#tərəvəz
Tərəvəz
Tərəvəz insan qidasında geniş istifadə olunan, əsasən bitkilərin yarpaq, kök, gövdə, meyvə, çiçək və digər hissələrindən ibarət ərzaq məhsullarının ümumi adıdır. Pomidor, xiyar, badımcan, bibər, kartof, kök, kələm, soğan və müxtəlif göyərtilər gündəlik qidalanmada ən çox istifadə olunan tərəvəzlər sırasındadır. Tərəvəzlər təzə, bişirilmiş, qızardılmış, buğda hazırlanmış, konservləşdirilmiş və ya dondurulmuş şəkildə istehlak edilə bilər.
Əsas tərəvəz növləri
Tərəvəzlər istifadə olunan bitki hissəsinə görə müxtəlif qruplara bölünə bilər. Kök tərəvəzlərə kök, çuğundur və turp, yarpaq tərəvəzlərinə kahı və ispanaq, soğanaqlı tərəvəzlərə isə soğan və sarımsaq daxildir.
Pomidor, xiyar, bibər və badımcan botaniki baxımdan meyvə sayılsa da, kulinariyada və gündəlik istifadədə tərəvəz kimi qəbul edilir.
Kələm, brokkoli və gül kələmi də geniş istifadə olunan tərəvəzlərdəndir.
Qidalanmada əhəmiyyəti
Tərəvəzlər vitamin, mineral, lif və digər qida maddələrinin mühüm mənbəyidir. Müxtəlif rəngli tərəvəzlərin qida tərkibi də fərqli olur.
Yaşıl tərəvəzlər folat və müxtəlif mikroelementlərlə, narıncı və qırmızı tərəvəzlər isə karotinoidlər və digər bitki mənşəli birləşmələrlə zəngin ola bilər.
Balanslaşdırılmış qidalanmada müxtəlif növ tərəvəzlərin müntəzəm istifadəsi mühüm yer tutur.
Becərilməsi və saxlanması
Tərəvəzlər açıq sahələrdə, istixanalarda və müasir kənd təsərrüfatı sistemlərində yetişdirilə bilər. Becərilmə üsulu iqlim, torpaq, suvarma və bitkinin növündən asılıdır.
Məhsul yığımından sonra düzgün saxlanma tərəvəzin keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir. Bəzi növlər soyuducuda, digərləri isə quru və sərin şəraitdə daha yaxşı saxlanılır.
Dondurma, qurutma, turşuya qoyma və konservləşdirmə tərəvəzlərin daha uzun müddət istifadə olunmasına imkan verən üsullardır.
Mətbəxdə istifadəsi
Tərəvəzlər salat, şorba, dolma, qarnir, sous və müxtəlif isti yeməklərin hazırlanmasında istifadə olunur. Azərbaycan mətbəxində pomidor, badımcan, bibər, kartof, soğan və göyərtilər çoxsaylı yeməklərin əsas tərkib hissələrindəndir.
Mövsümi tərəvəzlər həm ev mətbəxində, həm də restoran və ictimai iaşə sektorunda geniş istifadə olunur.
Tərəvəzin hazırlanma üsulu onun dadına, teksturasına və qida xüsusiyyətlərinə təsir edə bilər.
