ZİS 110

ZİS-110 Sovet İttifaqında yüksək vəzifəli dövlət rəhbərləri üçün istehsal olunmuş iri nümayəndə avtomobilidir. Model 1940-cı illərin ortalarında hazırlanıb və Moskvanın Stalin adına avtomobil zavodunda istehsal edilib. ZİS-110 uzun kuzovu, geniş salonu və səkkizsilindrli mühərriki ilə SSRİ-də rəsmi dövlət nəqliyyatının əsas simvollarından birinə çevrilib.

Modelin yaranması
ZİS-110 İkinci Dünya müharibəsinin son mərhələsində yeni sovet nümayəndə avtomobili kimi hazırlanmışdı. Məqsəd yüksək dövlət rəhbərliyinin istifadəsi üçün iri, rahat və nüfuzlu avtomobil yaratmaq idi.

Model əvvəlki ZİS-101-in yerini tutdu və həm texniki, həm də dizayn baxımından daha müasir avtomobil hesab olunurdu.

ZİS adının mənası
ZİS abreviaturası rus dilində “Zavod imeni Stalina”, yəni Stalin adına zavod ifadəsindən yaranıb.

1950-ci illərdə destalinizasiya dövründə zavodun adı dəyişdirildi və sonradan ZİL — Lixaçov adına zavod kimi tanındı.

Packard təsiri
ZİS-110-un dizaynında 1940-cı illərin Amerika lüks avtomobillərinin, xüsusilə Packard modellərinin güclü təsiri görünür.

Böyük radiator barmaqlığı, uzun kapot, dairəvi faralar və geniş kuzov avtomobilin həmin dövrün Amerika nümayəndə avtomobillərinə yaxın görünüşünü formalaşdırırdı.

Kuzov quruluşu
ZİS-110 dördqapılı iri sedan və limuzin tipli kuzova malik idi.

Uzun təkər bazası arxa sərnişinlər üçün geniş salon yaratmağa imkan verirdi və avtomobil əsasən yüksək vəzifəli şəxslərin daşınmasına hesablanmışdı.

Mühərriki
Model təxminən 6 litrlik sıra tipli səkkizsilindrli benzin mühərriki ilə təchiz edilirdi.

Bu mühərrik avtomobilin böyük çəkisini hərəkət etdirmək üçün kifayət qədər fırlanma anı yaradırdı və yüksək komfortlu sakit hərəkət üçün uyğunlaşdırılmışdı.

Səkkizsilindrli quruluş
ZİS-110-un mühərrikində səkkiz silindr bir sıra üzrə yerləşirdi.

Belə “straight-eight” mühərriklər XX əsrin birinci yarısında iri lüks avtomobillərdə hamar işləməsi və aşağı vibrasiyası ilə tanınırdı.

Sürətlər qutusu
ZİS-110 əsasən 3 pilləli mexaniki transmissiya ilə təchiz olunurdu.

Avtomobil yüksək sürətli idman modeli deyil, rahat və sabit nümayəndə nəqliyyatı kimi hazırlanmışdı.

Arxa ötürücü
Mühərrik ön hissədə yerləşirdi və güc arxa təkərlərə ötürülürdü.

Bu klassik quruluş həmin dövrün iri sedan və limuzinlərində geniş istifadə edilirdi.

Salon
ZİS-110-un salonu geniş və komfortlu idi. Arxa sərnişinlər üçün böyük oturacaqlar və geniş ayaq sahəsi nəzərdə tutulmuşdu.

Daxili tərtibat dövlət nümayəndə avtomobilinə uyğun olaraq adi sovet minik avtomobillərindən daha yüksək səviyyədə hazırlanırdı.

Yeddi nəfərlik yerləşmə
Bəzi ZİS-110 versiyalarında əlavə qatlanan oturacaqlar sayəsində yeddi nəfərə qədər sərnişin yerləşə bilirdi.

Bu xüsusiyyət avtomobili həm rəhbərlik, həm də müşayiət edən şəxslərin daşınması üçün uyğun edirdi.

ZİS-110 və Stalin
ZİS-110 Stalin dövrünün dövlət avtomobillərindən biri idi, lakin İosif Stalinin şəxsi təhlükəsizliyi üçün daha çox zirehli ZİS-115 kimi xüsusi versiyalar istifadə edilirdi.

ZİS-110 isə zirehsiz nümayəndə avtomobili kimi dövlət parkında geniş tətbiq olunurdu.

ZİS-115 ilə fərqi
ZİS-115 xarici görünüşcə ZİS-110-a çox bənzəyirdi, lakin onun daxilində ağır zireh, qalın gülləkeçirməz şüşələr və gücləndirilmiş şassi yerləşirdi.

ZİS-110 daha yüngül və adi nümayəndə istifadəsinə uyğun idi.

ZİS-110B
ZİS-110B açıq kuzovlu faeton versiyası idi.

Bu avtomobillər paradlar, rəsmi mərasimlər və yüksək dövlət tədbirləri zamanı istifadə olunurdu.

Parad avtomobili
Açıq ZİS-110 versiyalarında yüksək rütbəli hərbi və dövlət rəsmiləri ayaq üstə dayanaraq parad iştirakçılarını salamlaya bilirdilər.

Bu səbəbdən model sovet hərbi paradlarının görüntülərində tez-tez görünürdü.

ZİS-110A təcili yardım versiyası
ZİS-110 bazasında xüsusi tibbi yardım avtomobili də hazırlanmışdı.

İri kuzov ağır xəstələrin və yüksək vəzifəli şəxslərin tibbi daşınmasına uyğunlaşdırıla bilirdi.

Dövlət rəhbərləri üçün istifadəsi
ZİS-110 nazirlər, yüksək rütbəli partiya rəhbərləri və digər yüksək vəzifəli şəxslər üçün xidməti nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə edilirdi.

Adi vətəndaş üçün nəzərdə tutulmuş kütləvi avtomobil deyildi.

Xarici dövlətlərə təqdim olunması
Sovet İttifaqı bəzi ZİS avtomobillərini dost və müttəfiq ölkələrin rəhbərlərinə də təqdim edirdi.

Bu avtomobillər diplomatik hədiyyə və siyasi münasibətlərin simvolu kimi də istifadə olunurdu.

Ölçüləri
ZİS-110 təxminən 6 metr uzunluğa malik iri avtomobil idi.

Böyük ölçülər onun şəhər daxilində çevikliyini məhdudlaşdırsa da, əsas məqsəd rahatlıq və nümayəndəlik olduğuna görə bu xüsusiyyət problem hesab edilmirdi.

Çəkisi
Zirehsiz ZİS-110 belə adi minik avtomobillərindən xeyli ağır idi.

İri kuzov, böyük mühərrik və möhkəm şassi avtomobilin çəkisini artırırdı, zirehli ZİS-115 isə bundan da ağır idi.

Yol komfortu
ZİS-110-un asqısı yumşaq hərəkət və sərnişin rahatlığına yönəlmişdi.

Avtomobil əsasən yüksək vəzifəli şəxslər üçün istifadə olunduğundan salon komfortu və vibrasiyanın azaldılması mühüm tələblərdən idi.

ZİS-110 və GAZ-21 fərqi
GAZ-21 Volqa orta sinif xidməti və şəxsi avtomobil idi. ZİS-110 isə daha böyük, bahalı və xüsusi dövlət rəhbərliyi üçün nəzərdə tutulmuş nümayəndə avtomobili idi.

Bu baxımdan onlar sovet avtomobil iyerarxiyasında fərqli siniflərə aid idilər.

ZİS-110 və ZİL limuzinləri
ZİS-110 sonrakı sovet ZİL nümayəndə avtomobillərinin inkişafına keçid yaratdı.

Daha sonrakı dövrdə ZİL-111, ZİL-114 və digər dövlət limuzinləri SSRİ rəhbərliyinin əsas nəqliyyat vasitələrinə çevrildi.

Kolleksiya avtomobili kimi
Bu gün ZİS-110 çox nadir klassik avtomobildir. Orijinal vəziyyətdə qalmış nümunələr muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda qorunur.

Modelin dövlət tarixi, məhdud istehsalı və nadirliyi onun kolleksiya dəyərini artırır.

Avtomobil tarixində yeri
ZİS-110 sovet nümayəndə avtomobillərinin ən tanınmış erkən modellərindən biridir. O, 1940–50-ci illərin dövlət idarəçiliyi, avtomobil sənayesi və siyasi protokol mədəniyyətini əks etdirən mühüm tarixi avtomobildir.

Onun konstruksiyası sonrakı ZİL limuzinləri üçün də mühüm başlanğıc nöqtələrindən biri olub.