uzunqulaq

Uzunqulaq haqqında ətraflı məlumat Uzunqulaq və ya eşşək (Equus africanus asinus) min illərdir insanlar tərəfindən əhliləşdirilən ən qədim ev heyvanlarından biridir. O, əsasən yük daşımaq, kənd təsərrüfatı işlərində istifadə olunmaq və çətin relyefli ərazilərdə nəqliyyat vasitəsi kimi xidmət göstərmək üçün yetişdirilir. Dözümlülüyü, güclü orqanizmi və az yemlə uzun müddət işləyə bilməsi uzunqulağı dünyanın bir çox ölkəsində əvəzolunmaz təsərrüfat heyvanına çevirib. Mənşəyi və yayılması Alimlərin fikrincə, müasir ev uzunqulaqları Afrika vəhşi eşşəyindən törəyib. Təxminən 5–6 min il əvvəl Şimali Afrika və Yaxın Şərqdə əhliləşdirilən bu heyvan sonradan Asiya və Avropaya, daha sonra isə digər qitələrə yayılıb. Hazırda uzunqulaqlar dünyanın bir çox ölkəsində, xüsusilə kənd təsərrüfatının inkişaf etdiyi bölgələrdə saxlanılır. Azərbaycanda da uzun illərdir kənd yerlərində yük daşımaq və müxtəlif təsərrüfat işlərində istifadə edilir. Xarici görünüşü Uzunqulaq orta ölçülü, möhkəm bədən quruluşuna malik heyvandır. Onun ən xarakterik xüsusiyyəti uzun qulaqlarıdır. Bu qulaqlar yalnız eşitmə qabiliyyətini artırmır, həm də isti havalarda bədən temperaturunun tənzimlənməsinə kömək edir. Yetkin uzunqulağın hündürlüyü adətən 90–160 santimetr arasında dəyişir, çəkisi isə cinsindən asılı olaraq 180–450 kiloqram ola bilər. Rəngi boz, qəhvəyi, qara və ya ağ çalarlı ola bilər. Bir çox uzunqulağın bel hissəsində tünd rəngli zolaq müşahidə olunur. Qidalanması Uzunqulaq ot yeyən heyvandır. Onun əsas yemini ot, quru ot, saman və müxtəlif bitkilər təşkil edir. Zərurət olduqda taxıl yemləri və mineral əlavələr də verilə bilər. Digər bəzi ev heyvanları ilə müqayisədə uzunqulaq az keyfiyyətli yemlərdən də səmərəli istifadə edə bilir. Bununla yanaşı, daim təmiz içməli su ilə təmin olunması sağlamlığı üçün vacibdir. Təsərrüfatdakı əhəmiyyəti Uzunqulaq kənd təsərrüfatında müxtəlif məqsədlərlə istifadə olunur. Dağlıq və çətin keçilən ərazilərdə yük daşımaq üçün ən əlverişli heyvanlardan biri hesab edilir. Bundan əlavə: kənd təsərrüfatı məhsullarının daşınmasında istifadə olunur; kiçik sahələrin becərilməsində köməkçi qüvvə kimi işlədilir; bəzi bölgələrdə turizm və gəzinti xidmətlərində istifadə edilir; bəzi ölkələrdə uzunqulaq südü istehsal olunur. Uzunqulaq südü bəzi regionlarda qida və kosmetik məhsulların istehsalında istifadə olunsa da, onun sağlamlıq faydaları ilə bağlı iddialar elmi sübutlar əsasında qiymətləndirilməlidir. Xarakteri və davranışı Uzunqulaq sakit, ehtiyatlı və ağıllı heyvan hesab olunur. Cəmiyyətdə bəzən inadkar olması ilə tanınsa da, mütəxəssislər bunun təhlükəni qiymətləndirmək və riskdən yayınmaq instinktindən irəli gəldiyini bildirirlər. Atlardan fərqli olaraq, uzunqulaq təhlükəli vəziyyətlərdə əvvəlcə dayanıb ətrafı qiymətləndirməyə meyllidir. Düzgün qulluq və münasibət göstərildikdə sahibinə tez alışır və uzun illər etibarlı iş heyvanı kimi xidmət edir. Maraqlı faktlar Uzunqulaqların çox inkişaf etmiş eşitmə qabiliyyəti var. Onların uzun qulaqları həm səs dalğalarını daha yaxşı qəbul edir, həm də bədənin soyumasına kömək edir. Yaxşı qulluq şəraitində 30–40 il, bəzən isə daha uzun yaşaya bilirlər. Güclü yaddaşa malikdirlər və uzun müddət əvvəl olduqları yerləri xatırlaya bilirlər. Çətin relyefli ərazilərdə tarazlığı qoruma bacarığı yüksək olduğundan dağ yollarında etibarlı yük heyvanı sayılırlar.