Transportir

Transportir — dərəcə şkalası ilə təchiz olunmuş, müstəvi üzərində bucaqları ölçmək və ya verilmiş dərəcədə bucaqlar qurmaq üçün istifadə olunan həndəsi alətdir. Latın dilindəki "transportare" (daşımaq, köçürmək) sözündən götürülən bu alət, mühəndislikdən tutmuş dəniz naviqasiyasına qədər geniş bir sahədə tətbiq edilir. Transportirin quruluşu və növləri Transportirlər formasına və təyinatına görə bir neçə qrupa bölünür: Yarım dairəvi transportir (180°): Ən geniş yayılmış məktəb və ofis ləvazimatıdır. 0-dan 180 dərəcəyə qədər şkalası olur. Adətən ikiqat şkalaya (saat əqrəbi istiqamətində və əksinə) malikdir ki, bu da bucağı hər iki tərəfdən ölçməyə imkan verir. Tam dairəvi transportir (360°): Tam dairə formasındadır və tam bucağı ölçmək üçün istifadə olunur. Mühəndislik və topoqrafik xəritələrlə iş zamanı daha əlverişlidir. Geodeziya transportiri: Daha yüksək dəqiqlik tələb edən sahələr üçün nəzərdə tutulub. Naviqasiya transportiri: Dəniz xəritələri üzərində kursu (istiqaməti) müəyyən etmək üçün istifadə olunan xüsusi formalı, çox vaxt paralel xətkeşlərlə birləşdirilmiş alətlərdir. Transportirdən necə düzgün istifadə etməli? Bucağı dəqiq ölçmək üçün aşağıdakı addımları izləmək lazımdır: Mərkəzləşdirmə: Transportirin mərkəz nöqtəsini (adətən kiçik deşik və ya kəsişmə xətti olur) ölçüləcək bucağın təpə nöqtəsi ilə üst-üstə qoyun. Hizalama: Transportirin "0" dərəcə xəttini bucağın tərəflərindən biri ilə tam eyniləşdirin. Oxuma: Bucağın digər tərəfinin transportir şkalasında hansı rəqəmin üzərindən keçdiyinə baxın. Əgər bucaq soldan sağa açılırsa, daxili şkaladan, sağdan sola açılırsa, xarici şkaladan istifadə edin. Transportirin əhəmiyyəti Müasir dövrdə rəqəmsal bucaqölçənlər və lazer cihazları mövcud olsa da, klassik transportir hələ də vacibliyini qoruyur. O: Məktəblilərdə həndəsi təfəkkürün formalaşmasına kömək edir. Memarlıq çertyojlarının əllə işlənməsində dəqiqliyi təmin edir. Dənizçilikdə, xüsusən elektron sistemlərin sıradan çıxdığı hallarda, xəritə üzərində yolun hesablanması (dead reckoning) üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.