Tokar dəzgahı

Tokar dəzgahı (ənənəvi universal torna dəzgahı) — silindrik, konik və ya digər fırlanma cismi formalı pəstahların (metal, ağac, plastik və s.) mexaniki üsulla yonulmasını, deşilməsini, kəsici alətlərlə yiv açılmasını və səthlərin hamarlanmasını təmin edən ən fundamental sənaye maşınıdır.Müasir proqram təminatlı CNC mexanizmlərinin əcdadı sayılan bu universal cihaz, tamamilə operatorun (tokarın) əl mənimsəməsi, göz qərarı və mexaniki cizgi oxuma bacarığı əsasında idarə olunur. Bu səbəbdən maşınqayırma zavodlarından tutmuş fərdi mebel emalatxanalarına, DIY (özün et) mühitindən böyük gəmi/qatar təmir depolarına qədər hər yerdə təcili və unikal (unikal prototiplərin hazırlanması) işlər üçün hələ də əvəzolunmazdır. Tokar Dəzgahının Mexaniki Strukturu və ProfiliUniversal tokar dəzgahının strukturu, yüksək təzyiq və sürtünmə qüvvələrinə tab gətirmək üçün tamamilə ağır tökmə çuqundan (stanok yatağından) ibarətdir:Ön Başlıq (Şpindel Qutusu): Dəzgahın motorundan gələn fırlanma hərəkətini sürətlər qutusu vasitəsilə tənzimləyən və pəstahı sıxan aynanı (patronu) fırladan əsas idarəetmə mərkəzi.Support (Alət Daşıyıcısı): Kəsici alətin (kəskinin) bərkidildiyi və onun pəstah boyunca uzununa (Z oxu) və eninə (X oxu) əl ilə və ya avtomatik ötürmə ilə milimetrik hərəkətini təmin edən hərəkətli blok.Arxa Başlıq (Babka): Uzun valların fırlanarkən titrəməməsi və mərkəzdən qaçmaması üçün onları arxa tərəfdən mərkəzləşdirilmiş ucluqla (pika) sıxan və ya üzərinə qazma ucluğu (sverlo) taxılaraq dərin deşiklər açmağa yarayan tənzimlənən hissə. Mexaniki Yonma Prosesinin Doğru İcra ArdıcıllığıTokar dəzgahında iş zamanı həm detalın ölçülərinin dəqiqliyi, həm də operatorun təhlükəsizliyi (compliance) üçün növbəti addımlara ciddi riayət olunmalıdır:1.Pəstahın Aynaya Oturdulması və Skrinqinq:Materialın Bərkidilməsi.Emal olunacaq metal və ya ağac materialın aynanın dişləri arasına yerləşdirilməsi. Xüsusi tokar açarı ilə materialın tam mərkəzdə olmasının təyin edilməsi (kənarlaşmanın mikrometr vasitəsilə skrinqinq edilib sıfırlanması).2.Kəskinin Qurulması və Dövr Sayının Seçilməsi:Sürət və Alət Tənzimlənməsi.Kəsici alətin (kəskinin) supportun başlığına pəstahın tam mərkəz oxu hündürlüyündə bərkidilməsi. Materialın bərkliyinə və diametrinə uyğun olaraq ön başlıqdakı rıçaqlar vasitəsilə fırlanma sürətinin (RPM) əl ilə təyin edilməsi.3.Yonma, Ölçü Kontrolu və Soyutma:Mexaniki Emal.Dəzgahın işə salınması, supportun dəstəklərini fırladaraq kəskini materiala yaxınlaşdırmaqla ilkin yonma prosesinin aparılması. Səthin qızmaması üçün soyuducu mayenin verilməsi və mütəmadi olaraq ştangenpərgah (kaliper) ilə mikron ölçü skrinqinqinin edilməsi. Sənaye Mirası, İnteryer Dizayn və Ekoloji StandartlarUniversal tokar dəzgahları təkcə ağır sənayedə deyil, həm də müasir dizayn sferasında və humanist istehsalat proseslərində aktiv tətbiq sahəsinə malikdir:İnteryer Dizayn və Sənət: Lifestyle məkan dizaynlarında, loft və industrial üslublu interyerlərdə istifadə olunan unikal relyefli mis lampalar, xüsusi pirinc (latun) qapı tutacaqları və ağac mebellərin incəliklə işlənmiş həndəsi ayaqları birbaşa sənətkar tokarın əl əməyi ilə bu universal dəzgahlarda formalaşır. AutoCAD və ya 3ds Max-da çəkilmiş mürəkkəb retro dizaynlar bu dəzgahlarda canlı tekstura qazanır.Yaşıl Logistika və Bərpa: Yeni ehtiyat hissələrinin xaricdən gətirilməsi əvəzinə, aşınmış valların və ya vaqon şassisi komponentlərinin tokar dəzgahında yonularaq yenidən bərpa edilməsi logistika zəncirində karbon ayaq izini (carbon footprint) azaldır və resursların humanist, ekoloji səmərəli istifadəsini təmin edir.