Aparıcı

Aparıcı televiziya və radio verilişlərini, konsertləri, müsabiqələri, konfransları, təqdimatları və digər tədbirləri auditoriyaya təqdim edən, proqramın gedişini idarə edən şəxsdir. Televiziya və radio sahəsində aparıcı tamaşaçı və ya dinləyici ilə proqram arasında əsas ünsiyyət vasitələrindən biridir. Azərbaycanda rəsmi mənbələrdə də televiziya proqramlarının təqdimatında bu peşə adı geniş istifadə olunur. Məsələn, Elm və Təhsil Nazirliyinin məlumatında AzTV-də yayımlanan “61” intellektual verilişinin Leyla Quliyevanın aparıcılığı ilə təqdim edildiyi qeyd olunur.

Aparıcı nə iş görür?

Aparıcının işi yalnız hazırlanmış mətni oxumaqdan ibarət deyil. Proqramın formatından asılı olaraq o, mövzunu təqdim edir, qonaqları auditoriyaya tanıdır, müsahibə zamanı suallar verir, müxtəlif mövzular arasında keçid yaradır və proqramın nəzərdə tutulan ardıcıllıqla davam etməsinə kömək edir.

Canlı efirdə aparıcının məsuliyyəti daha böyükdür. Gözlənilməz texniki problem, qonağın cavabının uzanması, proqramın vaxtının dəyişməsi və ya əvvəlcədən planlaşdırılmayan vəziyyət yarandıqda aparıcı düzgün reaksiya verməli və yayımın davamını təmin etməlidir.

Müsahibə formatında isə aparıcı söhbətin istiqamətini müəyyənləşdirən suallar verir. Məsələn, Azərbaycan Televiziyasında yayımlanmış “Günün nəbzi” proqramına dair rəsmi məlumatda müsahibə zamanı nazirin aparıcının və vətəndaşların suallarını cavablandırdığı qeyd edilir.

Televiziya aparıcısı

Televiziya aparıcısı kamera qarşısında işlədiyinə görə nitqlə yanaşı vizual təqdimata da diqqət yetirməlidir. Kamera ilə ünsiyyət, düzgün bədən dili, mimika, intonasiya və efir davranışı televiziya aparıcısının işinin bir hissəsidir.

Televiziya aparıcıları xəbər, səhər proqramı, müsahibə, tok-şou, intellektual oyun, idman, musiqi, əyləncə və digər formatlarda fəaliyyət göstərə bilərlər. Proqramın növündən asılı olaraq aparıcının iş üslubu da dəyişir. Xəbər və ictimai-siyasi proqramlarda daha neytral və dəqiq təqdimat tələb olunduğu halda, əyləncə proqramında auditoriya ilə daha sərbəst ünsiyyət mümkün ola bilər.

Radio aparıcısı

Radio aparıcısının əsas ünsiyyət vasitəsi səsdir. Tamaşaçı aparıcını görmədiyi üçün düzgün tələffüz, intonasiya, danışıq tempi və fikrin aydın ifadə edilməsi xüsusilə əhəmiyyətlidir. Radioaparıcı musiqi proqramı, xəbər buraxılışı, müsahibə, səhər şousu və digər verilişləri təqdim edə bilər.

Radio efirində aparıcı dinləyicilərin telefon zənglərini və mesajlarını qəbul edə, qonaqlarla söhbət apara və proqramın müxtəlif hissələrini bir-birinə bağlaya bilər. Azərbaycanda “radioaparıcı” ifadəsi də rəsmi məlumatlarda ayrıca peşə və fəaliyyət istiqaməti kimi istifadə olunur.

Tədbir aparıcısı

Aparıcı yalnız televiziya və radioda çalışmır. Toy, konsert, festival, mükafatlandırma mərasimi, konfrans, forum, korporativ tədbir, sərgi və təqdimatlarda da aparıcıya ehtiyac yarana bilər.

Tədbir aparıcısı proqramı elan edir, iştirakçı və çıxışçıları səhnəyə dəvət edir, proqramın hissələri arasında keçid yaradır və auditoriyanı tədbirin gedişi barədə məlumatlandırır. Rəsmi tədbirdə aparıcının danışıq tərzi protokola uyğun və daha ciddi ola bilər, əyləncə tədbirlərində isə daha sərbəst üslub seçilə bilər.

Xəbər aparıcısı və müxbir arasında fərq

Aparıcı ilə müxbirin işi bir-biri ilə əlaqəli olsa da, eyni deyil. Müxbir adətən hadisə yerindən məlumat toplayır, müsahibələr aparır, material hazırlayır və reportaj təqdim edir. Xəbər aparıcısı isə studiyada hazırlanmış xəbər buraxılışını auditoriyaya çatdırır, süjetləri təqdim edir və efirin ümumi ardıcıllığını idarə edir.

Bəzi media əməkdaşları eyni zamanda həm aparıcı, həm jurnalist, həm də müsahibəçi funksiyasını yerinə yetirə bilirlər. Buna görə konkret vəzifələr televiziya və ya radionun redaksiya strukturundan və proqramın formatından asılıdır.

Aparıcı üçün hansı bacarıqlar vacibdir?

Aparıcı üçün aydın və düzgün nitq əsas tələblərdən biridir. Sözlərin düzgün tələffüzü, uyğun danışıq tempi, intonasiya və fikrin ardıcıl ifadəsi auditoriyanın təqdim olunan məlumatı rahat başa düşməsinə kömək edir.

Bununla yanaşı, aparıcı mövzuya hazırlaşmağı, düzgün sual qurmağı, müsahibini dinləməyi və söhbətin əsas istiqamətini qorumağı bacarmalıdır. Canlı yayım və tədbirlərdə operativ düşünmək, vaxtı idarə etmək və gözlənilməz vəziyyətlərə uyğunlaşmaq xüsusilə vacibdir.

Xəbər və ictimai-siyasi proqramların aparıcısı üçün jurnalistika, gündəlik hadisələr, media etikası və məlumatın yoxlanılması haqqında biliklər də əhəmiyyət daşıyır.

Aparıcı efirə necə hazırlaşır?

Hazırlıq proqramın mövzusunun öyrənilməsindən başlayır. Aparıcı ssenari və efir planı ilə tanış olur, qonaqlar haqqında məlumat əldə edir, adların və terminlərin düzgün tələffüzünü yoxlayır və müsahibə üçün suallar hazırlayır.

Televiziyada çəkilişdən əvvəl kamera, mikrofon və digər texniki məsələlər də yoxlanılır. Canlı yayım zamanı aparıcı rejissor və redaksiya heyəti ilə əlaqədə işləyə bilər. Ekranda görünən nəticə bir nəfərin işi kimi görünsə də, televiziya proqramının hazırlanmasında redaktor, rejissor, operator, səs mütəxəssisi və digər əməkdaşlar iştirak edə bilər.