Vaqonların yuyulması

Vaqonların yuyulması dəmir yolu və metro nəqliyyatında hərəkət tərkibinin xarici səthlərinin, salonlarının, alt hissələrinin və ayrı-ayrı texniki elementlərinin çirklərdən təmizlənməsi prosesidir. Yuma sərnişin vaqonlarının sanitar vəziyyətinin qorunması, texniki xidmətin asanlaşdırılması və avadanlıqların üzərində yığılan toz, yağ və digər çirklərin aradan qaldırılması məqsədilə həyata keçirilir. Müasir depolarda bu proses xüsusi yuma kameraları və avtomatlaşdırılmış avadanlıqlar vasitəsilə yerinə yetirilə bilər.

Vaqonların yuyulması nədir?

Vaqonların yuyulması hərəkət tərkibinə texniki və sanitar xidmətin mühüm mərhələlərindən biridir. Prosesin həcmi vaqonun növündən, istifadə şəraitindən və çirklənmə səviyyəsindən asılıdır.

Sərnişin qatarlarında xarici kuzovla yanaşı salonun döşəməsi, oturacaqlar, tutacaqlar, qapılar və digər səthlər təmizlənə bilər.

Texniki xidmət zamanı isə vaqonaltı avadanlıqların, arabacıqların, təkər cütlərinin və ayrı-ayrı detalların yuyulması tələb oluna bilər.

Vaqonların xaricdən yuyulması

Xarici yuma vaqonun kuzovunda istismar zamanı yaranan toz, palçıq və digər çirklərin təmizlənməsini nəzərdə tutur.

Müasir yuma komplekslərində qatar xüsusi yuma sahəsindən keçirilə bilər. Su və uyğun təmizləyici vasitələr səthə verilir, mexaniki fırçalar isə kuzovun yan hissələrini təmizləyir.

Yuma prosesindən sonra səthdə qalan suyun uzaqlaşdırılması və qurudulması üçün ayrıca texnoloji mərhələlər tətbiq oluna bilər.

Vaqon salonlarının təmizlənməsi

Sərnişin daşımalarında salonun təmizliyi birbaşa xidmət keyfiyyəti və gigiyena ilə əlaqəlidir.

Döşəmələr, oturacaqlar, tutacaqlar, qapılar, şüşələr və sərnişinlərin tez-tez toxunduğu digər səthlər müəyyən edilmiş təmizlik proqramına uyğun təmizlənir.

Adi təmizliklə dezinfeksiya eyni proses deyil. Dezinfeksiya mikroorqanizmlərin sayının azaldılması və ya məhv edilməsi məqsədilə uyğun vasitələr və müəyyən edilmiş prosedurlar əsasında həyata keçirilir.

Vaqonaltı avadanlıqların yuyulması

Vaqonun alt hissəsində arabacıqlar, təkər cütləri və müxtəlif mexaniki, pnevmatik və elektrik avadanlıqları yerləşir. İstismar zamanı bu hissələrdə toz, yağ və digər çirkləndiricilər toplana bilər.

Texniki xidmət və təmir zamanı müəyyən vaqonaltı elementlərin yuyulması onların vəziyyətinin daha aydın yoxlanılmasına kömək edir.

Bakı Metropolitenində də vaqonaltı avadanlıqların yuyulması üçün xüsusi texnoloji imkanlar yaradılıb. Burada qatarların təmizlənməsi ilə yanaşı vaqonaltı avadanlıqların yuyulması prosesi də tətbiq olunur.

Arabacıqların və təkər cütlərinin yuyulması

Vaqon arabacığı hərəkət tərkibinin əsas texniki hissələrindən biridir. Təkər cütləri, asqı elementləri və digər komponentlər onun tərkibində yerləşir.

Təmir zamanı arabacıqların və təkər cütlərinin təmizlənməsi texniki baxış və sonrakı əməliyyatların aparılmasını asanlaşdırır.

Bakı Metropoliteninin “Nərimanov” elektrik deposunda arabacıqların və vaqon hissələrinin yuyulması üçün xüsusi qurğular tətbiq edilib. Təmir infrastrukturu yenilənərkən arabacıqların sökülmədən yuyulmasına imkan verən texnoloji sahə də yaradılıb.

Avtomatik yuma sistemləri

Müasir dəmir yolu və metro depolarında əl əməyini azaltmaq üçün avtomatlaşdırılmış yuma sistemlərindən istifadə edilir.

Belə sistemlərdə qatar müəyyən olunmuş sürətlə yuma kamerasından keçir. Sensorlar qatarın mövqeyini müəyyən edə, su və yuyucu vasitələrin verilməsi isə avtomatik idarə oluna bilər.

Avtomatlaşdırma yuma prosesinin standartlaşdırılmasına, işçi əməyinin azalmasına və su sərfiyyatına daha dəqiq nəzarət edilməsinə şərait yaradır.

Yuma kamerası

Yuma kamerası vaqon və qatarların təmizlənməsi üçün xüsusi hazırlanmış texnoloji sahədir.

Burada su təchizatı, drenaj, çirkli suyun toplanması, yuyucu vasitələrin verilməsi və uyğun avadanlıqlar bir sistem daxilində təşkil edilir.

Bakı Metropoliteninin “Xocəsən” elektrik deposunun inkişaf layihəsində də qatarların yuyulması kamerasının yaradılması nəzərdə tutulub.

Suyun təkrar istifadəsi

Vaqonların yuyulması böyük həcmdə su tələb edə biləcəyi üçün müasir sistemlərdə suyun təmizlənərək yenidən dövriyyəyə qaytarılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bakı Metropolitenində qatarların yuyulması prosesində suyun emal edilərək təkrar istifadəsi istiqamətində texnologiyalar tətbiq olunub. Yuma nəticəsində yaranan və təkrar istifadəyə yararlı olan su təmizlənərək yenidən sistemə qaytarıla bilər.

Belə dövri sistemlər təmiz su istehlakının və tullantı su həcminin azaldılmasına kömək edir.

Çirkab suların təmizlənməsi

Vaqonların səthindən yuyulan maddələr səbəbindən yaranan suyu birbaşa ətraf mühitə axıtmaq düzgün deyil. Yuma sularında toz, yağ, yuyucu maddələr və digər çirkləndiricilər ola bilər.

Buna görə yuma məntəqələrində çirkli suyun toplanması və uyğun təmizləmə sistemindən keçirilməsi vacibdir.

Müasir sistemlərdə mexaniki çökdürmə, yağların ayrılması, filtrasiya və digər təmizləmə mərhələləri tətbiq oluna bilər. Konkret texnologiya suyun tərkibindən və obyektin texniki xüsusiyyətlərindən asılı olaraq seçilir.

Yük vaqonlarının yuyulması

Yük vaqonlarının yuyulmasına qoyulan tələblər daşınmış yükün xüsusiyyətindən asılıdır.

Adi yükdən sonra qalıqların və çirklərin təmizlənməsi kifayət edə bildiyi halda, təhlükəli, zəhərli və ya aşındırıcı maddələrin daşınmasından sonra daha ciddi prosedurlar tələb oluna bilər.

Azərbaycanın təhlükəli yüklərin dəmir yolu ilə daşınması qaydalarında müəyyən təhlükəli maddələr boşaldıldıqdan sonra vaqonların təmizlənməsi, yuyulması və zəruri hallarda zərərsizləşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Vaqonların zərərsizləşdirilməsi

Yuma və zərərsizləşdirmə fərqli anlayışlardır. Yuma fiziki çirklərin və qalıqların uzaqlaşdırılmasına yönəldiyi halda, zərərsizləşdirmə təhlükəli maddənin yaratdığı riski aradan qaldırmağa xidmət edir.

Xüsusilə kimyəvi maddələr daşımış yük vaqonlarında yalnız su ilə yuma kifayət etməyə bilər. Daşınmış maddənin xüsusiyyətinə uyğun texnologiya və zərərsizləşdirmə üsulu seçilməlidir.

Belə işlər zamanı istifadə olunan kimyəvi maddələr, tullantı sular və qalıqlar da təhlükəsiz şəkildə idarə olunmalıdır.

Vaqon yuyulmasında əməyin təhlükəsizliyi

Vaqonların yuyulması zamanı işçilər su, elektrik avadanlıqları, sürüşkən səthlər, hərəkətdə olan qatarlar və kimyəvi təmizləyici vasitələrlə bağlı risklərlə qarşılaşa bilərlər.

İş sahəsində qatarın gözlənilmədən hərəkət etməsinin qarşısı alınmalı, elektrik təhlükəsizliyi təmin edilməli və yuma avadanlıqlarının təhlükəli hərəkət zonalarına giriş məhdudlaşdırılmalıdır.

Kimyəvi vasitələr istifadə olunursa, onların təhlükəsizlik məlumatları nəzərə alınmalı və işçilər uyğun fərdi mühafizə vasitələri ilə təmin edilməlidir.

Sürüşməyə qarşı döşəmə, düzgün drenaj, xəbərdarlıq nişanları, təlim və fövqəladə hallara hazırlıq da təhlükəsiz iş prosesinin vacib hissələridir.

Vaqonların yuyulması və texniki xidmət

Təmiz vaqon yalnız estetik görünüş üçün vacib deyil. Texniki hissələr üzərindəki qalın çirk və yağ təbəqəsinin təmizlənməsi bəzi nasazlıqların, sızmaların və mexaniki zədələrin vizual yoxlama zamanı daha rahat aşkar edilməsinə kömək edə bilər.

Bu səbəbdən vaqon hissələrinin yuyulması əsaslı və cari təmir prosesinin hazırlıq mərhələlərindən biri ola bilər.

Bakı Metropoliteninin vaqon təmiri infrastrukturlarında da yuma sahələri təmir və texniki xidmət prosesinin tərkib hissəsi kimi təşkil edilib.

Vaqonların yuyulmasının əhəmiyyəti

Vaqonların yuyulması sərnişin rahatlığı, sanitariya, texniki xidmət, avadanlıqların yoxlanılması və nəqliyyat vasitəsinin ümumi istismar vəziyyətinin qorunması ilə əlaqəli prosesdir.

Müasir yuma komplekslərində əsas məqsəd yalnız vaqonun görünüşünü yaxşılaşdırmaq deyil. Avtomatlaşdırılmış avadanlıqların tətbiqi, suyun təkrar istifadəsi, çirkab suların təmizlənməsi və işçilərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi prosesin mühüm hissələridir.

Bu baxımdan vaqonların yuyulması dəmir yolu və metro təsərrüfatında texniki xidmət və təmizlik sisteminin ayrılmaz mərhələlərindən biridir.