Voleybol

Voleybol torla iki hissəyə bölünmüş meydançada iki komanda arasında oynanan top oyunudur. Məqsəd topu torun üzərindən rəqib meydançasına göndərmək və onun yerə düşməsinə nail olmaqdır. Eyni zamanda komanda rəqibin topu öz meydançasında yerə salmasının qarşısını almağa çalışır.

Voleybol komandasında neçə oyunçu olur?
Klassik qapalı voleybolda hər komandanın meydançada altı oyunçusu olur. Oyunçular hücum və müdafiə mövqelərində yerləşirlər və komanda servis hüququnu rəqibdən qazandıqda saat əqrəbi istiqamətində rotasiya edirlər.

Komandanın heyətində ehtiyat oyunçular da olur və qaydalara uyğun olaraq dəyişikliklər edilə bilər.

Voleybol meydançası
Standart voleybol meydançasının uzunluğu 18 metr, eni isə 9 metrdir. Meydança torla iki bərabər 9×9 metrlik hissəyə bölünür.

Hər tərəfdə hücum xətti torun mərkəzindən 3 metr məsafədə yerləşir və ön zona ilə arxa zonanı ayırır.

Voleybol torunun hündürlüyü
Beynəlxalq qaydalarda kişilər üçün torun hündürlüyü 2,43 metr, qadınlar üçün isə 2,24 metrdir.

Yaş kateqoriyalarına və bəzi yarış formatlarına görə torun hündürlüyü fərqli ola bilər.

Oyunun əsas məqsədi
Komanda topu rəqib tərəfə elə göndərməyə çalışır ki, top meydançanın daxilində yerə düşsün və ya rəqib qayda pozuntusuna yol versin.

Hər uğurlu oyun epizodunun sonunda bir xal verilir. Bu sistem Rally Point System adlanır.

Topa neçə dəfə toxunmaq olar?
Komanda topu rəqib tərəfə qaytarmazdan əvvəl ona maksimum üç dəfə toxuna bilər. Blok təması klassik voleybolda bu üç toxunuşa daxil edilmir.

Ən çox istifadə olunan ardıcıllıq qəbul, ötürmə və hücum zərbəsidir.

Servis nədir?
Servis hər rallinin başlanğıc zərbəsidir. Oyunçu topu servis zonasından torun üzərindən rəqib meydançasına göndərir.

Servis aşağıdan, yuxarıdan və ya sıçrayışla yerinə yetirilə bilər. Peşəkar voleybolda güclü sıçrayış servisləri geniş istifadə olunur.

Qəbul
Qəbul rəqibin servis və ya hücum zərbəsindən gələn topun nəzarətə götürülməsidir. Əksər hallarda top ön qollarla qəbul edilir və ötürücü oyunçuya yönləndirilir.

Düzgün qəbul komandanın hücum qurmasının əsas şərtlərindən biridir.

Ötürmə
Ötürmə adətən komandanın ikinci toxunuşudur. Ötürücü oyunçu topu hücumçunun zərbə vurması üçün əlverişli hündürlüyə və mövqeyə çatdırır.

Yüksək səviyyəli voleybolda ötürmənin sürəti və istiqaməti hücum taktikasının əsas elementlərindən biridir.

Hücum zərbəsi
Hücum zərbəsi topun rəqib meydançasına güclü və dəqiq şəkildə göndərilməsidir. Oyunçu adətən sıçrayaraq topa yuxarı nöqtədə zərbə vurur.

Hücum zamanı sürət, sıçrayış qabiliyyəti və rəqib blokunun düzgün oxunması mühüm rol oynayır.

Blok
Blok rəqibin hücum zərbəsinin qarşısını almaq üçün tor yaxınlığında yerinə yetirilən müdafiə hərəkətidir. Bir, iki və ya üç oyunçu eyni anda blok qura bilər.

Blok uğurlu olduqda top birbaşa rəqib meydançasına qaytarıla bilər.

Libero kimdir?
Libero müdafiə və qəbul üzrə ixtisaslaşmış oyunçudur. O, komandanın digər üzvlərindən fərqli rəngli forma geyinir və əsasən arxa xəttdə fəaliyyət göstərir.

Liberonun hücum və tor yaxınlığındakı oyun hərəkətləri ilə bağlı xüsusi məhdudiyyətləri var.

Rotasiya nədir?
Qəbul edən komanda rallini qazanaraq servis hüququnu əldə etdikdə oyunçular meydançada bir mövqe saat əqrəbi istiqamətində dəyişirlər.

Rotasiya bütün oyunçuların müxtəlif mövqelərdən servis etməsini və meydançada müəyyən ardıcıllıqla hərəkət etməsini təmin edir.

Voleybol setləri necə hesablanır?
Standart voleybol oyunu maksimum beş setdən ibarətdir. İlk dörd set 25 xala qədər oynanılır.

Hesab 24:24 olarsa, set yalnız komandalardan biri iki xal fərq yaratdıqda başa çatır.

Beşinci set
Hesab setlər üzrə 2:2 olduqda həlledici beşinci set keçirilir. Bu set 15 xala qədər oynanılır.

Burada da qalib gəlmək üçün minimum iki xal fərqi olmalıdır.

Voleybolda mövqelər
Müasir voleybolda oyunçular müxtəlif funksiyalar üzrə ixtisaslaşırlar. Əsas mövqelərə ötürücü, mərkəz blokçusu, kənar hücumçu, diaqonal hücumçu və libero daxildir.

Hər mövqe komandanın hücum və müdafiə sistemində fərqli vəzifə yerinə yetirir.

Ötürücü oyunçunun rolu
Ötürücü komandanın hücumunu təşkil edən əsas oyunçudur. O, qəbuldan gələn topu hansı hücumçuya göndərəcəyinə qərar verir.

Bu səbəbdən ötürücü tez qərarvermə, dəqiq top idarəetməsi və taktiki düşüncə qabiliyyətinə malik olmalıdır.

Mərkəz blokçusu
Mərkəz blokçuları əsasən rəqib hücumlarının qarşısını almaq və sürətli hücumlar həyata keçirmək üçün istifadə olunur.

Onların sıçrayış qabiliyyəti və tor boyunca sürətli hərəkəti böyük əhəmiyyət daşıyır.

Diaqonal hücumçu
Diaqonal və ya opposite hitter əsas hücumçulardan biridir. Bu oyunçu çox vaxt çətin topların tamamlanması və yüksək hücum yükünün daşınması ilə seçilir.

Diaqonal oyunçular həm ön, həm də arxa zonadan hücum edə bilirlər.

Voleybolun yaranması
Voleybol 1895-ci ildə ABŞ-da William G. Morgan tərəfindən yaradılıb. İlk dövrdə oyun “Mintonette” adlanırdı.

Sonradan topun havada qarşılıqlı ötürülməsi oyunun əsas xüsusiyyəti olduğuna görə “volleyball” adı qəbul edildi.

FIVB nədir?
FIVB voleybolun beynəlxalq idarəedici qurumudur. Təşkilat beynəlxalq yarış qaydalarını, texniki standartları və müxtəlif voleybol formatlarının inkişaf prinsiplərini müəyyən edir.

FIVB həm milli federasiyalar, həm də beynəlxalq yarış təşkilatları ilə əməkdaşlıq edir.

Voleybolun Olimpiya Oyunlarındakı yeri
Qapalı voleybol Olimpiya Oyunlarının əsas komanda idman növlərindən biridir. Kişilər və qadınlar üzrə turnirlər keçirilir.

Çimərlik voleybolu isə ayrıca Olimpiya idman növü kimi yarış proqramında yer alır.

Çimərlik voleybolu ilə fərqi
Çimərlik voleybolunda hər komandada iki oyunçu olur və oyun qum meydançasında keçirilir. Klassik qapalı voleybolda isə meydançada altı oyunçu iştirak edir.

Qaydalar, meydança ölçüləri və bəzi texniki detallar da fərqlənir.

Voleybolda fiziki hazırlıq
Voleybol sürət, koordinasiya, sıçrayış gücü və reaksiya qabiliyyəti tələb edir. Oyun zamanı hücum və blok üçün çoxsaylı sıçrayışlar həyata keçirilir.

Bununla yanaşı, qısa məsafəli sürətli hərəkətlər və ani istiqamət dəyişiklikləri də oyunun əsas fiziki xüsusiyyətlərindəndir.

Voleybolun əsas xüsusiyyəti
Voleybol fərdi texnikanın komanda koordinasiyası ilə birləşdiyi idman növüdür. Top tutulmur və oyunçular çox qısa müddətdə qərar verməli olurlar.

Qəbul, ötürmə, hücum və müdafiənin ardıcıl işləməsi komandanın oyun keyfiyyətini müəyyən edir.