#çita
Çita
Çita (Acinonyx jubatus) — pişikkimilər fəsiləsinə aid olan və sürəti ilə digər bütün yırtıcıları geridə qoyan unikal bir növdür. Leopard və yaquar ilə tez-tez qarışdırılsa da, çita həm anatomik quruluşu, həm də ov etmə tərzi ilə onlardan kəskin şəkildə fərqlənir.
Anatomik quruluş və Sürət sirri
Çitanın gövdəsi tamamilə sürət üçün dizayn edilmişdir. O, cəmi 3 saniyə ərzində saatda 100-110 km sürət yığa bilir. Bu inanılmaz göstəricinin arxasında duran amillər bunlardır:
Çevik Onurğa: Çitanın onurğası yay kimi yığılıb-açılır, bu da hər addımda onun daha böyük məsafə qət etməsinə imkan verir.
Yarı-yığılan dırnaqlar: Digər pişiklərdən fərqli olaraq, çitanın dırnaqları tam yığılmır. Bu, qaçış zamanı ona "idman ayaqqabısı" effekti verir və yerə daha möhkəm yapışmasını təmin edir.
Göz yaşları cizgiləri: Gözlərinin küncündən ağzına qədər uzanan qara cizgilər günəş şüalarını udur və parıltını azaldır. Bu, günorta vaxtı ov edərkən ona mükəmməl görmə imkanı yaradır.
Uzun quyruq: Sürətli qaçış zamanı quyruq bir "sükan" rolunu oynayır, kəskin döngələrdə heyvanın müvazinətini saxlayır.
Çita və Leopardın fərqi
İnsanlar çox vaxt bu iki heyvanı eyni hesab edirlər, lakin aralarında ciddi fərqlər var:
Ləkələr: Çitanın ləkələri bütöv qara nöqtələrdən ibarətdir; leopardda isə rozet formalı halqalar olur.
Göz cizgiləri: Çitada məşhur "göz yaşı" cizgiləri var, leopardda yoxdur.
Ov tərzi: Çita sürətlə qaçaraq, leopard isə pusuya yataraq ov edir.
Güc: Leopard daha əzələli və güclüdür (ovunu ağaca qaldıra bilir), çita isə daha incə və zərifdir.
[Image comparing cheetah spots and leopard rosettes side by side]
Həyat tərzi və Ovçuluq
Çitalar əsasən gündüz ovçularıdır. Bu, aslan və hiyena kimi daha böyük yırtıcılarla qarşıdurmadan qaçmaq üçün bir strategiyadır.
Enerji sərfiyyatı: Yüksək sürətli qaçış çita üçün böyük enerji itkisidir. Əgər o, 30-40 saniyə ərzində ovunu tuta bilməsə, bədən temperaturu həddindən artıq yüksəldiyi üçün qaçışı dayandırmalı olur.
Qidalanma: Əsasən antilop, ceyran və dovşanlarla qidalanırlar.
Nəsli kəsilmək təhlükəsi
Təəssüf ki, çitalar dünyada ən çox təhlükə altında olan pişik növüdür.
Populyasiya: Hazırda dünyada cəmi 7000-ə yaxın yetkin çita qalıb.
Səbəblər: Yaşayış yerlərinin daralması, genetik müxtəlifliyin azlığı və digər yırtıcıların rəqabəti onların sayını azaldır.