#tarixi dini abidələrin qorunması
Tarixi dini abidələrin qorunması
“Tarixi-dini abidələrin qorunması: çağırışlar və perspektivlər” 17 sentyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən və Azərbaycanın tarixi, dini və memarlıq irsinin mühafizəsinə həsr olunan konfransdır. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin birgə təşkilatçılığı ilə baş tutub. Konfransın əsas məqsədi dini-mədəni irs nümunələrinin qorunması, elmi tədqiqi və restavrasiyası sahəsində mövcud problemləri, müasir yanaşmaları və gələcək əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə etməkdir.
Konfransın əsas mövzuları
Tədbirdə tarixi-dini abidələrin mühafizəsi və bərpasında müasir metodlar, dövlət qurumları ilə dini icmaların əməkdaşlığı, tarixi məkanların elmi tədqiqi və onların gələcək nəsillərə çatdırılması məsələləri əsas müzakirə istiqamətlərini təşkil edib. Konfransda dini memarlıq irsinə yalnız tarixi obyekt kimi deyil, şəhər mühitinin və milli-mədəni yaddaşın mühüm elementi kimi yanaşılması diqqət mərkəzində olub.
2026-cı il “Şəhərsalma və Memarlıq İli” çərçivəsində tədbirin əhəmiyyəti
Konfrans 2026-cı ilin Azərbaycanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi kontekstində təşkil olunub. Bu çərçivə tarixi-mədəni irs nümunələrinin, xüsusilə dini memarlıq abidələrinin mühafizəsi və bərpasının şəhərsalma prosesləri ilə əlaqəli şəkildə nəzərdən keçirilməsinə imkan yaradıb. Tədbirdə tarixi şəhər mühitinin qorunması ilə müasir inkişaf tələbləri arasında balansın təmin olunması əsas istiqamətlərdən biri kimi təqdim edilib.
Mədəni-dini irsin qorunması: hüquq, təcrübə və imkanlar
Konfransın panel sessiyalarından biri “Mədəni-dini irsin qorunması: hüquq, təcrübə və imkanlar” mövzusuna həsr olunub. Bu istiqamət tarixi-dini abidələrin hüquqi mühafizəsi, bərpa və konservasiya proseslərinin təşkili, elmi ekspertiza, dövlət nəzarəti və müxtəlif qurumlar arasında əməkdaşlıq məsələlərini əhatə edib. Mədəni irsin qorunmasında hüquqi mexanizmlərlə praktiki bərpa təcrübəsinin birgə tətbiqi konfransın əsas müzakirə mövzularından olub.
Tarixi-dini məkanlar və multikulturalizm
İkinci əsas panel “Tolerantlıq və multikulturalizm ənənələrinin təşviqində tarixi-dini məkanların əhəmiyyəti” mövzusunda təşkil olunub. Azərbaycandakı məscidlər, kilsələr, sinaqoqlar və digər dini irs nümunələri müxtəlif dini icmaların tarixini və ölkənin çoxmədəniyyətli irsini əks etdirən mühüm məkanlar kimi nəzərdən keçirilib. Bu abidələrin qorunması həm memarlıq irsinin saxlanılması, həm də tarixi yaddaş və dini müxtəlifliyin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyır.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə dini-memarlıq abidələrinin bərpası
Konfransda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yerləşən dini-memarlıq abidələrinin bərpası ayrıca müzakirə istiqaməti olub. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə tarixi məscidlərin, kilsələrin və digər mədəni irs nümunələrinin tədqiqi, konservasiyası və şəhərsalma mühitinə inteqrasiyası məsələlərinə diqqət yetirilib. Bu obyektlərin bərpasının tarixi mühitin və yaşayış məkanlarının yenidən formalaşdırılmasındakı rolu konfrans proqramında xüsusi yer tutub.
Konfransın iştirakçıları
Tədbirdə dövlət qurumlarının rəhbərləri, Milli Məclisin deputatları, alimlər, ali təhsil müəssisələrinin nümayəndələri, din xadimləri və mədəni irs sahəsində fəaliyyət göstərən mütəxəssislər iştirak ediblər. Konfrans iştirakçıları arasında mədəniyyət naziri Adil Kərimli, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramin Məmmədov, Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru Aqil Şirinov, mədəniyyət nazirinin müavini Səadət Yusifova, arxeoloq Fərhad Quliyev, tarixçi Cəbi Bəhramov və digər mütəxəssislər yer alıb.
Dini icmaların mədəni irsin qorunmasında rolu
Tarixi-dini abidələrin qorunması yalnız dövlət və elmi qurumların fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Konfransda dini icmaların abidələrin gündəlik qorunması, onların tarixi funksiyasının saxlanılması və dini-mədəni irs haqqında maarifləndirmə işlərində iştirakı da müzakirə olunub. Dövlət qurumları, dini icmalar, tədqiqatçılar və bərpa mütəxəssisləri arasında əməkdaşlıq abidələrin uzunmüddətli mühafizəsi üçün əsas istiqamətlərdən biri kimi göstərilib.
Tarixi-dini abidələrin gələcək nəsillər üçün qorunması
Konfransın ümumi məzmununda tarixi-dini irsin fiziki bərpası ilə yanaşı, onun elmi sənədləşdirilməsi, ictimaiyyətə tanıdılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi məsələləri də mühüm yer tutub. Tarixi abidələrin memarlıq xüsusiyyətlərinin, dini funksiyasının və yerləşdiyi şəhər mühitinin birlikdə qorunması müasir mədəni irs idarəçiliyinin əsas prinsiplərindən biri kimi müzakirə edilib.
