xəmsə

"Xəmsə" (ərəb dilindən tərcümədə "Beşlik" deməkdir) epos janrında yazılmış beş poemadan ibarət külliyyatdır. Bu termin ilk dəfə XII əsrdə dahi Nizami Gəncəvi tərəfindən yaradılmış və sonradan Şərq ədəbiyyatında bir ənənəyə çevrilmişdir. Nizami "Xəmsə"si dünya ədəbiyyatının ən nadir incilərindən hesab olunur. Nizami Gəncəvinin "Xəmsə"sinə daxil olan poemalar: "Sirlər Xəzinəsi" (fəlsəfi-didaktik), "Xosrov və Şirin" (romantik), "Leyli və Məcnun" (lirik-romantik), "Yeddi Gözəl" (macəra-fantastik) və "İsgəndərnamə" (tarixi-qəhrəmanlıq). Bu əsərlər humanizm, ədalət, sevgi və həyatın mənasını özündə birləşdirir. Nizaminin uğurundan sonra Əmir Xosrov Dəhləvi, Əlişir Nəvai və Məhəmməd Füzuli kimi digər böyük şairlər də öz "Xəmsə"lərini yazaraq bu ənənəni davam etdirmişlər. "Xəmsə" Şərq ədəbiyyatının bədii sənətkarlıq səviyyəsini müəyyən edən, universal dəyərləri təbliğ edən əvəzsiz bir ədəbi irsdir.