtomatik doldurma sistemi sayəsində ayrıca doldurucu heyət üzvünə ehtiyac qalmır. Əsas silahı 125 mm-lik hamar lüləli tank topudur, əlavə olaraq pulemyot sistemləri ilə təchiz edilir.

Tankın əsas üstünlüklərindən biri atəş idarəetmə sisteminin müxtəlif hava və görünmə şəraitində hədəflərin aşkarlanmasına və nişan alınmasına imkan verməsidir. Termal nişangahlar, məsafəölçmə və ballistik hesablama sistemləri ekipajın daha sürətli qərar verməsinə kömək edir. T-90S-in mühərriki yüksək keçicilik üçün nəzərdə tutulub və tank həm asfalt yollarda, həm də çətin relyefdə hərəkət edə bilir.

Müdafiə və sağqalma qabiliyyəti

T-90S çoxqatlı zireh qorunması və reaktiv zireh elementləri ilə təchiz oluna bilər. Tankın müdafiə konsepsiyası yalnız qalın zirehdən ibarət deyil; tüstü sistemləri, xəbərdarlıq avadanlığı və digər passiv müdafiə vasitələri də istifadə olunur. Müxtəlif ixrac konfiqurasiyalarında qoruyucu komplekslərin tərkibi fərqlənə bilər.

T-90S-in aşağı silueti və kompakt quruluşu onun vizual və taktiki profilini azaldır. Bununla belə, müasir döyüş şəraitində tanklar dronlar, yüksək dəqiqlikli sursatlar və tank əleyhinə raketlər qarşısında əlavə müdafiəyə ehtiyac duyurlar. Buna görə T-90 ailəsinin sonrakı variantlarında qoruma sistemlərinin təkmilləşdirilməsi əsas istiqamətlərdən biri olub.

İxrac və Azərbaycan Ordusunda istifadəsi

T-90S əsasən ixrac bazarı üçün hazırlanıb və Hindistan, Əlcəzair, Azərbaycan və digər ölkələrə tədarük olunub. Hindistan bu tankın ən böyük xarici istifadəçilərindən biridir və onun yerli istehsal variantları da mövcuddur. T-90S-in geniş ixracı onu Rusiya hərbi sənayesinin ən uğurlu zirehli texnika layihələrindən birinə çevirib.

Azərbaycan T-90S tanklarını 2010-cu illərdə silahlanmaya daxil edib. Bu tanklar ölkənin mexanikləşdirilmiş və zirehli bölmələrinin müasir texnika ilə təchiz edilməsində mühüm rol oynayıb. Azərbaycan Ordusunun hərbi paradlarında və digər rəsmi nümayişlərində T-90S tankları dəfələrlə göstərilib və ölkənin zirehli qüvvələrinin əsas müasir platformalarından biri kimi təqdim olunub.

T-90S və T-90 ailəsi

T-90S T-90 ailəsinin ixrac versiyasıdır və onu T-90A, T-90M və digər modifikasiyalarla qarışdırmaq olmaz. T-90A Rusiya Silahlı Qüvvələri üçün hazırlanmış variantlardan biri, T-90M isə daha yeni nəsil modernləşdirilmiş versiyadır. T-90S isə xarici sifarişçilərin tələblərinə uyğunlaşdırılmış konfiqurasiya kimi formalaşdırılıb.

Bu tankın texniki həlləri T-72 platformasının uzunmüddətli inkişafının nəticəsidir. T-90S klassik sovet tank məktəbinin kompakt ölçü, yüksək atəş gücü və mobil platforma prinsiplərini daha müasir elektronika və müdafiə sistemləri ilə birləşdirir. Buna görə o, həm hərbi texnika tarixində, həm də müasir zirehli qüvvələrdə mühüm yer tutur.