Yaxalıqlı tutuquşu

Yaxalıqlı tutuquşu: Növləri, xüsusiyyətləri və ev şəraitində saxlanılması Tutuquşular ailəsinin nümayəndələri arasında özünəməxsus xarici görünüşü, zərif bədən quruluşu və cəlbedici rəngləri ilə seçilən quşlardan biri də yaxalıqlı tutuquşulardır. Elmi dildə əsasən Psittacula cinsinə aid edilən bu gözəl quşlar təbiətdə Asiya və Afrika qitələrinin tropik və subtropik meşələrində, savanna zonalarında və kənd təsərrüfatı ərazilərində geniş şəkildə yayılmışdır. Onların ən fərqləndirici xüsusiyyəti boyun nahiyəsində yerləşən və ümumi lələk rəngindən kəskin şəkildə fərqlənən xarakterik halqaya və ya "yaxaya" bənzər zolağın olmasıdır. Bu maraqlı quşlar həm vəhşi təbiətdəki həyat tərzi, həm də ev şəraitinə qısa müddətdə uyğunlaşma qabiliyyəti ilə quş həvəskarlarının daimi diqqət mərkəzindədir. Yaxalıqlı tutuquşuların ən məşhur növlərindən biri məhz yaşıl rəngi və boynundakı qara-çəhrayı zolağı ilə tanınan Aleksandr tutuquşusu və ya daha sadə desək, qrup halında yaşayan yaşıl yaxalıqlı növlərdir. Bu quşların bədən ölçüləri növündən asılı olaraq orta hesabla 35-40 santimetr arasında dəyişir. Onların uzun, zərif və addım-addım incələn quyruğu ümumi siluetlərinə xüsusi bir estetik gözəllik qatır. Dimdikləri adətən parlaq qırmızı və ya narıncı rəngdə olub, olduqca möhkəm və qarmaqvaridir. Erkək və dişi fərdlər arasında vizual fərqlər mövcuddur; yetkin erkək tutuquşuların boynunda açıq-aydın görünən yaxa zolağı olurkən, dişilərdə və gənc fərdlərdə bu xətt ya çox zəif nəzərə çarpır, ya da ümumiyyətlə olmur. Təbiətdə yaxalıqlı tutuquşular əsasən böyük sürülər halında yaşayır və səhər saatlarında qida axtarmaq üçün uzun məsafələr qət edirlər. Onların rasionu əsasən müxtəlif ağac meyvələri, toxumlar, giləmeyvələr, çiçək tumurcuqları və təzə bitki yarpaqlarından ibarətdir. Güclü dimdikləri sayəsində onlar ən sərt qabıqlı meyvələri belə rahatlıqla açıb içindəki toxumlarla qidalana bilirlər. Bu quşlar həm də olduqca səs-küylü canlılardır və bir-biri ilə ünsiyyət qurarkən müxtəlif fit səsləri, cingiltili və qışqırıqlı səslər çıxarırlar ki, bu da onların sürünün digər üzvləri ilə əlaqə saxlamasına kömək edir. Ev şəraitində yaxalıqlı tutuquşu saxlamaq istəyənlər üçün bu quşlar həm üstünlükləri, həm də müəyyən çətinlikləri ilə yadda qalır. Onlar yüksək intellektə və müşahidə qabiliyyətinə malikdirlər. Düzgün və səbirli təlim keçildiyi təqdirdə, bu tutuquşular insan nitqini öyrənə, müxtəlif sözləri təkrar edə və sahibinin səsinə tez öyrəşə bilirlər. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, onların səs diapazonu kifayət qədər yüksəkdir və mənzildə saxlanıldıqda gurultulu səslər çıxara bilərlər. Saxlanıldıqları qəfəs kifayət qədər geniş olmalı, içərisində uçmaq və hərəkət etmək üçün kifayət qədər yer, taxta dirəklər və müxtəlif oyuncaqlar təmin edilməlidir. Düzgün qulluq və keyfiyyətli qidalanma şəraitində yaxalıqlı tutuquşular evdə 15 ildən 25 ilə qədər, bəzi hallarda isə daha uzun müddət yaşaya bilirlər.