Adil Şıxəliyev

Adil Həmdulla oğlu Şıxəliyev Azərbaycan xalçaçı-rəssamı, qobelen ustası və Əməkdar rəssamdır. O, 12 aprel 1946-cı ildə Quba şəhərində anadan olub. Yaradıcılığının əsas istiqamətini qobelen sənəti təşkil edir. Adil Şıxəliyev ənənəvi Azərbaycan xalçaçılığının ornament, rəng və toxuma prinsiplərini müasir qobelen kompozisiyalarında tətbiq edən sənətkarlardan biridir.

Təhsili və peşəkar formalaşması
Adil Şıxəliyev 1974-cü ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib. O, 1981-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Təhsil illərindən sonra qobelen sənətinə daha ciddi maraq göstərərək xalça, palaz, kilim və zili kimi müxtəlif toxuma texnikalarını mənimsəyib və bu bilikləri öz fərdi yaradıcılığında inkişaf etdirib.

Qobelen sənətində milli ornament və rəng həlləri
Adil Şıxəliyevin qobelenlərində ənənəvi Azərbaycan xalçaçılığından gələn motivlər və ornamentlər mühüm yer tutur. Rəssam milli üslubu qorumaqla yanaşı, süjetli kompozisiyalara, emosional məzmuna və dekorativ rəng həllərinə üstünlük verir. Onun yaradıcılığında qobelen sadəcə dekorativ toxuma nümunəsi deyil, həm də fikir və hisslərin vizual ifadə vasitəsi kimi təqdim olunur.

Rəssamın əsərlərində istifadə olunan rənglərin bir hissəsi təbii boyalarla əldə edilir. Onun müxtəlif bitkilərdən alınmış boyalarla ipləri rənglədiyi və əsərlərin hazırlanmasında ideyadan toxuma mərhələsinə qədər prosesi şəxsən həyata keçirdiyi qeyd olunur. Bu yanaşma onun qobelenlərinə həm fərdi texniki üslub, həm də əl işi xarakteri verir.

“Şuşada toy” və digər qobelen əsərləri
Adil Şıxəliyevin tanınmış əsərləri sırasında “Şuşada toy” qobeleni xüsusi yer tutur. Bu əsər Azərbaycan məişət və mədəniyyət motivlərini süjetli kompozisiya vasitəsilə təqdim edir. Onun yaradıcılığında milli yaddaş, məişət səhnələri, təbiət və dekorativ ornamentlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə işlənir.

Rəssamın “Odlar yurdu”, “Payız çiçəkləri” və digər qobelenləri də sərgi və muzey məkanlarında nümayiş etdirilib. Onun əsərləri Azərbaycanın müxtəlif muzey və qalereyalarında qorunub saxlanılır.

Qobelenin hazırlanma texnikası
Qobelenin hazırlanması əvvəlcə fikir və eskizin formalaşdırılması ilə başlayır. Daha sonra rəng palitrası, sapların seçilməsi və kompozisiyanın toxuma texnikası müəyyən edilir. Adil Şıxəliyev xalça, palaz, kilim və zili kimi ənənəvi toxuculuq üsullarını yaxşı bilməsi sayəsində müxtəlif faktura və kompozisiyalı qobelenlər yaradır.

Qobelen klassik xalçadan əsasən süjetli və təsviri kompozisiyaya daha geniş yer verməsi ilə fərqlənir. Bu sənətdə rəssamın çəkdiyi eskiz sonradan sap və toxuma vasitəsilə böyük ölçülü dekorativ əsərə çevrilir. Adil Şıxəliyevin yaradıcılığı bu texnikanın Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənətində inkişaf edən istiqamətlərindən biridir.

Sərgiləri və Azərbaycan qobelen sənətində yeri
Adil Şıxəliyevin əsərləri müxtəlif kollektiv və fərdi sərgilərdə nümayiş etdirilib. 2024-cü ildə Azərbaycan Milli Xalça Muzeyində onun qobelenlərinə həsr olunmuş fərdi sərgi təşkil olunub. Sərgidə rəssamın müxtəlif dövrlərdə yaratdığı qobelen əsərləri təqdim edilib.

Onun yaradıcılığı XX əsrin ikinci yarısından etibarən Azərbaycanda qobelen sənətinin inkişafı ilə sıx bağlıdır. Ənənəvi toxuculuq texnikalarını müasir dekorativ kompozisiya ilə birləşdirməsi Adil Şıxəliyevin rəssamlıq üslubunun əsas xüsusiyyətidir.