#azərbaycan
Azərbaycan
Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşən müstəqil dövlətdir. Rəsmi adı Azərbaycan Respublikasıdır. Ölkənin paytaxtı Bakı, dövlət dili Azərbaycan dilidir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevdir. Şərqdən Xəzər dənizi ilə əhatə olunan Azərbaycan zəngin tarixi-mədəni irsi, müxtəlif təbii landşaftları, enerji ehtiyatları və mühüm geosiyasi mövqeyi ilə seçilir.
Azərbaycan haqqında
Azərbaycan Respublikasının ərazisi 86,6 min kvadrat kilometrdir. Ölkə Rusiya, Gürcüstan, Ermənistan, İran və Türkiyə ilə həmsərhəddir. Türkiyə ilə quru sərhədi Naxçıvan Muxtar Respublikası vasitəsilə formalaşır.
Azərbaycanın şərqində Xəzər dənizi yerləşir. Avropa ilə Asiyanın qovşağındakı coğrafi mövqeyi tarixən Azərbaycanın müxtəlif ticarət yolları və mədəniyyətlərlə əlaqələrinin formalaşmasına təsir göstərib.
Azərbaycanın paytaxtı Bakı
Bakı Azərbaycanın paytaxtı, ən böyük şəhəri və əsas iqtisadi, siyasi və mədəni mərkəzidir. Şəhər Xəzər dənizinin qərb sahilində, Abşeron yarımadasında yerləşir.
Bakının tarixi mərkəzi olan İçərişəhər şəhərin ən mühüm memarlıq və mədəni irs ərazilərindən biridir. İçərişəhər, Şirvanşahlar Sarayı və Qız qalası UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına daxil edilib.
Müasir Bakı ölkənin dövlət idarəçiliyinin, biznes, təhsil, nəqliyyat, turizm və mədəni həyatının əsas mərkəzidir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevdir. O, ilk dəfə 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib və hazırda dövlət başçısı vəzifəsini icra edir.
İlham Əliyev 24 dekabr 1961-ci ildə Bakıda anadan olub. 2003-cü ildə prezident seçilməzdən əvvəl Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı, Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri və Azərbaycan Respublikasının Baş naziri kimi fəaliyyət göstərib.
2024-cü il fevralın 7-də keçirilmiş növbədənkənar prezident seçkilərində İlham Əliyev yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.
Azərbaycanın dövlət quruluşu
Azərbaycan unitar respublikadır. Dövlət başçısı prezidentdir. Qanunvericilik hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi həyata keçirir.
Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edib. 18 oktyabr 1991-ci ildə “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı qəbul olunub.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası 12 noyabr 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə qəbul edilib. Konstitusiya ölkənin dövlət quruluşunun və hüquq sisteminin əsaslarını müəyyən edir.
Azərbaycan dili
Azərbaycan Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir. Azərbaycan dili türk dillərinin oğuz qrupuna daxildir və Türkiyə türkcəsi, türkmən və qaqauz dilləri ilə yaxın qohumluğa malikdir.
Azərbaycan dili dövlət idarəçiliyində, təhsildə, mediada, ədəbiyyatda və ictimai həyatın digər sahələrində istifadə olunur.
Azərbaycanın zəngin ədəbi irsi də bu dilin tarixi inkişafı ilə sıx bağlıdır. Nizami Gəncəvi, Məhəmməd Füzuli, Mirzə Fətəli Axundzadə, Cəlil Məmmədquluzadə və digər görkəmli müəlliflərin yaradıcılığı ölkənin ədəbi-mədəni tarixində mühüm yer tutur.
Azərbaycanın təbiəti
Azərbaycan müxtəlif relyef və iqlim xüsusiyyətlərinə malikdir. Böyük Qafqaz, Kiçik Qafqaz, Talış dağları, Kür-Araz ovalığı və Xəzər sahilləri ölkənin əsas təbii-coğrafi əraziləri sırasındadır.
Dağlar, meşələr, çöl və yarımsəhra landşaftları, çaylar, göllər və palçıq vulkanları Azərbaycanın təbiətinin müxtəlifliyini formalaşdırır.
Ölkənin ən böyük çayı Kürdür. Araz da Azərbaycanın əsas çaylarından biridir. Azərbaycanın ən yüksək zirvəsi Böyük Qafqazda yerləşən Bazardüzü dağıdır.
Xəzər dənizi və Azərbaycan
Xəzər dənizi Azərbaycanın coğrafiyası, iqtisadiyyatı və tarixində xüsusi yer tutur. Bakı və Abşeron yarımadasının inkişafı da Xəzər və onun təbii ehtiyatları ilə sıx bağlıdır.
Xəzər Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan, Türkmənistan və İran sahilləri arasında yerləşən qapalı su hövzəsidir. Dünya okeanı ilə birbaşa təbii əlaqəsi yoxdur.
Azərbaycanın Xəzər sahili gəmiçilik, liman fəaliyyəti, enerji sektoru, turizm və digər iqtisadi fəaliyyətlər baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanın tarixi
Azərbaycan ərazisi qədim dövrlərdən insanların məskunlaşdığı regionlardan biridir. Müxtəlif tarixi mərhələlərdə bu ərazilərdə fərqli dövlətlər, siyasi qurumlar və mədəniyyətlər mövcud olub.
1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edilib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müsəlman Şərqində parlamentli respublika idarəçilik modelinin mühüm nümunələrindən biri olub.
1920-ci ildə Azərbaycan sovetləşdirilib və sonradan SSRİ-nin tərkibinə daxil olub. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının süqutu dövründə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa edib.
Azərbaycanın mədəni irsi
Azərbaycan müxtəlif dövrlərə aid zəngin maddi və qeyri-maddi mədəni irsə malikdir. Qobustanın qayaüstü təsvirləri, İçərişəhər, Şəki Xan Sarayı, tarixi qalalar, məscidlər, məbədlər və ənənəvi yaşayış məkanları bu irsin müxtəlif nümunələridir.
Azərbaycana aid bir sıra mədəni irs nümunələri UNESCO səviyyəsində tanınır. İçərişəhər, Qobustan qayaüstü incəsənətinin mədəni landşaftı və Şəkinin tarixi mərkəzi Xan Sarayı ilə birlikdə UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına daxildir.
Muğam, aşıq sənəti, xalçaçılıq, kəlağayı sənəti və digər ənənələr də Azərbaycanın qeyri-maddi mədəni irsinin mühüm hissəsidir.
Azərbaycan xalçaçılığı
Xalçaçılıq Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənətinin ən tanınmış istiqamətlərindəndir. Müxtəlif bölgələrdə formalaşmış xalça ənənələri ornamentləri, rəng həlləri, kompozisiyası və toxuculuq xüsusiyyətləri ilə fərqlənir.
Azərbaycan xalçasının ənənəvi toxunma sənəti UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.
Qarabağ, Quba, Bakı, Şirvan, Gəncə və Qazax xalça ənənələri Azərbaycan xalçaçılığının zəngin regional müxtəlifliyini nümayiş etdirir.
Azərbaycan musiqisi
Azərbaycan musiqi mədəniyyətində muğam xüsusi yer tutur. Azərbaycan muğamı UNESCO tərəfindən qeyri-maddi mədəni irs nümunəsi kimi tanınıb.
Aşıq sənəti də musiqi, poeziya və ifaçılığı birləşdirən qədim mədəni ənənələrdəndir.
Azərbaycan professional musiqisinin inkişafında Üzeyir Hacıbəylinin xüsusi rolu var. Onun 1908-ci ildə səhnəyə qoyulmuş “Leyli və Məcnun” əsəri müsəlman Şərqinin ilk operası kimi qəbul edilir.
Qarabağ və Şuşa
Qarabağ Azərbaycanın tarixi, mədəniyyəti və təbii coğrafiyasında mühüm yer tutur. Şuşa şəhəri isə Azərbaycan musiqisi, poeziyası və memarlıq irsi ilə xüsusilə seçilir.
Şuşa Xurşidbanu Natəvan, Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül və Azərbaycan mədəniyyətinin digər görkəmli nümayəndələri ilə bağlı şəhərdir.
2021-ci ildə Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilib. Şəhərin tarixi abidələrinin bərpası və mədəni həyatının inkişafı istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirilir.
Azərbaycan iqtisadiyyatı
Neft və təbii qaz Azərbaycan iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Xəzərin enerji ehtiyatlarının hasilatı və ixracı ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin əsas istiqamətlərindən biridir.
Kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və logistika, turizm, sənaye, tikinti, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları və digər qeyri-neft sahələri də Azərbaycan iqtisadiyyatının tərkib hissəsidir.
Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında yerləşməsi ölkənin regional və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində rolunu artırır.
Azərbaycanın turizm imkanları
Azərbaycanın turizm potensialı onun təbii və mədəni müxtəlifliyi ilə bağlıdır. Bakı ilə yanaşı Şəki, Qəbələ, Quba, Qusar, Şamaxı, Lənkəran, Gəncə, Şuşa və Naxçıvan müxtəlif turizm istiqamətləri ilə tanınır.
Tarixi abidələr, dağ və meşə landşaftları, Xəzər sahili, milli mətbəx, sənətkarlıq ənənələri, sağlamlıq və kənd turizmi ölkənin turizm imkanlarını genişləndirir.
Azərbaycan tarix, təbiət, mədəniyyət və müasir şəhər həyatının bir araya gəldiyi Cənubi Qafqaz ölkələrindən biridir.
