Yanğın

Yanğın insanların həyatına və sağlamlığına, əmlaka və ətraf mühitə təhlükə yaradan nəzarətsiz yanma prosesidir. Azərbaycan Respublikasının “Yanğın təhlükəsizliyi haqqında” Qanununda yanğın maddi ziyan vuran, insanların həyatına və sağlamlığına, həmçinin təbiətə zərər yetirən nəzarətsiz yanma kimi müəyyən edilir.

Yanğının baş verməsi üçün yanacaq maddə, oksigen və alışma mənbəyi kimi əsas amillərin eyni zamanda mövcudluğu tələb olunur. Yanacaq mənbəyi taxta, kağız, parça, plastik, yanar maye və qaz kimi müxtəlif materiallar ola bilər. Alışma mənbəyinə isə açıq alov, elektrik qığılcımı, qızmış səth, qaynaq işləri və digər istilik mənbələri aid edilə bilər.

Yanğın hansı səbəblərdən baş verir?

Yanğınların səbəbləri obyektin fəaliyyətindən asılı olaraq dəyişir. Elektrik avadanlığında nasazlıq, qısaqapanma, elektrik xətlərinin həddindən artıq yüklənməsi, açıq alovdan düzgün istifadə edilməməsi, siqaret çəkmə qaydalarının pozulması, qaynaq və digər odla işlərin nəzarətsiz aparılması, yanar maddələrin düzgün saxlanılmaması əsas risklər sırasındadır.

İstehsalat və texniki sahələrdə əlavə olaraq yanacaq və qaz sızması, avadanlığın həddindən artıq qızması, statik elektrik və texnoloji proseslərin pozulması yanğın təhlükəsi yarada bilər. Buna görə yanğının qarşısının alınması yalnız odsöndürənlərin yerləşdirilməsindən deyil, alışma və yanacaq mənbələrinin sistemli şəkildə nəzarətdə saxlanılmasından başlayır.

Yanğın zamanı nə etmək lazımdır?

Yanğın aşkar edildikdə ətrafdakı insanlar xəbərdar edilməli, obyektin yanğın həyəcan sistemi işə salınmalı və 112 qaynar xəttinə məlumat verilməlidir. İnsanların təhlükəsiz təxliyəsi əsas prioritetdir. FHN də yanğın aşkar edildikdə təhlükəli ərazidən uzaqlaşmağı və 112-yə məlumat verməyi tövsiyə edir.

Binadan çıxarkən müəyyən edilmiş təxliyə yollarından və fövqəladə çıxışlardan istifadə edilməlidir. Tüstülü sahədə qalmaq, təhlükəli zonaya geri qayıtmaq və ya hazırlığı olmayan şəxsin böyük yanğını söndürməyə çalışması əlavə təhlükə yarada bilər.

İlkin yanğınsöndürmə

Kiçik və başlanğıc mərhələsində olan yanğına yalnız təhlükəsiz şərait mövcud olduqda uyğun ilkin yanğınsöndürmə vasitəsi ilə müdaxilə etmək olar. Odsöndürənin növü yanan materiala və mövcud təhlükəyə uyğun seçilməlidir. Məsələn, elektrik avadanlığı ilə bağlı yanğında uyğun olmayan söndürmə vasitəsinin istifadəsi insanın elektrik cərəyanına məruz qalmasına səbəb ola bilər.

Yanğın sürətlə yayılırsa, güclü tüstü yaranıbsa, partlayış təhlükəsi varsa və ya təhlükəsiz geri çəkilmə yolu yoxdursa, şəxsi riskə ataraq yanğını söndürməyə çalışmaq olmaz. Belə vəziyyətdə təhlükəli zonanı tərk etmək və peşəkar yanğınsöndürmə qüvvələrinin müdaxiləsini gözləmək lazımdır.

Yanğının qarşısının alınması

Yanğın təhlükəsizliyinin əsas məqsədi hadisə baş verdikdən sonra yalnız yanğını söndürmək deyil, onun yaranmasının qarşısını almaqdır. Bunun üçün elektrik sistemləri saz vəziyyətdə saxlanılmalı, yanar və tezalışan materiallar təhlükəsiz saxlanılmalı, odla işlərə nəzarət edilməli, təxliyə yolları və çıxışlar daim açıq olmalıdır.

Obyektlərdə yanğın aşkarlama və xəbərdarlıq sistemlərinin, odsöndürənlərin, daxili yanğın kranlarının və digər mühafizə vasitələrinin işlək vəziyyətdə saxlanılması da vacibdir. İşçilərin yanğın zamanı davranış qaydalarını bilməsi və praktiki təlimlərdə iştirak etməsi fövqəladə vəziyyətə hazırlığın əsas hissəsidir. Azərbaycan qanunvericiliyində yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərinin əhaliyə öyrədilməsi, yanğınların qarşısının alınması və söndürülməsi ümumi yanğın təhlükəsizliyi sisteminin tərkib hissələri kimi müəyyən edilib.

Müəssisələrdə yanğın təhlükəsizliyi

İş yerlərində yanğın riskləri fəaliyyət növünə uyğun qiymətləndirilməlidir. Anbar, ofis, istehsalat sahəsi, mətbəx, elektrik otağı və kimyəvi maddələrin saxlandığı sahələrin yanğın riskləri eyni deyil. Buna görə profilaktik tədbirlər də obyektin xüsusiyyətlərinə uyğun seçilməlidir.

Azərbaycanda yanğın təhlükəsizliyi tələbləri hüquqi və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq müəssisə və təşkilatlara şamil olunur. Mövcud qaydalar yanğın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün ümumi tələbləri müəyyən edir.