Tedros Adanom Qebreyesus

Tedros Adanom Qebreyesus efiopiyalı səhiyyə mütəxəssisi, diplomat və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Baş direktorudur. Beynəlxalq mənbələrdə adı Tedros Adhanom Ghebreyesus formasında yazılır. O, 2017-ci ildə ÜST-ə rəhbər seçilib və 2022-ci ildə ikinci beşillik müddətə yenidən seçilib. 2026-cı ildə də ÜST-nin Baş direktoru vəzifəsini icra edir.

ÜST-nin Baş direktoru kimi fəaliyyəti
Tedros Adanom Qebreyesus 1 iyul 2017-ci ildə ÜST-nin Baş direktoru vəzifəsinin icrasına başlayıb. O, Ümumdünya Səhiyyə Assambleyası tərəfindən seçilən ilk Afrika regionu nümayəndəsi olub. 24 may 2022-ci ildə ikinci müddətə yenidən seçilib və onun hazırkı mandatı 2027-ci ildə keçiriləcək növbəti Baş direktor seçkisinədək davam edir.

Qlobal səhiyyə siyasətində rolu
ÜST rəhbəri kimi Tedros qlobal səhiyyə siyasətinin koordinasiyası, səhiyyə fövqəladə hallarına cavab, yoluxucu xəstəliklərlə mübarizə və universal səhiyyə xidmətlərinə çıxış məsələləri üzrə fəaliyyət göstərir. Onun rəhbərliyi dövründə ÜST-nin fəaliyyətində səhiyyə xidmətlərinə çıxışın genişləndirilməsi, fövqəladə vəziyyətlərə hazırlıq və əhalinin sağlamlığının yaxşılaşdırılması əsas istiqamətlər sırasında olub.

Efiopiyanın səhiyyə naziri kimi fəaliyyəti
Tedros 2005–2012-ci illərdə Efiopiyanın səhiyyə naziri olub. ÜST-nin bioqrafiyasına görə, bu dövrdə ölkənin səhiyyə sistemində ilkin səhiyyə xidmətlərinin genişləndirilməsi, səhiyyə işçilərinin sayının artırılması və xidmətlərin ucqar ərazilərə çatdırılması istiqamətində islahatlara rəhbərlik edib.

Efiopiyanın xarici işlər naziri kimi fəaliyyəti
2012–2016-cı illərdə Tedros Efiopiyanın xarici işlər naziri vəzifəsini icra edib. Bu vəzifədə o, səhiyyə məsələlərinin beynəlxalq diplomatiya və inkişaf siyasəti ilə əlaqələndirilməsinə diqqət yetirib. O, Addis Ababa Fəaliyyət Gündəliyinin hazırlanması ilə bağlı beynəlxalq danışıqlarda da iştirak edib.

Qlobal səhiyyə təşkilatlarında fəaliyyəti
ÜST Baş direktoru seçilməzdən əvvəl Tedros QİÇS, vərəm və malyariya ilə mübarizə üzrə Qlobal Fondun İdarə Heyətinə, Roll Back Malaria Partnership təşkilatına və Ana, Yenidoğulmuş və Uşaq Sağlamlığı üzrə Tərəfdaşlığın idarəetmə strukturuna rəhbərlik edib. Bu fəaliyyət onun qlobal səhiyyə, yoluxucu xəstəliklər və beynəlxalq səhiyyə siyasəti üzrə təcrübəsini genişləndirib.

Təhsili və elmi hazırlığı
Tedros Adanom Qebreyesus Asmara Universitetində biologiya üzrə bakalavr təhsili alıb. Daha sonra London Universitetində yoluxucu xəstəliklərin immunologiyası üzrə magistr, Nottingem Universitetində isə ictimai səhiyyə üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi əldə edib. O, peşəkar fəaliyyətinə malyariya üzrə sahə mütəxəssisi kimi başlayıb.

ÜST-də ikinci müddəti
Tedrosun ikinci beşillik müddəti 16 avqust 2022-ci ildə başlayıb. ÜST-nin rəsmi məlumatına görə, o, təşkilatın baş texniki və inzibati rəhbəri kimi ÜST-nin beynəlxalq səhiyyə fəaliyyətinə rəhbərlik edir. 2026-cı ilin sentyabrında yayımlanan ÜST məlumatlarında da Tedros təşkilatın hazırkı Baş direktoru kimi göstərilir.