COP31

COP31 Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasına tərəf olan ölkələrin 31-ci Konfransıdır. “COP” ifadəsi ingiliscə Conference of the Parties — “Tərəflər Konfransı” deməkdir. Bu toplantılar qlobal iqlim siyasətinin əsas beynəlxalq müzakirə və qərar platformalarından biridir.

COP31 9–20 noyabr 2026-cı il tarixlərində Türkiyənin Antalya şəhərində keçiriləcək. Rəsmi məkan Antalya EXPO Center-dir.

COP31 harada və nə vaxt keçiriləcək?

UNFCCC-nin rəsmi məlumatına görə, COP31 9 noyabr 2026-cı ildə başlayacaq və 20 noyabr 2026-cı ildə başa çatacaq. Konfransa Türkiyə ev sahibliyi edir, əsas tədbirlər isə Antalya EXPO Center-də təşkil olunacaq.

COP31 ilə paralel olaraq Kyoto Protokolunun Tərəflər Toplantısının 21-ci sessiyası — CMP21 və Paris Sazişinin Tərəflər Toplantısının 8-ci sessiyası — CMA8 də keçiriləcək. Bundan başqa, SBSTA65 və SBI65 sessiyaları da Antalya iqlim konfransının proqramına daxildir.

COP31-in əsas məqsədi nədir?

COP31-in əsas məqsədi ölkələrin iqlim dəyişikliyinə qarşı götürdükləri öhdəliklərin real icrasını sürətləndirməkdir. 2026-cı il üçün COP31 rəhbərliyi konfransı həm “Implementation COP”, yəni icraya yönəlmiş COP, həm də “COP of the Future” kimi təqdim edir.

Rəsmi prioritetlər arasında enerji keçidi və elektrikləşmə, sıfır tullantı və dairəvi iqtisadiyyat, iqlimə davamlı şəhərlər və infrastruktur, dayanıqlı kənd təsərrüfatı və ərzaq sistemləri, yaşıl sənaye transformasiyası, iqlim maliyyəsi və həssas regionların dayanıqlığının gücləndirilməsi yer alır.

COP31-in prezidenti kimdir?

Türkiyənin ətraf mühit, şəhərsalma və iqlim dəyişikliyi naziri Murat Kurum COP31-in prezidenti vəzifəsinə namizəd şəxs — President-Designate kimi təyin edilib. Bu təyinat barədə UNFCCC 23 yanvar 2026-cı ildə rəsmi məlumat yayıb.

COP31-də xüsusi Türkiyə–Avstraliya əməkdaşlıq modeli tətbiq olunur. Türkiyə COP31 prezidentliyini və ev sahibliyini həyata keçirəcək, Avstraliyanın iqlim dəyişikliyi və enerji naziri Chris Bowen isə COP31 üzrə danışıqların prezidenti — President of Negotiations kimi fəaliyyət göstərəcək.

Türkiyə və Avstraliyanın rolu necə bölüşdürülüb?

COP31 əvvəlki konfranslardan fərqli idarəetmə modeli ilə keçiriləcək. Türkiyə konfransın ümumi prezidentliyini, ev sahibliyini, Liderlər Sammitini və Global Climate Action Agenda istiqamətində işi idarə edəcək.

Avstraliya nümayəndəsi isə rəsmi danışıqlara rəhbərlik edəcək. UNFCCC sənədlərinə görə, bu model COP30-da tərəflər tərəfindən qəbul edilmiş Türkiyə–Avstraliya tərəfdaşlıq mexanizminə əsaslanır.

COP31-də hansı məsələlər müzakirə olunacaq?

COP31-də əsas mövzulardan biri ölkələrin milli iqlim planlarının — NDC-lərin icrasıdır. NDC hər bir ölkənin Paris Sazişi çərçivəsində emissiyaların azaldılması və iqlim siyasəti üzrə təqdim etdiyi milli öhdəliklər paketidir.

Bununla yanaşı, Milli Adaptasiya Planlarının — NAP-ların həyata keçirilməsi, iqlim maliyyəsinin artırılması, enerji transformasiyası, dayanıqlı şəhərlər, kənd təsərrüfatı, sənayenin karbonsuzlaşdırılması və həssas ekosistemlərin qorunması gündəmdə olacaq.

Belém Mission to 1.5 nədir?

COP30-dan sonra “Belém Mission to 1.5” adlı proses yaradılıb. Onun məqsədi qlobal temperatur artımının 1,5°C həddində saxlanmasına uyğun milli iqlim öhdəliklərinin və adaptasiya planlarının həyata keçirilməsini sürətləndirməkdir.

Bu prosesə COP29, COP30 və COP31 prezidentlikləri birlikdə rəhbərlik edir. Azərbaycan, Braziliya, Türkiyə və Avstraliya 2026-cı ildə bu istiqamətdə əməkdaşlıq edir.

Azərbaycanın COP31 prosesində rolu

Azərbaycan COP29-a 2024-cü ildə Bakı şəhərində ev sahibliyi edib. UNFCCC-nin rəsmi COP siyahısında Bakı COP29-un keçirildiyi şəhər kimi göstərilir.

COP31-ə gedən prosesdə Azərbaycan əvvəlki COP prezidentliyi kimi fəaliyyətini davam etdirir. “Belém Mission to 1.5” çərçivəsində Azərbaycan Türkiyə, Avstraliya və Braziliya ilə birlikdə milli iqlim planlarının icrasının sürətləndirilməsi istiqamətində əməkdaşlıq edir.

Bundan əlavə, 7–11 sentyabr 2026-cı ildə Bakıda UNFCCC Climate Week 4 keçirilib və bu tədbir COP31-dən əvvəl iqlim siyasətində icra məsələlərinə yönəlmiş əsas platformalardan biri olub.

COP31-də kimlər iştirak edə bilər?

Konfransda dövlət nümayəndə heyətləri, BMT və əlaqəli təşkilatlar, akkreditə olunmuş müşahidəçi təşkilatlar, qeyri-hökumət təşkilatları, biznes nümayəndələri, ekspertlər, alimlər, gənclər və media iştirak edə bilər.

UNFCCC bildirir ki, rəsmi sessiyalarda iştirak edən şəxslər müvafiq qaydada qeydiyyatdan keçməli və konfrans nişanına malik olmalıdırlar. COP31 üçün qeydiyyat 2026-cı ilin iyulunda açılıb.

Blue Zone nədir?

COP31 məkanında Blue Zone rəsmi UNFCCC akkreditasiyası tələb edən əsas konfrans zonasıdır. Burada dövlətlərarası danışıqlar, World Climate Action Summit, ölkə pavilyonları, prezidentlik tədbirləri, panellər, dəyirmi masalar və müxtəlif yan tədbirlər keçirilir.

Bu zonaya giriş yalnız akkreditasiyası olan iştirakçılar üçün nəzərdə tutulur.

COP31 niyə vacibdir?

COP31 Paris Sazişində qəbul edilmiş uzunmüddətli məqsədlərin konkret həyata keçirilməsinə yönələn mərhələdə keçirilir. Bu səbəbdən diqqət yalnız yeni siyasi vədlərin elan edilməsinə deyil, artıq qəbul edilmiş milli planların maliyyələşdirilməsi və icrasına yönəldilir.

2026-cı il COP31 rəhbərliyinin rəsmi yanaşmasında “Dialogue, Consensus and Action” — dialoq, konsensus və fəaliyyət prinsipləri ön plana çıxarılır. Məqsəd dövlətlər, biznes, elm, vətəndaş cəmiyyəti və gənclər arasında əməkdaşlığı genişləndirməklə iqlim qərarlarını ölçülə bilən nəticələrə çevirməkdir.