Timsah skeleti

Timsahlar dinozavrlar dövründən bu günə qədər demək olar ki, dəyişmədən gəlib çatmış nadir canlılardır. Onların bu uğurunun arxasında dayanan əsas amillərdən biri həm suda, həm də quruda yüksək dözümlülük və güc nümayiş etdirən unikal skelet quruluşudur. Kəllə sümüyü və Çənə aparatı Timsah skeletinin ən diqqətçəkən hissəsi onun kəllə sümüyüdür. Möhkəmlik: Timsahın kəlləsi çox ağır və möhkəmdir, sümüklər bir-birinə sıx birləşib. Bu, heyvana heyvanlar aləmində ən güclü dişləmə qabiliyyətindən birini verir. Dişlər: Dişlər sümükdəki xüsusi yuvalara (tekodont tipli) yerləşir. Timsah ömrü boyu dişlərini dəfələrlə yeniləyə bilir. İkinci damaq: Skeletdə olan sümükvari ikinci damaq timsaha imkan verir ki, ağzında şikar varkən suyun altında nəfəs alsın. Onurğa və Gövdə: "Zirehli skelet" Timsahın gövdə skeleti həm elastikliyi, həm də müdafiəni təmin edir: Osteodermlər (Dəri sümükləri): Timsahın belindəki pulcuqların altında "osteoderm" adlanan sümük lövhələri yerləşir. Bu lövhələr skeletin bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərərək daxili orqanları qoruyan canlı bir zireh yaradır. Qarın qabırğaları (Qastraliya): Bir çox məməlilərdən fərqli olaraq, timsahların qarın nahiyəsində onurğaya birləşməyən sərbəst qabırğalar var. Bu sümüklər qarın boşluğunu qoruyur və suyun altında daxili orqanların sıxılmasının qarşısını alır. Ətraflar və Hərəkət mexanizmi Timsahın ətrafları onun həm sürünməsi, həm də suda sürətlə irəliləməsi üçün xüsusi formalaşıb: Ön və Arxa ətraflar: Ön ətraflarda 5, arxa ətraflarda isə 4 barmaq olur. Sümüklərin yerləşməsi timsaha quruda "yüksək gediş" (high walk) dediyimiz hərəkəti etməyə imkan verir ki, bu zaman bədən yerdən tam qalxır. Quyruq fəqərələri: Quyruq skeleti çox sayda güclü fəqərədən ibarətdir. Bu, suyun altında güclü hərəkətverici qüvvə yaradan əsas "mühərrikdir". Nəfəs alma və Skeletin əlaqəsi Timsah skeleti tənəffüsdə aktiv rol oynayır. Xüsusi əzələlər vasitəsilə qaraciyəri və diafraqmanı skelet boyu hərəkət etdirərək bədənin ağırlıq mərkəzini dəyişir. Bu, heyvana suyun dərinliyinə enməyə və ya səthə çıxmağa ("hidrostatik balans") kömək edir.