Çəki daşı

Çəki daşı – kütlənin ölçülməsi və ya fiziki gücün inkişaf etdirilməsi üçün istifadə olunan, müəyyən edilmiş sabit kütləyə malik metaldan (çox vaxt çuqundan) hazırlanan əşyadır. Tarixən bu əşyalar bazarlarda ədalət tərəzisinin simvolu olmuş, bu gün isə həm olimpiya idman növlərində, həm də funksional məşqlərdə əsas yer tutur. 1. İdman aləti kimi: Girilər (Kettlebells) Azərbaycan pəhləvanlıq məktəbində və müasir fitnesdə çəki daşları (girilər) ən effektiv güc artırma vasitələrindən biridir. Fiziki üstünlükləri: Girilərlə edilən məşqlər (yellətmə, qaldırma, itələmə) eyni anda həm dözümlülüyü, həm də partlayıcı gücü artırır. Standart çəkilər: Klassik pəhləvanlıq ənənəsində çəki daşları adətən "put" sistemi ilə hesablanırdı (1 put = 16 kq). Bu gün isə 4 kq-dan başlayaraq 48 kq və daha yuxarı çəkilərdə girilər mövcuddur. Dizayn: Topşəkilli gövdə və ondan bir qədər aralı yerləşən tutacaq, ağırlıq mərkəzinin yerdəyişməsinə səbəb olur ki, bu da tarazlıq və stabilizator əzələlərini daha dərindən işlədir. 2. Ticarət və Ölçü vahidi kimi çəki daşları Elektron tərəzilər yaranmazdan əvvəl ticarətin əsasını mexaniki tərəzilər və onlara uyğun dəqiq çəki daşları təşkil edirdi. Hüquqi tənzimləmə: Hər bir çəki daşı dövlət standartlarına cavab verməli və üzərində xüsusi möhür (damğa) olmalı idi. Bu, ticarətdə dürüstlüyün təminatçısı sayılırdı. Material: Paslanmanın qarşısını almaq üçün bu daşlar adətən çuqundan tökülür, daha kiçik və dəqiq ölçülər (qramlar) isə bürünc və ya paslanmaz poladdan hazırlanırdı. 3. Sənaye və Texniki sahədə tətbiqi Böyük miqyaslı tikinti və ya sənaye sahələrində çəki daşları əks-çəki (counterweight) rolunu oynayır: Liftlər: Lift kabinasının hərəkətini balanslaşdırmaq üçün ağır çəki blokları istifadə olunur. Kranlar: Yük qaldıran kranların aşmaması üçün arxa hissədə nəhəng beton və ya metal çəki daşları yerləşdirilir. Kalibrləmə: Sənaye tərəzilərinin düzgünlüyünü yoxlamaq üçün etalon çəki daşlarından istifadə edilir. Düzgün çəki daşı seçimi İdman məqsədilə çəki daşı alarkən tutacağın hamarlığına və materialın keyfiyyətinə diqqət etmək lazımdır. Kobud tökülmüş metal əl dərisini zədələyə bilər, ona görə də çox vaxt vinil və ya rezin örtüklü modellərə üstünlük verilir.