Aerodrom kepka

Aerodrom kepka iri ölçüsü, geniş və yastı üst hissəsi, qısa günlüklü forması ilə seçilən kişi baş geyimidir. Xüsusilə sovet dövründə Qafqaz regionunda geniş yayılmış bu kepka xalq arasında “aerodrom” adını qeyri-adi dərəcədə geniş üst hissəsinə görə alıb. XX əsrin ikinci yarısında Gürcüstan, Azərbaycan, Ermənistan və ümumilikdə Cənubi Qafqazın şəhər və kənd məişətində belə baş geyimlərinə tez-tez rast gəlinirdi.

Aerodrom kepkanın forması və xüsusiyyətləri

Aerodrom kepkanın ən xarakterik xüsusiyyəti onun geniş diametrli, demək olar ki, düz üst hissəsidir. Adi kişi kepkaları ilə müqayisədə üst hissəsi daha iri hazırlanır, günlüyü isə onun altında nisbətən kiçik görünür. Məhz bu görünüş baş geyiminin aerodrom meydançasına bənzədilməsi və qeyri-rəsmi olaraq “aerodrom” adlandırılması ilə nəticələnib.

Kepkanın formasını saxlamaq üçün ənənəvi modellərdə daxildə sərt materiallardan istifadə edilirdi. Parça növü mövsümə görə dəyişə bilərdi. Yun və digər qalın parçalar soyuq hava üçün, daha yüngül materiallar isə isti mövsüm üçün uyğun hesab olunurdu.

Belə kepkaların hazırlanmasında düzgün biçim xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Geniş üst hissənin formasının pozulmaması və baş geyiminin simmetrik görünməsi dərzi və papaqçıdan dəqiq işləmə tələb edirdi.

Qafqazda yayılması və sovet dövrü

Aerodrom kepka xüsusilə XX əsrin 1950–1980-ci illərində Qafqazda tanınan kişi baş geyimlərindən birinə çevrilmişdi. Sovet İttifaqının digər bölgələrində də istifadə olunsa da, populyar mədəniyyətdə daha çox Qafqaz kişilərinin geyim üslubu ilə əlaqələndirilirdi.

1970-ci illərdə bu tip kepkaların xüsusilə geniş yayıldığı qeyd olunur. Böyük ölçülü modellər tədricən sadəcə gündəlik baş geyimi deyil, sahibinin fərdi üslubunu nümayiş etdirən elementə də çevrilmişdi.

Sovet dövrünün kino və foto materiallarında aerodrom kepkalara tez-tez rast gəlinir. 1977-ci ildə çəkilmiş “Mimino” filmi bu baş geyiminin postsovet məkanında ən tanınan vizual obrazlarından birinin formalaşmasına böyük təsir göstərib. Filmdə Qafqaz məişəti və həmin dövrün geyim üslubu ilə birlikdə bu tip kepka da yadda qalan elementlərdən birinə çevrilib.

Ənənəvi geyim və populyar mədəniyyətdə yeri

Aerodrom kepka klassik milli geyimin qədim elementi hesab olunmur. O, daha çox XIX əsrin sonu və XX əsrdə Qafqazda yayılmış Avropa tipli kepkaların yerli geyim zövqünə uyğun dəyişdirilməsi nəticəsində formalaşmış şəhər və məişət dəbinin nümunəsidir.

Bu tip baş geyiminin forması zaman keçdikcə böyüdülüb və Qafqazın bəzi bölgələrində xüsusi üsluba çevrilib. Buna görə aerodrom kepka sovet dövrünün Qafqaz kişi obrazı ilə sıx əlaqələndirilir.

SSRİ dağıldıqdan sonra iri aerodrom kepkaların gündəlik istifadəsi xeyli azalıb. Bununla belə, onlar köhnə fotoşəkillərdə, filmlərdə, teatr tamaşalarında, retro tədbirlərdə və kolleksiyalarda həmin dövrün xarakterik atributlarından biri kimi qalır.

Müasir dövrdə aerodrom kepka

Bu gün aerodrom kepka geniş istifadə olunan gündəlik baş geyimi olmasa da, retro və etnoqrafik maraq daşıyan predmet kimi tanınır. Köhnə sovet geyimlərinə maraq göstərən kolleksiyaçılar, kino və teatr üçün kostyum hazırlayan mütəxəssislər belə kepkalardan istifadə edə bilirlər.

Bəzi müasir modellər də tarixi aerodrom formasını təkrarlayaraq xüsusi sifarişlə hazırlanır. Klassik nümunələrin böyük ölçüsü və fərqli silueti onları adi flat cap və digər kepka növlərindən asanlıqla ayırmağa imkan verir.

Aerodrom kepka bu gün daha çox XX əsr Qafqaz məişətinin, sovet dövrü kişi dəbinin və retro mədəniyyətin yadda qalan vizual simvollarından biri kimi qəbul edilir.