Altı günbəz sinaqoqu

Altıgünbəzli sinaqoq: Qırmızı Qəsəbənin memarlıq möcüzəsi Azərbaycanın çoxəsrlik tolerantlıq və multikulturalizm tarixini özündə yaşadan ən bənzərsiz məkanlardan biri Quba rayonunun Qırmızı Qəsəbə yaşayış məskənidir. Dağ yəhudilərinin zəngin mədəniyyətini, qədim adət-ənənələrini və daxili mənəviyyatını əks etdirən bu qəsəbə həm də özünəməxsus dini memarlıq abidələri ilə məşhurdur. Bu abidələr arasında həm memarlıq quruluşunun mürəkkəbliyi, həm də əzəməti ilə fərqlənən ən mühüm ibadət ocağı Altıgünbəzli sinaqoqdur. 19-cu əsrin sonlarında, daha dəqiq desək, 1888-ci ildə inşası tamamlanan Altıgünbəzli sinaqoq qəsəbənin mərkəzi hissəsində yerləşir. Bina tanınmış memar Gilel ben Xaimin layihəsi əsasında, Şərq memarlıq üslubunun incəlikləri qorunmaqla ucaldılmışdır. Sinaqoqun inşasında yerli materiallardan, xüsusilə bişmiş qırmızı kərpicdən istifadə olunub. Adından da göründüyü kimi, bu dini tikilinin ən böyük özəlliyi onun tavanını bəzəyən altı ədəd nəhəng və zərif günbəzdir. Bu günbəzlər binaya həm xarici görkəm baxımından qeyri-adi bir əzəmət verir, həm də daxili akustikanın mükəmməl səviyyədə təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Sinaqoqun daxili interyeri də xarici memarlığı qədər heyranedicidir. İbadət zalının divarları qədim dini rəmzlər, həndəsi naxışlar və müqəddəs yazılarla bəzədilmişdir. Pəncərələrin yerləşmə nizamı və daxili işıqlandırma elə qurulub ki, günün müxtəlif saatlarında ibadət zalına daxil olan təbii işıq fərqli mənəvi atmosfer yaradır. Divarlardakı naxışların incəliyi dağ yəhudilərinin tətbiqi sənətə və estetikaya verdiyi yüksək dəyəri nümayiş etdirir. Uzun illər qəsəbə sakinlərinin əsas toplaşma və dua məkanı olan bu bina, sovet hakimiyyəti illərində digər ibadət evləri kimi bağlanaraq anbar kimi istifadə olunmuş, lakin öz tarixi ruhunu itirməmişdir. Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra ölkədəki bütün dini icmalara, o cümlədən yəhudi icmasına öz mədəniyyət və inanclarını sərbəst şəkildə yaşamaq üçün tam şərait yaradıldı. Bu dövrdə Altıgünbəzli sinaqoq da yerli icmanın və xeyriyyəçilərin dəstəyi ilə əsaslı şəkildə bərpa olundu. 2000-ci illərin əvvəllərində reallaşan genişmiqyaslı təmir-bərpa işlərindən sonra sinaqoq yenidən dindarların ixtiyarına verildi. Hazırda bura həm gündəlik dini ayinlərin icra olunduğu müqəddəs bir məkan, həm də dağ yəhudilərinin dini mərkəzidir. Nəticə etibarilə, Altıgünbəzli sinaqoq sadəcə yəhudi icmasının ibadət evi deyil, həm də Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin və dövlət tərəfindən qorunan tarixi abidələrinin incisidir. Bura həm tarixi keçmişi öyrənmək, həm bənzərsiz bir mühəndislik işinə şahidlik etmək, həm də ölkəmizdəki tolerantlıq mühitini yaxından hiss etmək üçün mükəmməl bir ünvandır. Qubaya səfər edən hər bir turist və araşdırmaçı bu tarixi mərkəzi ziyarət edərək əsrlərin yaddaşını qoruyan sivilizasiyaların səsini dinləyə bilər.