1 iyun

Təqvimdə 1 İyun tarixi dünya miqyasında çox önəmli bir humanist missiyanı və eyni zamanda yay fəslinin gəlişini simvolizə edən xüsusi bir gündür. Bu tarix qlobal səviyyədə Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü (Uşaqlar Günü) kimi qeyd olunur.Bu gün sadəcə uşaqlar üçün şənlənmək və əylənmək bayramı deyil; o, həm də böyüklərə, cəmiyyətə və dövlətlərə uşaq hüquqlarının təmin edilməsi, onların inklüziv mühitdə böyüməsi, sağlamlığı və mənəvi tərbiyəsi istiqamətindəki öhdəliklərini xatırladan qlobal bir sosial skrinqinq (fərqindəlik) platformasıdır. 1 İyun Tarixinin Qlobal və Hüquqi ProfiliBu əlamətdar günün qeyd olunma tarixi və daşıdığı bəşəri missiya olduqca zəngindir:Tarixi Kökləri: 1 iyunun uşaqların müdafiəsinə həsr olunması ideyası ilk dəfə 1925-ci ildə Cenevrədə keçirilən Uşaqların Rifahı üzrə Beynəlxalq Konfransda irəli sürülmüşdür. Rəsmi olaraq isə 1949-cu ildə Qadınların Beynəlxalq Demokratik Federasiyasının qərarı ilə təsbit edilmiş və ilk dəfə 1950-ci ildə kütləvi şəkildə bayram olunmuşdur.BMT və Beynəlxalq Hüquq (Compliance): Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) uşaqların hüquqi müdafiəsini təmin etmək üçün 1959-cu ildə "Uşaq Hüquqları Bəyannaməsi"ni, 1989-cu ildə isə bütün dünya ölkələri üçün icrası məcburi olan "Uşaq Hüquqları Konvensiyası"nı qəbul etmişdir. Bu sənədlər uşaqların yaşamaq, inkişaf etmək, istismardan qorunmaq və təhsil almaq hüquqlarını qanuni olaraq müdafiə edir (legal compliance).Azərbaycanda Uşaq Hüquqları: Ölkəmiz 1992-ci ildə BMT-nin bu konvensiyasına qoşulmuşdur. Hər il 1 iyun tarixində Bakıda və regionlarımızda uşaqlar üçün rəngarəng xeyriyyə tədbirləri, konsertlər, bədii sərgilər və yaradıcılıq festivalları təşkil olunur. Uşaq Məkanlarının Qurulması: Erqonomika və Təhlükəsizlik1 İyun tədbirlərində, uşaq bağçalarında və ya evlərdə uşaq zonalarının qurulması (AutoCAD və 3ds Max layihələndirilməsi) zamanı interyer dizaynerlər və təşkilatçılar müəyyən funksional prinsipləri rəhbər tutmalıdırlar:1.Məkanın Ölçü və Təhlükəsizlik Skrinqinqi:Fiziki Təhlükəsizlik.Uşaqların antropometrik ölçülərinə uyğun erqonomik mebellərin seçilməsi, kəskin iti künclərin yumşaq materiallarla qorunması və elektrik yuvalarının (rozetkaların) tam qapalı saxlanılması.2.Rəng Palitrası və İşıq Tənzimlənməsi:Psixoloji Komfort.Uşaq psixologiyasını gərginləşdirməyən, əksinə yaradıcılığı stimullaşdıran pastel tonların (soft mavi, zərif sarı, nanə yaşılı) seçilməsi və gözü yormayan, təbii gün işığına yaxın neytral ($4000K$) soft işıqlandırma ekosisteminin qurulması.3.Materialların Toksiklik və Ekologiya Uyğunluğu:Eko-Standartlar.Məkanda istifadə olunan divar boyalarının, toxunma elementlərinin, oyuncaqların və ya yaradıcı fəaliyyət materiallarının toksik maddələrdən uzaq, beynəlxalq eko-standartlara tam cavab verməsinin (compliance) yoxlanılması. Müasir Trendlər: İnklüziv Şəhərsalma, DIY və Lifestyle MediaBu gün 1 İyun təqvimi müasir lifestyle və rəqəmsal yaradıcılıq mühitində daha şüurlu trendlərlə zənginləşir:İnklüziv Şəhərsalma və Humanizm: Bakıda həyata keçirilən müasir parkların və uşaq meydançalarının layihələndirilməsində (qlobal şəhərsalma forumları kontekstində) fiziki məhdudiyyətli uşaqların da digər uşaqlarla bərabər və maneəsiz oynaya biləcəyi humanist və inklüziv dizayn prinsipləri əsas götürülür.DIY (Özün Et) Sənətkarlıq və Şüurlu Hədiyyələr: Bu xüsusi gündə uşaqlara (məsələn, 4 yaşlı bir oğlan uşağına və ya yaxınlarınızın övladlarına) rəqəmsal asılılıq yaradan plastik oyuncaqlar almaq əvəzinə, onlarla keyfiyyətli zaman keçirmək daha humanist bir yanaşmadır. Evdə təbii, hava ilə quruyan gildən (air-dry clay) birlikdə estetik çərçivələr və fiqurlar hazırlamaq, yaxud sadə filoqrafiya (string art) elementləri qurmaq onların motorikasını və incə sənət zövqünü inkişaf etdirən mükəmməl və yaddaqalan bir fəaliyyətdir.Lifestyle Media və Səmimi Estetika: Rəqəmsal media idarəçiləri, lifestyle bloqerlər və fotoqraflar 1 iyun çəkilişlərində ağır studiya qrimlərindən və süni elementlərdən imtina edərək, təbii işıq balansından və uşaq dünyasının qüsursuz, təbii saflığını əks etdirən minimalist hekayələrdən (storytelling) istifadə etməyə üstünlük verirlər.