Taekvondo

Taekvondo Koreya mənşəli döyüş sənəti və müasir idman növüdür. Xüsusilə ayaq zərbələrinin müxtəlifliyi, sürətli hərəkətlər və texniki kombinasiyalarla seçilən taekvondo bu gün dünyanın bir çox ölkəsində həm döyüş sənəti, həm də yarış idmanı kimi inkişaf edir. Beynəlxalq idman taekvondosunun əsas idarəedici qurumlarından biri World Taekwondo-dur və taekvondo Olimpiya Oyunlarının proqramına daxildir.

Taekvondo nədir?

Taekvondo əl və ayaq texnikalarından istifadə olunan döyüş sənətidir. İdmançının hazırlığında zərbələr, müdafiə hərəkətləri, məsafənin idarə olunması, çeviklik, koordinasiya və taktiki düşüncə mühüm yer tutur.

Taekvondonun ən xarakterik xüsusiyyətlərindən biri ayaq texnikalarına geniş yer verilməsidir. Dönərək, tullanaraq və müxtəlif istiqamətlərdən yerinə yetirilən zərbələr bu döyüş sənətinin texniki müxtəlifliyini formalaşdırır.

Taekvondonun tarixi

Müasir taekvondo XX əsrdə Koreyada formalaşıb. 1955-ci ildə “taekvondo” adının qəbul edilməsi idman növünün inkişaf tarixində mühüm mərhələlərdən biri hesab olunur.

1973-cü ildə World Taekwondo Federation yaradılıb və həmin il Seulda ilk dünya taekvondo çempionatı keçirilib. Təşkilat daha sonra adını World Taekwondo olaraq dəyişib.

Taekvondonun beynəlxalq miqyasda yayılması onun böyük idman yarışlarının proqramına daxil olmasına şərait yaradıb.

Taekvondo və Olimpiya Oyunları

Taekvondo Seul 1988 və Barselona 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında nümayiş idman növü kimi təqdim edilib. Daha sonra Olimpiya proqramına daxil edilərək Sidney 2000-də rəsmi medal idman növü kimi debüt edib.

Olimpiya taekvondosunda qadın və kişi idmançılar müəyyən çəki dərəcələri üzrə yarışırlar. Qarşılaşmalarda idmançılar qaydalara uyğun texnikalarla xal toplamağa çalışırlar.

Kyorugi nədir?

Kyorugi taekvondonun idmançıların bir-biri ilə birbaşa qarşılaşdığı döyüş istiqamətidir. Olimpiya taekvondosu da kyorugi formatına əsaslanır.

Qarşılaşmada zərbələrin hədəf sahəsinə və texnikanın xüsusiyyətlərinə uyğun xal sistemi tətbiq edilir. Müasir yarışlarda elektron qoruyucu və xal qeydetmə texnologiyalarından da istifadə olunur.

Kyorugidə sürət və texnika ilə yanaşı, məsafənin düzgün seçilməsi, rəqibin hərəkətlərinin təhlili və taktika nəticəyə ciddi təsir göstərir.

Poomsae nədir?

Poomsae müəyyən edilmiş hücum və müdafiə texnikalarının ardıcıl şəkildə nümayiş etdirilməsidir. İdmançı burada rəqiblə birbaşa döyüşmür, əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş hərəkət kompleksini icra edir.

Poomsae məşqləri texnikanın dəqiqliyinin, koordinasiyanın, tarazlığın və hərəkətlər üzərində nəzarətin inkişaf etdirilməsinə kömək edir. Bu istiqamət üzrə ayrıca beynəlxalq yarışlar da keçirilir.

Taekvondoda kəmərlər

Taekvondoda idmançının hazırlıq səviyyəsini göstərmək üçün dərəcə və kəmər sistemindən istifadə olunur. Yeni başlayanlar rəngli kəmərlər üzrə mərhələlərlə irəliləyərək daha yüksək texniki səviyyələrə çatırlar.

Qara kəmər isə dan dərəcələri ilə əlaqələndirilir. Konkret kəmər rənglərinin ardıcıllığı və imtahan tələbləri fəaliyyət göstərilən taekvondo təşkilatı və məktəbindən asılı olaraq fərqlənə bilər.

Taekvondo məşqləri

Taekvondo məşqləri texniki, taktiki və fiziki hazırlığın birləşdirilməsinə əsaslanır. Məşqlərdə ayaq və əl zərbələri, müdafiə, hərəkət, kombinasiya, poomsae və döyüş tapşırıqları üzərində işlənilə bilər.

Fiziki hazırlıq zamanı sürət, çeviklik, koordinasiya, güc və dözümlülüyün inkişafına diqqət yetirilir. Yarışlara hazırlaşan taekvondoçular üçün taktiki məşqlər və real qarşılaşmalara yaxın döyüş tapşırıqları da hazırlığın mühüm hissəsidir.

Taekvondo və parataekvondo

Parataekvondo taekvondonun paraidmançılar üçün uyğunlaşdırılmış yarış istiqamətidir. Burada idmançıların funksional imkanları nəzərə alınaraq xüsusi təsnifat sistemi tətbiq olunur.

Parataekvondo beynəlxalq səviyyədə World Taekwondo sistemi daxilində inkişaf edir və Paralimpiya Oyunlarının proqramında yer alır. Beləliklə, taekvondo həm Olimpiya, həm də Paralimpiya idman hərəkatında təmsil olunur.

Azərbaycanda taekvondo

Taekvondo Azərbaycanda inkişaf edən döyüş idman növlərindən biridir. Azərbaycan taekvondoçuları Olimpiya Oyunları, dünya və Avropa çempionatları daxil olmaqla müxtəlif beynəlxalq yarışlarda ölkəni təmsil ediblər.

Azərbaycan taekvondosunun ən böyük Olimpiya nailiyyətlərindən biri Radik İsayevin Rio 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər arasında +80 kq çəki dərəcəsində qızıl medal qazanmasıdır. Həmin Olimpiadada Milad Beigi Harchegani 80 kq çəki dərəcəsində bürünc medal əldə edib.

Taekvondonun ölkədə inkişafı peşəkar idmanla yanaşı, uşaq və yeniyetmələrin bu döyüş sənəti ilə məşğul olmasına da imkan yaradır.