Mediatur

Mediatur jurnalistlərin, fotoqrafların, televiziya əməkdaşlarının, bloqerlərin və digər media nümayəndələrinin müəyyən obyekt, müəssisə, layihə və ya ərazi ilə yerində tanış olması üçün təşkil edilən səfərdir. Mediatur zamanı iştirakçılara görülən işlər haqqında məlumat verilir, obyektlər nümayiş etdirilir, məsul şəxslərlə müsahibələr və çəkilişlər təşkil olunur. Məqsəd medianın mövzu barədə birbaşa mənbədən məlumat toplamasına və ictimaiyyət üçün xəbər, reportaj, foto və video material hazırlamasına şərait yaratmaqdır.

Mediaturlar dövlət qurumları, özəl şirkətlər, təhsil müəssisələri, sənaye parkları, turizm təşkilatları, muzeylər, tikinti şirkətləri və qeyri-hökumət təşkilatları tərəfindən keçirilə bilər. Səfərin mövzusu yeni müəssisənin açılışı, infrastruktur layihəsi, istehsal prosesi, sosial xidmət, bərpa işi, turizm marşrutu, ekoloji vəziyyət və ya ictimai əhəmiyyətli başqa məsələ ilə bağlı olur.

Mediaturun məqsədi

Mediaturun əsas məqsədi media nümayəndələrinə obyekt və proses haqqında yerində məlumat əldə etmək imkanı yaratmaqdır. Jurnalist təqdim olunan məlumatı müşahidələri ilə müqayisə edir, məsul şəxslərə suallar verir və çəkiliş aparır. Bu format yalnız yazılı press-relizlə kifayətlənmədən mövzunun daha geniş araşdırılmasına imkan verir.

Dövlət qurumları həyata keçirilən layihələrin gedişini, büdcə vəsaitinin istifadə olunduğu obyektləri və göstərilən xidmətləri nümayiş etdirmək üçün mediatur təşkil edə bilərlər. Şirkətlər istehsal sahələrini, yeni məhsulları və texnoloji yenilikləri təqdim edirlər. Universitetlər laboratoriyalar, auditoriyalar və tədris proqramları, turizm təşkilatları isə bölgələrin tarixi, təbiəti, hotelləri və istirahət imkanları ilə bağlı mediatur keçirirlər.

Mediatur ictimaiyyətlə əlaqələr vasitəsi olsa da, jurnalist materialının məzmunu təşkilatçı tərəfindən müəyyən edilməməlidir. Media nümayəndəsi səfər zamanı əldə etdiyi məlumatı müstəqil şəkildə qiymətləndirməli, zəruri hallarda alternativ mənbələrə müraciət etməli və aşkar etdiyi problemləri də materialında göstərməlidir.

Təşkilati hazırlıq

Mediaturdan əvvəl səfərin mövzusu, məqsədi, tarixi, marşrutu və iştirakçı siyahısı müəyyənləşdirilir. Dəvətdə tədbirin başlanma və bitmə vaxtı, toplanış yeri, nəqliyyat, çəkiliş imkanları, təhlükəsizlik tələbləri və əlaqələndirici şəxsin məlumatları göstərilir. İştirakçıların əvvəlcədən qeydiyyatı nəqliyyatın, giriş icazələrinin və iş yerlərinin düzgün planlaşdırılmasına kömək edir.

Təşkilatçı media üçün məlumat paketi hazırlaya bilər. Bu paketə press-reliz, layihənin qısa təsviri, əsas göstəricilər, iştirak edən vəzifəli şəxslərin adları, fotoşəkillər, xəritə və əlaqə məlumatları daxil edilir. Təqdim olunan tarixlər, rəqəmlər və adlar yoxlanılmalı, məlumatın mənbəyi göstərilməlidir.

Sənaye müəssisəsi, tikinti sahəsi, laboratoriya və sərhədi məhdudlaşdırılmış obyektlərdə təhlükəsizlik qaydaları əvvəlcədən izah olunur. Dəbilqə, jilet, eynək və digər fərdi mühafizə vasitələri tələb edilirsə, iştirakçılar bununla təmin edilməlidir. Çəkilişə qadağan olunan zonalar, kommersiya sirri və şəxsi məlumatların qorunması ilə bağlı məhdudiyyətlər səfər başlamazdan əvvəl bildirilməlidir.

Mediaturun keçirilməsi

Mediatur adətən iştirakçıların qeydiyyatı və proqramın təqdimatı ilə başlayır. Təşkilat nümayəndəsi obyekt, layihə və görülən işlər haqqında məlumat verir. Bundan sonra jurnalistlər müəyyən edilmiş marşrut üzrə əraziyə baxış keçirir, istehsal, xidmət və ya tikinti prosesini müşahidə edir, foto və video çəkiliş aparırlar.

Səfərin mühüm hissələrindən biri sual-cavab və müsahibə mərhələsidir. Jurnalistlər layihənin müddəti, maliyyələşməsi, nəticələri, mövcud problemlər və gələcək planlar barədə məsul şəxslərə suallar ünvanlayırlar. Müsahibə üçün kifayət qədər vaxt ayrılması, cavabların konkret olması və media nümayəndələrinin fərqli suallar verməsinə maneə yaradılmaması vacibdir.

Bəzi mediaturlarda yerli sakinlər, xidmət istifadəçiləri, işçilər və müstəqil mütəxəssislərlə görüş də təşkil olunur. Belə görüşlər mövzuya müxtəlif mövqelərdən yanaşmağa imkan verir. Yalnız rəsmi çıxışlara əsaslanan proqram isə obyektin real vəziyyətini tam əks etdirməyə bilər.

Jurnalistin işi

Jurnalist mediaturdan əvvəl mövzu haqqında ilkin araşdırma aparmalı, əvvəlki xəbərləri, rəsmi sənədləri və statistik məlumatları nəzərdən keçirməlidir. Hazırlanmış suallar səfər zamanı vacib məqamların diqqətdən kənarda qalmamasına kömək edir. Təqdim olunan məlumatlar mümkün olduqda digər mənbələrlə yoxlanılır.

Mediatur təşkilatçının dəvəti və maliyyəsi ilə keçirilirsə, bu hal materialın müstəqilliyinə təsir edə biləcək amil kimi nəzərə alınmalıdır. Jurnalist reklam xarakterli ifadələri fakt kimi təqdim etməməli, press-relizi dəyişiklik etmədən xəbər kimi yayımlamamalıdır. Mübahisəli məsələ varsa, qarşı tərəfin mövqeyi də alınmalıdır.

Foto və video çəkiliş zamanı insanların şəxsi həyatına, uşaqların görüntülərinin istifadəsinə və məhdud ərazilərdəki qaydalara diqqət yetirilir. Sitatlar dəqiq verilməli, danışanın fikri təhrif edilməməlidir. Rəqəmlər, vəzifələr və təşkilat adları dərc edilməzdən əvvəl yoxlanılır.

Mediaturdan sonrakı mərhələ

Səfərdən sonra təşkilatçı jurnalistlərə əlavə sənədlər, müsahibələrin yazılı mətni, keyfiyyətli foto və videolar göndərə bilər. Media nümayəndələri topladıqları məlumat əsasında xəbər, müsahibə, reportaj, analitik məqalə, fotoreportaj və televiziya süjeti hazırlayırlar.

Mediaturun nəticəsi yalnız dərc olunan materialların sayı ilə ölçülmür. Materialların dəqiqliyi, mövzunun əhatə dairəsi, ictimai suallara cavab verilməsi və sonrakı müzakirələr də əhəmiyyət daşıyır. Yaxşı təşkil edilmiş mediatur informasiyaya çıxışı asanlaşdırır, zəif təşkil olunmuş səfər isə birtərəfli təqdimat və reklam tədbiri təsiri yarada bilər.