Videokaset

Videokaset maqnit lent üzərində video və səs siqnallarını yazmaq, saxlamaq və yenidən göstərmək üçün istifadə olunan analoq və ya rəqəmsal informasiya daşıyıcısıdır. O, əsasən plastik korpus daxilində yerləşən maqnit lentdən ibarət olur və videomaqnitofon vasitəsilə oxunur. Videokasetlər XX əsrin son onilliklərində televiziya proqramlarının, filmlərin və şəxsi videoların saxlanmasında geniş istifadə olunub.

Videokaset nədir?
Videokaset video və audio məlumatın maqnit lentə yazıldığı kaset tipli yaddaş daşıyıcısıdır. Kasetin daxilində iki makara yerləşir və lent bir makaradan digərinə hərəkət edir.
Videomaqnitofon lent üzərindəki məlumatı oxuyaraq onu televizorda görüntü və səs şəklində təqdim edir.

Maqnit lent
Videokasetin əsas elementi maqnit lentdir. Bu lent elastik plastik əsas üzərində maqnitləşə bilən xüsusi örtükdən ibarətdir.
Video və səs siqnalları maqnit başlıqları vasitəsilə lentə yazılır və yenidən oxunur.

Videomaqnitofon
Videokasetləri oxumaq və yazmaq üçün videomaqnitofondan istifadə olunur. Bu cihaz ingilis dilində VCR, yəni Video Cassette Recorder adlanır.
Videomaqnitofon kasetin lentini mexaniki şəkildə hərəkət etdirir və fırlanan video başlıqları vasitəsilə siqnalı oxuyur.

VHS formatı
VHS videokaset tarixində ən geniş yayılmış formatlardan biridir. VHS “Video Home System” ifadəsinin qısaltmasıdır.
Format 1970-ci illərdə təqdim edilib və sonrakı onilliklərdə ev video sistemlərinin əsas standartlarından birinə çevrilib.

Betamax
Betamax VHS-in əsas rəqiblərindən biri olan videokaset formatı idi.
O, əsasən Sony tərəfindən inkişaf etdirilmişdi. VHS və Betamax arasında gedən format rəqabətində VHS istehlak bazarında daha geniş yayılmışdı.

Video 8 və Hi8
Video8 və Hi8 daha kiçik ölçülü videokaset formatları idi və əsasən videokameralarda istifadə olunurdu.
Hi8 əvvəlki Video8 formatına nisbətən daha yaxşı görüntü keyfiyyəti təqdim edirdi.

MiniDV
MiniDV rəqəmsal video yazısı üçün hazırlanmış kiçik kaset formatıdır.
Analoq VHS-dən fərqli olaraq MiniDV videonu rəqəmsal formada maqnit lentdə saxlayırdı və xüsusilə 1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində videokameralarda geniş istifadə olunurdu.

Analoq video yazısı
Ənənəvi VHS və digər erkən videokaset sistemlərinin böyük hissəsi analoq siqnaldan istifadə edirdi.
Görüntü və səs məlumatı elektrik siqnalının maqnit dəyişikliklərinə çevrilməsi yolu ilə lentə yazılırdı.

Rəqəmsal videokaset
Sonrakı videokaset formatlarında video rəqəmsal məlumat kimi saxlanmağa başladı.
Digital8 və MiniDV kimi sistemlər rəqəmsal videonun maqnit lentdə saxlanmasına nümunədir.

Ev videoları
Videokasetlər şəxsi və ailə videolarının saxlanmasında geniş istifadə olunub.
Videokameralar vasitəsilə ad günü, toy, səyahət və digər şəxsi hadisələr kasetlərə yazılırdı.

Filmlərin yayımı
DVD və internet yayım xidmətlərindən əvvəl filmlər videokaset formasında geniş satılır və icarəyə verilirdi.
Videokaset mağazaları uzun müddət ev əyləncə sənayesinin mühüm hissəsi olub.

Televiziya proqramlarının yazılması
Videomaqnitofonların əsas üstünlüklərindən biri televiziya proqramlarını kasetə yazmaq imkanı idi.
İstifadəçilər verilişi daha sonra izləmək üçün əvvəlcədən qeyd edə bilirdilər.

Kasetin geri sarınması
Videokaset lent əsaslı sistem olduğuna görə müəyyən hissəyə çatmaq üçün lenti irəli və ya geri sarımaq lazım idi.
Bu xüsusiyyət DVD və rəqəmsal fayllardakı ani keçid imkanlarından fərqlənirdi.

SP və LP rejimləri
Bəzi VHS sistemlərində müxtəlif yazma sürətləri mövcud idi. SP daha yüksək keyfiyyət və daha qısa yazma müddəti, LP və digər yavaş rejimlər isə daha uzun yazma müddəti təmin edə bilərdi.
Lentin daha yavaş hərəkəti bir kasetə daha çox video yerləşdirməyə imkan verirdi, lakin görüntü keyfiyyəti aşağı düşə bilərdi.

Videokasetlərin keyfiyyəti
Videokasetlərdə görüntü keyfiyyəti lentin vəziyyətindən, yazma sürətindən, cihazın başlıqlarından və saxlanma şəraitindən asılı idi.
Eyni kasetin çoxsaylı dəfə istifadə edilməsi və uzunmüddətli saxlanma görüntü və səs keyfiyyətinin azalmasına səbəb ola bilərdi.

Maqnit lentin köhnəlməsi
Maqnit lent zaman keçdikcə fiziki və kimyəvi dəyişikliklərə məruz qala bilər.
Yüksək rütubət, temperatur, toz və mexaniki aşınma lentin keyfiyyətini pisləşdirə və məlumat itkisinə səbəb ola bilər.

Saxlanma şəraiti
Videokasetlərin quru, sərin və sabit temperatur şəraitində saxlanması onların uzunömürlülüyünə kömək edir.
Kasetlər güclü maqnit sahələrindən, birbaşa günəş işığından və yüksək rütubətdən qorunmalıdır.

Videokasetlərin rəqəmsallaşdırılması
Köhnə videokasetlərdə saxlanılan materialların qorunması üçün onların rəqəmsal formata çevrilməsi mümkündür.
Bu proses zamanı videomaqnitofondan alınan görüntü xüsusi video tutma avadanlığı vasitəsilə kompüterdə rəqəmsal fayl kimi saxlanılır.

DVD-yə keçid
1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərdə DVD formatının geniş yayılması videokasetlərin istifadəsini tədricən azaltdı.
DVD daha kiçik fiziki ölçü, rahat menyu sistemi və məlumatın istənilən hissəsinə daha sürətli çıxış imkanları təqdim edirdi.

Rəqəmsal faylların yayılması
Sonrakı mərhələdə sərt disklər, yaddaş kartları, flaş yaddaş və internet üzərindən video yayımı videokasetlərin yerini böyük ölçüdə tutdu.
Müasir videolar əsasən rəqəmsal fayl şəklində saxlanılır və ötürülür.

Texnologiya tarixində rolu
Videokaset televiziya və məişət elektronikasının inkişafında mühüm mərhələlərdən biri olub.
O, insanların filmləri evdə izləməsinə, televiziya proqramlarını yazmasına və şəxsi videolarını uzun müddət saxlaya bilməsinə şərait yaradıb. Bu gün videokasetlər texnologiya muzeylərində və şəxsi kolleksiyalarda XX əsrin media tarixinin xarakterik nümunələrindən biri kimi qorunur.