Triatlonçu

Triatlonçu triatlonla məşğul olan və üzgüçülük, velosiped sürmə və qaçış mərhələlərini bir yarış daxilində ardıcıl şəkildə yerinə yetirən idmançıdır. Triatlonçunun hazırlığı təkcə üç fərqli idman növündə bacarıqlı olmağı deyil, həm də dözümlülük, yarış tempinin düzgün bölüşdürülməsi və mərhələlər arasında sürətli keçid qabiliyyətini tələb edir.

Triatlonçu kimdir?

Triatlonçu üzgüçülük, velosiped və qaçışı birləşdirən triatlon yarışlarında iştirak edən şəxsdir. Bu anlayış həm peşəkar idmançılara, həm də həvəskar və yaş qrupları üzrə yarışan iştirakçılara aid edilə bilər.

World Triathlon peşəkar səviyyədə beynəlxalq yarışlarda iştirak edən idmançıları elit triatlonçular kimi təsnif edir. Həvəskar idmançılar isə Age-Group sistemi üzrə öz yaş kateqoriyalarında yarışa bilirlər.

Beləliklə, triatlonçu olmaq yalnız peşəkar idmançı olmaq demək deyil. Müxtəlif hazırlıq səviyyəsinə malik şəxslər uyğun yarış formatlarında triatlonda iştirak edə bilərlər.

Triatlonçu hansı mərhələləri keçir?

Klassik triatlonda idmançı üç mərhələni müəyyən ardıcıllıqla tamamlayır:

üzgüçülük;

velosiped;

qaçış.

Üzgüçülük başa çatdıqdan sonra triatlonçu birinci tranzit zonasına – T1-ə daxil olur və velosiped mərhələsinə hazırlaşır.

Velosiped hissəsindən sonra T2 keçidi həyata keçirilir və idmançı qaçışa başlayır. Yarış yalnız qaçış mərhələsinin finiş xəttində tamamlanır.

Tranzit zonalarında keçirilən vaxt da ümumi yarış nəticəsinə daxil olduğundan keçidlərin düzgün və sürətli yerinə yetirilməsi triatlonçunun yarış bacarıqlarından biridir.

Triatlonçunun üzgüçülük hazırlığı

Üzgüçülük triatlonun ilk mərhələsidir. Yarışdan asılı olaraq üzgüçülük hovuzda və ya açıq suda keçirilə bilər, lakin böyük triatlon yarışlarında dəniz və göl kimi açıq su hövzələrindən geniş istifadə olunur.

Triatlonçu üzmə texnikası ilə yanaşı açıq suda istiqaməti müəyyənləşdirməyi də bacarmalıdır. World Triathlon terminologiyasında bu bacarıq “sighting” adlandırılır.

Triatlonçu üçün üzgüçülük mərhələsində məqsəd yalnız mümkün qədər sürətli olmaq deyil. Qarşıda velosiped və qaçış mərhələləri olduğu üçün enerjinin düzgün bölüşdürülməsi də vacibdir.

Triatlonçunun velosiped hazırlığı

Velosiped triatlon yarışlarının əksəriyyətində məsafə baxımından ən uzun mərhələdir. Triatlonçu uzun müddət velosiped üzərində stabil temp saxlamağı, döngələri və eniş-yoxuşları idarə etməyi bacarmalıdır.

Yarışın formatına görə velosiped qaydaları dəyişə bilər. Elit qısa məsafəli World Triathlon yarışlarında draftingə – velosipedçilərin qrup şəklində bir-birinin arxasında hərəkət etməsinə icazə verilir.

Uzun məsafəli triatlonların bir çoxunda isə drafting qadağandır və iştirakçılar arasında müəyyən məsafə saxlanılmalıdır.

Triatlonçunun qaçış hazırlığı

Qaçış triatlonun son mərhələsidir. Onun əsas çətinliyi idmançının qaçışa artıq üzgüçülük və velosiped mərhələlərindən sonra başlamasıdır.

Velosipeddən qaçışa keçdikdə ayaqların hərəkət ritmi dəyişir. Buna uyğunlaşmaq üçün triatlonçular məşq proqramlarında velosiped və qaçışı ardıcıl yerinə yetirən kombinə edilmiş məşqlərdən istifadə edirlər.

World Triathlon terminologiyasında iki idman növünün ardıcıl məşq edilməsi brick workout adlandırılır.

Triatlonçular hansı məsafələrdə yarışırlar?

Triatlonçu müxtəlif məsafəli yarışlarda iştirak edə bilər. Ən geniş tanınan formatlar arasında Sprint və standart Olimpiya məsafəsi yer alır.

Sprint məsafəsi:

750 m üzgüçülük;

20 km velosiped;

5 km qaçış.

Standart və ya Olimpiya məsafəsi:

1,5 km üzgüçülük;

40 km velosiped;

10 km qaçış.

Bundan başqa triatlonçular orta və uzun məsafəli yarışlarda da iştirak edə bilirlər.

IRONMAN 70.3 triatlonçusu

IRONMAN 70.3 uzunməsafəli triatlonun məşhur formatlarından biridir. Bu yarışda triatlonçu ümumilikdə 113 km məsafə qət edir:

1,9 km üzgüçülük;

90 km velosiped;

21,1 km qaçış.

“70.3” rəqəmi həmin məsafələrin millə ifadə olunan ümumi uzunluğunu göstərir.

IRONMAN 70.3-də triatlonçu bir neçə saat davam edə bilən fiziki yükü idarə etməli olduğundan temp, maye qəbulu, enerji ehtiyatları və avadanlığın düzgün seçilməsi yarış strategiyasının mühüm hissəsinə çevrilir.

Peşəkar və həvəskar triatlonçu

Triatlon həm elit, həm də həvəskar səviyyədə geniş iştirak imkanlarına malik idman növüdür.

Elit triatlonçular milli federasiyalarını beynəlxalq yarışlarda təmsil edən peşəkar idmançılardır. World Triathlon Championship Series, Dünya Kubokları və kontinental yarışlar elit səviyyənin əsas yarış sistemləri arasındadır.

Age-Group triatlonçuları isə əsasən həvəskar idmançılardır və oxşar yaş kateqoriyasındakı iştirakçılarla yarışırlar. World Triathlon sistemində yaş qrupları üzrə idmançılar da müəyyən seçim prosesindən keçərək dünya və kontinental çempionatlarda ölkələrini təmsil edə bilirlər.

Triatlonçunun avadanlığı

Triatlonçunun istifadə etdiyi avadanlıq yarışın məsafəsinə və qaydalarına görə dəyişə bilər. Əsas avadanlıqlar arasında üzgüçülük geyimi və eynəyi, velosiped, dəbilqə və qaçış ayaqqabısı yer alır.

Triatlona uyğun xüsusi geyim trisuit adlanır. Bu geyim üzgüçülük, velosiped və qaçış mərhələlərinin hamısında istifadə edilə bildiyindən tranzit zamanı tam geyim dəyişdirmək ehtiyacını azaldır.

Açıq su yarışlarında suyun temperaturu və yarış qaydaları uyğun olduqda wetsuitdən də istifadə edilə bilər.

Triatlonçunun əsas bacarıqları

Triatlonçunun fiziki hazırlığı bir neçə fərqli qabiliyyətin birlikdə inkişaf etdirilməsinə əsaslanır. Aerob dözümlülük, üzmə texnikası, velosiped idarəetməsi və qaçış iqtisadiyyatı bunların əsas hissələridir.

Bununla yanaşı triatlonçu yarış tempini düzgün seçməyi, T1 və T2 keçidlərini yerinə yetirməyi və uzun yarışlarda enerji ehtiyaclarını idarə etməyi öyrənir.

Üç fərqli idman növünün eyni yarışda birləşməsi triatlonçunu yalnız bir istiqamətdə ixtisaslaşan üzgüçü, velosipedçi və ya qaçışçıdan fərqləndirir.

Azərbaycanda triatlonçular

Azərbaycan World Triathlon sistemində Azərbaycan Triatlon Federasiyası tərəfindən təmsil olunur. Federasiya ölkədə triatlonun inkişafı və idmançıların müvafiq yarışlarda iştirakı ilə məşğul olan milli qurumdur.

Azərbaycan triatlon tarixinin mühüm nəticələrindən biri 2015-ci ildə Bakıda keçirilən ilk Avropa Oyunlarında əldə olunub. Həmin yarışda Azərbaycanı təmsil edən Rostislav Pevtsov kişilərin fərdi triatlonunda bürünc medal qazanıb.

Pevtsov 2016-cı il Rio Olimpiadasında da Azərbaycanı təmsil edərək ölkə adından Olimpiya triatlonunda çıxış edən ilk idmançı olub. Sonrakı illərdə Azərbaycanda yeni nəsil elit və həvəskar triatlonçuların iştirakı ilə bu idman növü üzrə fəaliyyət davam etdirilib.