Türkiyə Ombudsmanı

Türkiyə Ombudsmanı: Kamu Denetçiliği Kurumu və vətəndaş hüquqlarının rəsmi müdafiəsi Türkiyə Respublikasında vətəndaşlarla dövlət idarəçiliyi orqanları arasındakı münasibətləri tənzimləyən, insan hüquqlarının və qanunun aliliyinin qorunmasına nəzarət edən ən mühüm rəsmi təsisatlardan biri Türkiyə Ombudsmanlığıdır. Türkiyə hüquq sistemində bu təsisat rəsmi olaraq Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) adlanır. Qurum, dövlət idarələrinin hər hansı bir fəaliyyətini, qərarını və ya davranışını insan hüquqları, ədalət və haqqauyğunluq prinsipləri çərçivəsində araşdıran müstəqil bir rəsmi rəy və nəzarət mexanizmidir. Türkiyə Respublikası Konstitusiyasının 74-cü maddəsinə əsasən qurulan KDK, bilavasitə Türkiyə Böyük Millət Məclisinə (TBMM) bağlı olaraq fəaliyyət göstərir və tam müstəqilliyə malikdir. Türkiyə Ombudsmanlığının rəsmi strukturu və rəhbərliyi Türkiyə Ombudsmanlığı kollegial idarəetmə strukturuna sahibdir. Təsisatın başında Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən gizli səsvermə yolu ilə 4 illik müddətə seçilən Baş Denetçi (Baş Ombudsman) dayanır. Hazırkı Baş Ombudsman: Uzun illərdir Türkiyənin Baş Denetçisi vəzifəsini tanınmış hüquqşünas və dövlət xadimi Şeref Malkoç icra edir. Ombudsmanlar (Denetçilər): Baş denetçiyə fərqli hüquq sahələri (qadın və uşaq hüquqları, təhsil, səhiyyə, yerli idarəetmə və s.) üzrə ixtisaslaşmış 5 fərqli ombudsman köməklik göstərir. Kamu Denetçiliği Kurumunun əsas funksiyaları Türkiyə Ombudsmanlığının əsas fəaliyyət sferası vətəndaşların dövlət qurumlarından şikayətlərini məhkəmədənkənar rəsmi həll yoluna qovuşdurmaqdır: Şikayətlərin araşdırılması: Vətəndaşların idarəçiliklə bağlı qarşılaşdıqları haqsızlıqlar, bürokratik əngəllər və ya hüquq pozuntuları barədə etdikləri müraciətləri rəsmi olaraq araşdırır. Tövsiyə Qərarlarının çıxarılması: KDK məhkəmə statusuna malik deyil, yəni məcburi cəza kəsmir. Lakin araşdırma bitdikdən sonra dövlət qurumlarına hüquqi pozuntunu aradan qaldırmaq üçün rəsmi "Tövsiyə Qərarı" (Tavsiye Kararı) göndərir. Dövlət orqanları bu tövsiyələrə böyük faizlə əməl edir. Dostanə həll (Uzlaşı): Şikayət rəsmi qərara getmədən önvə, ombudsman vasitəçiliyi ilə vətəndaşla dövlət qurumu arasında kompromis (dostanə həll) əldə edilməsinə çalışılır. Beynəlxalq tərəfdaşlıq və Azərbaycan ilə əlaqələr Türkiyə Kamu Denetçiliği Kurumu qlobal və regional ombudsman şəbəkələrində çox fəal rəsmi mövqeyə malikdir. Xüsusilə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Ombudsmanlar Assosiasiyasının və Asiya Ombudsmanlar Assosiasiyasının idarəetməsində yer alır. Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) təsisatı ilə Türkiyə KDK arasında yüksək səviyyəli strateji və qardaşlıq əlaqələri mövcuddur. Hər iki qurum beynəlxalq sammitlərdə, o cümlədən Bakı Sammitində bir-birlərini qarşılıqlı şəkildə dəstəkləyir, hüquqi islahatlar və vətəndaşların rəsmi müraciətlərinin cavablandırılması sahəsində sıx təcrübə mübadiləsi aparırlar.