Mediatur

Mediatur kütləvi informasiya vasitələrinin (KİV) nümayəndələri üçün təşkil olunan xüsusi məlumatlandırıcı səfərdir. Belə səfərlərin əsas məqsədi jurnalistləri müəyyən obyekt, layihə, hadisə, fəaliyyət sahəsi və ya regionla yerində tanış etmək, onlara məlumatı birbaşa mənbədən əldə etmək imkanı yaratmaqdır. Mediatur dövlət qurumları, özəl şirkətlər, müxtəlif təşkilatlar və ictimai əhəmiyyətli layihələri həyata keçirən qurumlar tərəfindən təşkil oluna bilər. Adi məlumatlandırma tədbirindən fərqli olaraq, mediatur zamanı jurnalist mövzunu yalnız press-reliz, təqdimat və ya rəsmi açıqlama vasitəsilə öyrənmir. O, hadisə yerinə səfər edir, görülən işləri öz gözləri ilə görür, aidiyyəti şəxslərlə görüşür və suallarını birbaşa mütəxəssislərə ünvanlayır. Bu xüsusiyyət mediaturu media ilə kommunikasiya baxımından effektiv formatlardan birinə çevirir. Jurnalist əldə etdiyi məlumatı müşahidələri, müsahibələri, foto və video materialları ilə tamamlayaraq daha ətraflı media materialı hazırlaya bilir. Mediaturun əsas məqsədi Mediaturun məqsədi sadəcə jurnalistləri müəyyən bir məkana aparmaq deyil. Əsas məqsəd ictimai əhəmiyyət daşıyan fəaliyyət və proseslər haqqında media nümayəndələrinə yerində, dəqiq və əhatəli məlumat təqdim etməkdir. Məsələn, böyük infrastruktur layihəsi həyata keçirilirsə, layihənin nəticələrini yalnız yazılı məlumatla təqdim etmək əvəzinə jurnalistlərin əraziyə səfəri təşkil oluna bilər. Media nümayəndələri burada görülən işləri müşahidə edir, layihənin məsul şəxsləri ilə danışır və onları maraqlandıran məsələlərə aydınlıq gətirirlər. Eyni yanaşma yeni istifadəyə verilmiş obyekt, bərpa olunan tarixi bina, sosial layihə, turizm marşrutu, istehsal müəssisəsi və ya digər ictimai əhəmiyyətli fəaliyyət üçün tətbiq edilə bilər. Beləliklə, mediatur məlumatla real mühit arasında əlaqə yaradır. Mediatur necə keçirilir? Mediaturun uğurlu keçirilməsi üçün səfər əvvəlcədən planlaşdırılır. İlk mərhələdə turun əsas mövzusu və məqsədi müəyyən edilir. Daha sonra ziyarət olunacaq obyektlər, iştirak edəcək mütəxəssislər, nəqliyyat, vaxt bölgüsü və media nümayəndələri üçün yaradılacaq çəkiliş imkanları nəzərə alınaraq proqram hazırlanır. Mediatur adətən iştirakçıların toplaşması və proqram haqqında qısa məlumatlandırılması ilə başlayır. Bundan sonra jurnalistlər nəzərdə tutulmuş marşrut üzrə obyektlərə səfər edirlər. Hər bir dayanacaqda media nümayəndələrinə obyekt və ya görülmüş işlər haqqında məlumat verilə bilər. Mövzu ilə bağlı məsul şəxslərin və mütəxəssislərin iştirakı jurnalistlərin əlavə suallarına cavab almaq baxımından əhəmiyyətlidir. Proqram çərçivəsində müsahibələr, təqdimatlar, obyektə baxış, foto və video çəkilişlər üçün ayrıca vaxt ayrılması da məqsədəuyğundur. Yaxşı hazırlanmış mediatur proqramı jurnalistə yalnız təqdim olunan məlumatı dinləmək deyil, mövzunu sərbəst şəkildə araşdırmaq üçün də imkan yaratmalıdır. Mediaturda jurnalistlərin rolu Jurnalist mediaturun əsas iştirakçılarından biridir. Onun rolu təşkilatçının təqdim etdiyi məlumatı olduğu kimi təkrarlamaqla məhdudlaşmır. Media nümayəndəsi mövzunu araşdırır, suallar verir, gördüklərini müşahidə edir və əldə etdiyi məlumatlar əsasında auditoriyası üçün material hazırlayır. Mediatur jurnalistə birinci mənbələrlə işləmək üçün əlverişli şərait yaradır. Məsələn, müəyyən layihənin həyata keçirilməsi barədə məlumat hazırlayan jurnalist layihə rəhbəri, mühəndis, ekspert və digər məsul şəxslərlə birbaşa danışa bilər. Bu zaman əlavə suallar ortaya çıxa bilər. Layihənin nə vaxt başladığı, hansı mərhələlərin tamamlandığı, hansı texnologiyaların tətbiq edildiyi və gələcək planların nədən ibarət olduğu kimi məsələlər yerində dəqiqləşdirilə bilər. Jurnalist üçün bunun əsas üstünlüyü məlumatı yalnız ikinci mənbədən deyil, birbaşa prosesdə iştirak edən şəxslərdən əldə etməkdir. Mediatur və obyektiv məlumat Mediaturun əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri jurnalistin hadisə və ya fəaliyyətlə yerində tanış olmasına şərait yaratmasıdır. Məsafədən təqdim olunan məlumatla obyektə baxış zamanı əldə edilən təəssürat həmişə eyni olmaya bilər. Jurnalist ərazidə vəziyyəti müşahidə etdikdə mövzunun əlavə tərəflərini görə və yeni suallar formalaşdıra bilər. Bununla belə, mediatur jurnalistin müstəqil fəaliyyətini əvəz etməməlidir. Təşkilatçının vəzifəsi məlumat, mənbə və obyektə çıxış imkanını təmin etməkdir. Media nümayəndəsi isə gördüklərini öz peşəkar prinsipləri əsasında qiymətləndirərək materialını hazırlayır. Məhz bu yanaşma mediaturun sadə reklam səfərinə çevrilməsinin qarşısını alır və onun informasiya dəyərini artırır. Dövlət qurumlarının təşkil etdiyi mediatur Dövlət qurumları müxtəlif layihə və fəaliyyətlərin ictimaiyyətə çatdırılması məqsədilə mediatur formatından istifadə edə bilərlər. Yeni infrastruktur obyektlərinin istifadəyə verilməsi, regionlarda aparılan quruculuq işləri, tarixi və mədəni abidələrin bərpası, sosial layihələr və digər ictimai əhəmiyyətli proseslər media nümayəndələrinin iştirakı ilə yerində təqdim oluna bilər. Belə səfərlər zamanı jurnalistlər görülmüş işləri müşahidə etməklə yanaşı, dövlət qurumlarının nümayəndələrinə suallarını da birbaşa ünvanlamaq imkanı əldə edirlər. Bu format ictimaiyyətin məlumatlandırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki jurnalist səfər zamanı topladığı məlumatı daha sonra xəbər, reportaj, müsahibə və digər media formatlarında geniş auditoriyaya təqdim edə bilər. Özəl şirkətlər üçün mediatur Mediatur yalnız dövlət qurumları tərəfindən keçirilmir. Özəl şirkətlər də fəaliyyətlərinin müxtəlif istiqamətlərini media nümayəndələrinə təqdim etmək üçün belə səfərlər təşkil edə bilərlər. Yeni istehsal müəssisəsinin açılması, böyük tikinti layihəsinin tamamlanması, yeni texnologiyanın tətbiqi və ya sosial məsuliyyət layihəsinin təqdimatı mediatur üçün mövzu ola bilər. Məsələn, istehsal müəssisəsinə mediatur təşkil edildikdə jurnalistlər məhsulun hazırlanma prosesini yerində görə, müəssisənin rəhbərliyi və texniki mütəxəssislərlə danışa bilərlər. Şirkət üçün bunun üstünlüyü fəaliyyətini yalnız reklam mesajları ilə deyil, real prosesləri nümayiş etdirməklə təqdim etmək imkanının yaranmasıdır. Açıq kommunikasiya düzgün qurulduqda bu yanaşma təşkilatın fəaliyyəti haqqında daha aydın təsəvvür formalaşdırmağa kömək edir. Azərbaycanda mediatur Azərbaycanda mediatur müxtəlif mövzular üzrə istifadə olunan media kommunikasiya formatlarından biridir. Xüsusilə regionlara, infrastruktur layihələrinə, turizm məkanlarına, tarixi və mədəni abidələrə, sosial layihələrə və yenidən qurulan ərazilərə səfərlər mediatur formasında təşkil oluna bilər. Belə səfərlər jurnalistlərin Bakıda keçirilən təqdimatda məlumat almaqla kifayətlənmədən birbaşa regiona getməsinə və vəziyyətlə yerində tanış olmasına imkan verir. Məsələn, yeni yol, məktəb, xəstəxana, turizm infrastrukturu və ya digər obyekt haqqında material hazırlanarkən jurnalistin həmin obyekti yerində görməsi əlavə məlumat əldə etməsinə kömək edir. Regionlara təşkil edilən mediatur zamanı yerli sakinlərlə, mütəxəssislərlə və layihə iştirakçıları ilə görüşlər də proqramın bir hissəsinə çevrilə bilər. Nəticədə jurnalist mövzunu yalnız rəsmi məlumatlar əsasında deyil, müxtəlif mənbələrdən əldə etdiyi informasiyalarla daha geniş şəkildə təqdim edə bilir. Yenidən qurulan ərazilərə mediatur Yenidənqurma və bərpa işlərinin aparıldığı ərazilərə mediatur təşkil edilməsi jurnalistlərin prosesin gedişini birbaşa müşahidə etməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Belə səfərlər zamanı media nümayəndələrinə görülmüş və planlaşdırılan işlər haqqında məlumat təqdim edilə bilər. İnfrastrukturun yaradılması, yaşayış və ictimai obyektlərin tikintisi, yolların çəkilməsi, tarixi abidələrin bərpası və digər fəaliyyət istiqamətləri proqram çərçivəsində nümayiş etdirilə bilər. Jurnalist üçün əsas üstünlük dəyişiklikləri yerində görmək və layihələr haqqında məsul şəxslərə birbaşa suallar ünvanlamaq imkanının olmasıdır. Foto və video çəkilişlər isə ərazidə baş verən dəyişiklikləri auditoriyaya vizual şəkildə çatdırmağa kömək edir. İnfrastruktur layihələrinə mediatur İri infrastruktur layihələri mürəkkəb texniki proseslərdən ibarət olduğuna görə onları ictimaiyyətə sadə və anlaşıqlı şəkildə təqdim etmək həmişə asan olmur. Mediatur bu məsələdə faydalı format ola bilər. Jurnalistlər tikinti və ya artıq tamamlanmış obyektə səfər edərək layihənin miqyası ilə yerində tanış ola bilirlər. Mühəndis və digər texniki mütəxəssislərin iştirakı layihənin xüsusiyyətlərinin düzgün izah edilməsinə kömək edir. Məsələn, yol, körpü, tunel, enerji obyekti və digər infrastruktur layihələri haqqında mediatur zamanı layihənin məqsədi, texniki xüsusiyyətləri, icra müddəti və əhəmiyyəti barədə məlumat verilə bilər. Bu məlumatların vizual materiallarla birlikdə təqdim olunması mürəkkəb texniki mövzuların auditoriya üçün daha anlaşıqlı olmasına şərait yaradır. Sosial layihələrə mediatur Mediatur sosial layihələrin nəticələrini təqdim etmək üçün də istifadə oluna bilər. Təhsil, səhiyyə, sosial xidmətlər, məşğulluq və digər istiqamətlərdə həyata keçirilən layihələrlə jurnalistlərin yerində tanış olması onların real təsirini daha yaxşı anlamağa kömək edir. Bu halda yalnız layihənin təşkilatçıları ilə deyil, layihədən yararlanan insanlarla da ünsiyyət media materialını daha dolğun edə bilər. Rəqəmlər layihənin miqyasını göstərir, insanların real təcrübəsi isə həmin rəqəmlərin arxasında dayanan nəticəni izah edir. Buna görə sosial mövzulu mediaturda müxtəlif tərəflərin fikirlərinə çıxış imkanının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Turizm və mədəniyyət sahəsində mediatur Turizm sahəsində mediatur geniş tanıtım imkanları yaradır. Media nümayəndələri müəyyən regiona səfər edərək onun tarixi abidələri, muzeyləri, təbiəti, mətbəxi və digər turizm imkanları ilə yerində tanış ola bilirlər. Belə mediatur zamanı jurnalist üçün hazır reklam mətnindən daha çox real təcrübə əhəmiyyət daşıyır. Muzeyə səfər zamanı eksponatlar haqqında mütəxəssisdən məlumat almaq, tarixi binanın bərpasını yerində görmək və yerli sənətkarlarla görüşmək gələcək reportaj üçün maraqlı material yarada bilər. Mədəni irs obyektlərinə təşkil edilən mediatur isə həmin abidələrin tarixinin, qorunması və bərpasının ictimaiyyətə daha geniş çatdırılmasına xidmət edir. Beləliklə, mediatur turizm məkanının sadəcə reklamını deyil, onun tarixinin və mədəni dəyərinin izah edilməsini də təmin edə bilər. Mediatur proqramının hazırlanması Mediaturun effektivliyi böyük ölçüdə proqramın nə dərəcədə düzgün hazırlanmasından asılıdır. Proqram həddindən artıq sıx olduqda jurnalistlər məlumatı tam şəkildə toplamağa və çəkiliş aparmağa vaxt tapmaya bilərlər. Digər tərəfdən, çox uzun fasilələr səfərin səmərəliliyini azalda bilər. Buna görə vaxt bölgüsü balanslaşdırılmalıdır. Obyektə baxış, təqdimat, sual-cavab, müsahibə, foto və video çəkiliş üçün ayrıca vaxt nəzərdə tutulması məqsədəuyğundur. İştirakçılara mediaturdan əvvəl proqramın təqdim edilməsi onların səfərə hazırlaşmasına da kömək edir. Jurnalist hansı şəxslərlə görüşəcəyini və hansı obyektləri görəcəyini əvvəlcədən bildikdə suallarını hazırlaya bilər. Media nümayəndələri üçün məlumat paketi Mediatur zamanı jurnalistlərə məlumat paketinin təqdim edilməsi faydalı təcrübədir. Buraya layihə və ya obyekt haqqında əsas məlumatlar, mühüm tarixlər, statistik göstəricilər, proqram, məsul şəxslərin adları və digər faktlar daxil edilə bilər. Məlumat paketinin məqsədi jurnalist üçün hazır məqalə hazırlamaq deyil. Əsas məqsəd faktların dəqiq və əlçatan formada təqdim edilməsidir. Xüsusilə rəqəmlər, tarixlər və mürəkkəb rəsmi adlar yazılı şəkildə təqdim edildikdə media materiallarında səhv ehtimalı azalır. Keyfiyyətli foto və video materialların media üçün əlçatan edilməsi də əlavə üstünlük yarada bilər. Mediatur zamanı foto və video çəkiliş Müasir mediada vizual kontentin əhəmiyyəti böyükdür. Televiziya, xəbər saytları və sosial media platformaları üçün foto və video materiallar mediaturun əsas elementlərindən birinə çevrilə bilər. Bu səbəbdən təşkilatçılar çəkiliş imkanlarını əvvəlcədən nəzərə almalıdırlar. Əgər müəyyən ərazilərdə təhlükəsizlik, məxfilik və ya digər səbəblərlə çəkiliş məhdudlaşdırılırsa, jurnalistlər bu barədə əvvəlcədən məlumatlandırılmalıdırlar. Müsahibə üçün uyğun məkanların müəyyən edilməsi də faydalıdır. Səs-küylü və ya işıqlandırması zəif ərazi televiziya çəkilişini çətinləşdirə bilər. Düzgün planlaşdırılmış çəkiliş imkanları mediaturdan sonra hazırlanacaq materialların keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər. Mediaturun təşkilatlar üçün üstünlükləri Mediatur təşkilata öz fəaliyyəti haqqında məlumatı açıq şəkildə təqdim etmək imkanı verir. Jurnalistlər görülən işləri öz gözləri ilə gördükdə və məsul şəxslərlə birbaşa ünsiyyət qurduqda məlumatlandırma prosesi daha şəffaf olur. Bu format media ilə uzunmüddətli peşəkar əlaqələrin qurulmasına da kömək edə bilər. Təşkilat yalnız məlumat göndərən tərəf olmaqdan çıxaraq jurnalistlərin suallarına cavab verən və fəaliyyətini yerində göstərən informasiya mənbəyinə çevrilir. Lakin mediaturun məqsədi jurnalistlərdən mütləq müsbət material əldə etmək olmamalıdır. Əsas məqsəd onlara düzgün məlumat, mənbələr və obyektə çıxış imkanı təqdim etməkdir. Bu prinsip qorunduqda mediatur daha etibarlı kommunikasiya vasitəsinə çevrilir. Mediaturun media üçün üstünlükləri Media nümayəndələri üçün mediaturun ən böyük üstünlüklərindən biri qısa müddətdə çoxsaylı ilkin mənbələrə çıxış əldə etməkdir. Jurnalist eyni səfər zamanı obyekti görə, məsul şəxsdən açıqlama ala, mütəxəssislə danışa, foto və video çəkə bilər. Bu imkan xüsusilə regionlarda yerləşən və sərbəst şəkildə girişin çətin olduğu obyektlər haqqında material hazırlanarkən faydalıdır. Mediatur yeni mövzuların aşkarlanmasına da şərait yarada bilər. Jurnalist səfərə bir mövzu ilə getsə də, yerində gördüyü başqa detal gələcək reportaj və ya araşdırmanın mövzusuna çevrilə bilər. Mediaturun nəticəsi necə qiymətləndirilir? Mediatur başa çatdıqdan sonra onun nəticələrinin qiymətləndirilməsi mümkündür. Dərc olunan xəbərlər, reportajlar, müsahibələr, televiziya süjetləri və digər materiallar ümumi media əhatəsini göstərir. Lakin yalnız materialların sayına baxmaq kifayət deyil. Məlumatın düzgün çatdırılması, mövzunun nə qədər ətraflı işıqlandırılması və auditoriyaya hansı yeni məlumatların təqdim olunması da əhəmiyyətlidir. Bir geniş reportaj bəzən onlarla qısa xəbərlə müqayisədə mövzunu daha yaxşı izah edə bilər. Təşkilatçılar mediaturdan sonra iştirakçıların rəyini də öyrənə bilərlər. Bu, gələcək səfərlərin proqramını və təşkilati prosesləri təkmilləşdirməyə kömək edir. Mediatur – media ilə ictimaiyyət arasında informasiya körpüsü Mediatur jurnalistləri müəyyən obyekt, layihə, fəaliyyət və ya regionla birbaşa tanış edən effektiv məlumatlandırma formatıdır. Onun əsas üstünlüyü media nümayəndəsinin məlumatı yalnız yazılı mənbədən deyil, hadisə və fəaliyyətin həyata keçirildiyi məkanda əldə etməsidir. Dövlət qurumları və özəl təşkilatlar üçün mediatur fəaliyyətlərini daha açıq şəkildə təqdim etməyə, jurnalistlər üçün isə mövzunu yerində araşdırmağa imkan yaradır. Xüsusilə iri infrastruktur layihələri, sosial proqramlar, regionlarda aparılan işlər, turizm, muzeylər, tarixi abidələr və mədəni irslə bağlı mövzularda bu format geniş informasiya imkanları yarada bilər. Düzgün təşkil olunan mediaturda əsas prinsip şəffaflıq və məlumatın əlçatanlığıdır. Jurnalistə obyekt göstərilir, faktlar təqdim edilir, mütəxəssislərlə danışmaq və sual vermək imkanı yaradılır. Media nümayəndəsi isə topladığı məlumatı öz peşəkar yanaşması əsasında işləyərək ictimaiyyətə çatdırır. Beləliklə, mediatur sadəcə təşkil olunmuş səfər deyil. O, təşkilatlar, media və ictimaiyyət arasında məlumat mübadiləsini gücləndirən, jurnalistlərə hadisələri yerində görməyə və daha dolğun işıqlandırmağa şərait yaradan kommunikasiya vasitəsidir.