Bibiheybət məscidi

Bibiheybət məscidi — Bakı körfəzi sahilində yerləşən, İslam dünyasının ən mühüm ziyarətgahlarından və Azərbaycan memarlığının ən parlaq incilərindən biridir. Bu məscid həm dini müqəddəsliyi, həm də faciəvi və yenidən doğuluşla dolu tarixi ilə seçilir. Məscidin Dini və Mənəvi Əhəmiyyəti Bibiheybət məscidini müsəlman dünyasında xüsusi edən əsas amil burada yerləşən müqəddəs məzardır: Həkimə xanımın məqbərəsi: Məscidin daxilində yeddinci şiə imamı Musa əl-Kazımın qızı, İmam Rzanın bacısı Həkimə xanım dəfn olunmuşdur. Bibiheybət adının mənşəyi: Həkimə xanımın buradakı xidmətçisi Heybət adlı şəxs olmuşdur. Xanım vəfat etdikdən sonra Heybət onun ayaq tərəfində dəfn olunmuşdur. Xalq arasında "Bibi" (ata bacısı) və Heybətin adının birləşməsindən "Bibiheybət" ifadəsi yaranmışdır. Tarixi Xronologiya Bibiheybət məscidinin taleyi Azərbaycanın tarixi ilə paralel inkişaf etmişdir: İnşası (XIII əsr): Məscid 1281–1282-ci illərdə Şirvanşah II Fərruxzad tərəfindən tikilmişdir. O dövrün məşhur memarı Mahmud ibn Səad tərəfindən ucaldılmış minarə uzun illər öz əzəmətini qorumuşdur. Məhv edilməsi (1936): Sovet İttifaqının ateizm siyasəti çərçivəsində Bibiheybət məscidi partladılaraq yerlə-yeksan edilmişdir. Lakin maraqlıdır ki, məscidin partladılmasına etiraz edən yerli sakinlər məscidin bir çox tarixi kitabələrini və daşlarını gizli şəkildə qoruyub saxlaya bilmişdilər. Yenidən qurulması (1998–2008): Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra, 1998-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə məscidin yeni binasının açılışı olmuşdur. 2008-ci ildə isə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə məscid kompleksində genişləndirmə işləri başa çatdırılmışdır. Memarlıq Xüsusiyyətləri Məscid klassik Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin ənənələri əsasında bərpa edilmişdir: Strukturu: Kompleks üç günbəz və iki minarədən ibarətdir. Günbəzlərin daxili hissəsi zərif "kaşı" (şirli saxsı) və qızılı yazılarla bəzədilmişdir. İnteryer: Divarlar Quran ayələri, mürəkkəb həndəsi naxışlar və İslam xəttatlıq sənətinin ən gözəl nümunələri ilə işlənmişdir. Material: Binanın üzlənməsində yerli "Güzdək" daşından istifadə olunub ki, bu da məscidə həm qədimlik, həm də möhkəmlik bəxş edir. Mədəni Təsir Bibiheybət məscidi tarix boyu yalnız yerli xalqın deyil, həm də xarici səyyahların diqqətini çəkmişdir. Məsələn, məşhur fransız yazıçısı Aleksandr Düma Bakıda olarkən bu məscidi ziyarət etmiş və onun gözəlliyi haqqında öz xatirələrində yazmışdır. Həmçinin görkəmli rəssam və şairə Xurşidbanu Natəvanın bu məscidə etdiyi xeyriyyə işləri tarixi mənbələrdə qeyd olunur.