Helikopter

1. Helikopterin İş Prinsipi Helikopterin uçuşu aerodinamikanın mürəkkəb prinsiplərinə əsaslanır: Əsas Rotor (Qaldırıcı pər): Pərlər sürətlə fırlandıqda hava axını yaradır və "Bernulli prinsipi"nə uyğun olaraq qaldırıcı qüvvə hasil edilir. Pərlərin bucağını dəyişməklə helikopter yuxarı-aşağı və ya sağa-sola yönəlir. Quyruq Rotoru (Kompensasiyaedici pər): Əsas pər fırlandıqda, helikopterin gövdəsi əks tərəfə fırlanmağa meyil edir (reaktiv moment). Quyruqdakı kiçik pər bu fırlanmanın qarşısını alır və aparatın istiqamətini sabit saxlayır. 2. Helikopterlərin Növləri Təyinatına görə helikopterlər bir neçə kateqoriyaya bölünür: Mülki və Nəqliyyat Helikopterləri Sərnişin daşıma: Çətin relyefli yerlərə və ya tıxacsız sürətli keçid üçün istifadə olunur. Yük daşıma: Xüsusilə ağır yüklərin (məsələn, elektrik dirəkləri, tikinti materialları) dağlıq ərazilərə çatdırılması üçün nəzərdə tutulub (Məsələn: Mi-26). Xüsusi Təyinatlı və Xilasetmə Helikopterləri Yanğınsöndürən helikopterlər: Üstünə quraşdırılmış çənlər və ya asma su qabları ("Bambi bucket") vasitəsilə meşə və bina yanğınlarını söndürür. Tibbi (Ambulans) helikopterlər: Yaralıların hadisə yerindən xəstəxanaya sürətli çatdırılması üçün. Hərbi Helikopterlər Zərbə (Hücum) helikopterləri: Raket və toplarla təchiz olunur (Məsələn: AH-64 Apache, Mi-24). Kəşfiyyat: Düşmən mövqelərini müəyyən etmək üçün kiçik və sürətli modellər. 3. Helikopterin Üstünlükləri və Çətinlikləri Üstünlükləri: Meydança tələbi: Uçuş-enmə zolağına ehtiyac yoxdur; gəmi göyərtəsinə, bina damına və ya meşə talasına enə bilir. Manevr imkanı: Havada "asılı" qala bilməsi xilasetmə işlərində (məsələn, dənizdən insan çıxarmaq) onu əvəzedilməz edir. Çətinlikləri: Yüksək xərc: Yanacaq sərfiyyatı və texniki qulluq təyyarələrə nisbətən daha bahalıdır. Sürət limiti: Aerodinamik xüsusiyyətlərinə görə təyyarələr qədər yüksək sürət yığa bilmirlər. 4. Azərbaycanda Helikopter Texnikası Azərbaycanda helikopterlər həm hərbi (Dövlət Sərhəd Xidməti, Hərbi Hava Qüvvələri), həm də mülki sahədə geniş istifadə olunur: FHN Aviasiya Dəstəsi: "BE-200ÇS" təyyarəsi ilə yanaşı, Ka-32 və Mi-17 helikopterləri yanğınların söndürülməsində aktiv iştirak edir. AZAL (Silk Way Helicopter Services): Neft platformalarına işçilərin və yüklərin daşınmasını təmin edir.