Toxucu

Toxucu – ipdən (yun, pambıq, ipək və s.) müxtəlif toxuma texnikaları vasitəsilə parça, xalça, geyim və ya dekorativ əşyalar hazırlayan sənətkardır. Bu peşə bəşəriyyətin ən qədim sənətlərindən biridir və həm əl əməyinə, həm də mürəkkəb dəzgahların istifadəsinə əsaslanır. Toxuculuq fəaliyyəti istifadə olunan materiala və son məhsula görə bir neçə əsas istiqamətə bölünür: 1. Xalça Toxucusu Azərbaycanda toxucu dedikdə ilk ağıla gələn xalça sənətkarlarıdır. Xalça toxucusu mürəkkəb naxışları (çeşniləri) yaddaşında saxlayan və ya sxemə əsasən ilmə-ilmə dəzgah üzərinə köçürən şəxsdir. Vəzifəsi: Əriş iplərini nizamlamaq, rəngli iplərlə düyünlər vurmaq, kirkitlə sıxlaşdırmaq və xovu qırxmaq. 2. Parça Toxucusu (Məfrusat) Qədimdə Azərbaycanda tirmə, qanovuz, darayı kimi qiymətli parçaları toxuyan ustalar çox məşhur idi. Onlar xüsusi toxucu dəzgahlarında ipləri bir-birinin altından və üstündən keçirərək hamar və ya naxışlı parçalar yaradırlar. 3. Bədii Toxuculuq (Əl işləri) Bura mil və ya qarmaqla (toxuma iynələri ilə) geyim, örtük və bəzək əşyaları toxuyan sənətkarlar daxildir. Bu növ toxuculuq daha çox fərdi yaradıcılığa və ev mühitinə əsaslanır. Toxucunun Malikanə Olduğu Əsas Bacarıqlar Peşəkar bir toxucu aşağıdakı keyfiyyətlərə sahib olmalıdır: Səbir və Diqqət: Bir xalçanın və ya mürəkkəb parçanın toxunması aylarla vaxt apara bilər. Hər bir ilmənin dəqiqliyi vacibdir. Bədii Zövq: Rənglərin uyğunluğunu seçmək və naxışların simmetriyasını qorumaq bacarığı. Fiziki Dözümlülük: Uzun müddət dəzgah arxasında oturmaq və ritmik hərəkətlər etmək fiziki güc tələb edir. Riyazi Hesablama: Naxışların dəzgaha düzgün yerləşməsi üçün ilmələrin sayını dəqiq hesablamaq lazımdır. Toxuculuqda İstifadə Olunan Cihazlar Toxucunun əsas "iş yoldaşı" dəzgahdır. Dəzgahlar sadə və ya mürəkkəb ola bilər: Hana: Xalça toxunması üçün istifadə olunan əsas qurğu. Cəhrə: Yunun və ya pambığın əyrilərək ip halına salınması üçün istifadə olunan alət. Toxucu dəzgahı (Stanok): Parça istehsalı üçün daha mürəkkəb mexanizmlərə malik avadanlıq.