Çernobıl

Çernobıl qəzası — 26 aprel 1986-cı ildə Ukrayna SSR-in (indiki Ukrayna) şimalında, Çernobıl şəhəri yaxınlığında yerləşən Vladimir İliç Lenin adına Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasının (AES) 4-cü reaktorunda baş vermiş dağıdıcı nüvə qəzasıdır. Bu hadisə Beynəlxalq Nüvə Hadisələri Şkalası (INES) üzrə ən yüksək — 7-ci dərəcə ilə qiymətləndirilmişdir. Qəzanın Başvermə Səbəbləri Faciə bir neçə faktorun üst-üstə düşməsi nəticəsində qaçılmaz olmuşdur: Təcrübə Səhvi: Qəza günü reaktorda elektrik kəsilməsi zamanı sistemin özünü necə aparacağını yoxlamaq üçün planlaşdırılmamış sınaq keçirilirdi. Konstruktiv Qüsurlar: İstifadə olunan RBMK-1000 tipli reaktorların layihələndirilməsində ciddi texniki boşluqlar var idi (məsələn, idarəetmə çubuqlarının ucluqlarının qrafitdən olması). İnsan Faktoru: Heyətin sınaq zamanı təhlükəsizlik qaydalarını kobud şəkildə pozması və reaktorun qeyri-sabit rejimə salınması. Qəzanın Nəticələri və Təfərrüatları Radioaktiv Bulud: Partlayış nəticəsində atmosferə atılan radioaktiv maddələrin miqdarı Hirosimaya atılan atom bombasından 400 dəfə çox idi. Bu bulud Ukrayna, Belarus və Rusiya ilə yanaşı, bütün Avropa üzərinə yayıldı. Likvidatorlar: Radiasiyanın qarşısını almaq üçün 600 mindən çox insan (o cümlədən çox sayda azərbaycanlı) qəza yerinə cəlb edildi. Onların bir çoxu yüksək dozalı radiasiya nəticəsində həyatını itirdi və ya əlil oldu. Sarkofaq: Dağılmış reaktorun üzəri əvvəlcə beton konstruksiya ilə örtüldü, 2016-cı ildə isə 100 il müddətinə təhlükəsizliyi təmin edəcək nəhəng polad "Yeni Təhlükəsiz Həbs" (NSC) qurğusu ilə qapadıldı. Təcrid Zonası və "Ruh Şəhər" Pripyat Qəzadan sonra stansiyanın ətrafında 30 kilometrlik Təcrid Zonası yaradıldı. Bu zona daxilində yerləşən və 50 minə yaxın sakini olan Pripyat şəhəri tamamilə boşaldıldı. Bu gün Pripyat "zamanın dayandığı" bir muzey və radiasiyanın təbiətə təsirini öyrənmək üçün laboratoriya rolunu oynayır.