#mərkəzi elmi kitabxana (mek)
Mərkəzi Elmi Kitabxana (MEK)
Mərkəzi Elmi Kitabxana (MEK) Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən ölkənin əsas elmi kitabxana və informasiya mərkəzlərindən biridir. Kitabxana elmi-tədqiqat fəaliyyəti, milli-mədəni irsin qorunması, elmi informasiya resurslarının toplanması və istifadəçilərə təqdim olunması istiqamətində fəaliyyət göstərir. MEK həm AMEA-nın institut və təşkilatlarının əməkdaşlarına, həm ali məktəblərə, tədqiqatçılara, tələbələrə və digər oxucu qruplarına xidmət göstərir.
Kitabxananın fəaliyyəti yalnız ənənəvi kitab fondlarının saxlanması ilə məhdudlaşmır. Müasir MEK elektron kataloq, rəqəmsal resurslar, elektron kitablar, jurnallar, dissertasiyalar, avtoreferatlar və digər elmi informasiya xidmətləri təqdim edir. 2026-cı ildə kitabxana istifadəçilərin elektron xidmətlərə məsafədən çıxış imkanlarını genişləndirdiyini, o cümlədən süni intellektə əsaslanan səsli axtarış sistemindən və inklüziv audio resurslardan istifadə imkanlarını təqdim etdiyini açıqlayıb.
Tarixi və inkişafı
Mərkəzi Elmi Kitabxananın tarixi 1924-cü ilə gedib çıxır. AMEA-nın rəsmi məlumatına görə, kitabxana Azərbaycanın görkəmli ziyalıları Nəriman Nərimanov, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Tağı Şahbazi, Hənəfi Zeynallı və digər maarifçi və elm xadimlərinin təşəbbüsü ilə “Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyəti”nin nəzdində yaradılıb. Sonrakı onilliklər ərzində kitabxananın fondu genişlənib və elmi nəşrlərin, əlyazmaların, dövri mətbuatın və digər informasiya resurslarının mühüm saxlanma mərkəzlərindən birinə çevrilib.
MEK-in inkişafında beynəlxalq kitab mübadiləsi də mühüm rol oynayıb. Kitabxana müxtəlif ölkələrin elmi qurumları və kitabxanaları ilə əməkdaşlıq edərək fondlarını xarici dillərdə elmi ədəbiyyatla zənginləşdirib. Burada Azərbaycan dilində ədəbiyyatla yanaşı, dünya xalqlarının müxtəlif dillərində nəşrlər də qorunur.
Kitabxananın əsas missiyalarından biri Azərbaycanın milli-tarixi və elmi irsinin qorunması, sistemləşdirilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsidir. Bununla yanaşı, müasir elmi araşdırmalar üçün etibarlı informasiya mühitinin yaradılması MEK-in əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
Fondlar, elektron resurslar və xidmətlər
Mərkəzi Elmi Kitabxananın fondlarında kitablar, jurnallar, qəzetlər, dissertasiyalar, avtoreferatlar və elektron daşıyıcılarda müxtəlif informasiya resursları saxlanılır. Azərbaycan dilində ədəbiyyat və mübadilə fondu yeni nəşrlərin qəbul edilməsi, sistemləşdirilməsi, oxucu sorğularının cavablandırılması və ölkədaxili və beynəlxalq kitab mübadiləsi ilə məşğul olur.
MEK-də oxucular üçün qeydiyyat, kitab sifarişi, oxu zalları, kitabxanalararası abonement, dövri mətbuat xidmətləri və sərgilər təşkil edilir. Oxucular elektron kataloq vasitəsilə lazım olan nəşrləri axtara, kitab, jurnal, dissertasiya və avtoreferatların elektron versiyalarına çıxış əldə edə bilirlər. Görmə məhdudiyyətli istifadəçilər üçün audio resurslar, danışan kitablar və audio teatr materialları kimi inklüziv xidmətlər də təqdim olunur.
Kitabxananın rəqəmsallaşdırma fəaliyyəti milli yaddaşın qorunmasına da xidmət edir. Azərbaycanla bağlı elmi, tarixi, siyasi, mədəni və bədii əhəmiyyət daşıyan müxtəlif informasiya vahidlərinin müəyyənləşdirilməsi, rəqəmsallaşdırılması və elektron yaddaş bazalarında saxlanılması MEK-in strateji fəaliyyət istiqamətlərindəndir.
Elmi və mədəni fəaliyyəti
Mərkəzi Elmi Kitabxana yalnız kitab və informasiya xidməti göstərən müəssisə deyil, həm də elmi və mədəni tədbirlərin keçirildiyi platformadır. Burada kitab təqdimatları, elmi seminarlar, müzakirələr, sərgilər, konfranslar, yubiley tədbirləri və maarifləndirici layihələr təşkil olunur. Kitabxana AMEA-nın institutları, ali təhsil müəssisələri, yerli və xarici kitabxanalar, elmi təşkilatlar və müxtəlif mədəniyyət qurumları ilə əməkdaşlıq edir.
MEK-də yeni nəşrlərin sərgiləri, görkəmli şəxsiyyətlərin yubileylərinə, tarixi və əlamətdar günlərə həsr olunmuş ekspozisiyalar da təşkil edilir. Bu fəaliyyət kitabxananın elmi informasiya mərkəzi olmaqla yanaşı, maarifləndirici və mədəni missiyasını da gücləndirir.
2026-cı ilin oktyabrına olan rəsmi məlumata görə, Mərkəzi Elmi Kitabxananın direktoru texnika elmləri doktoru, dosent Hüseyn Hüseynovdur. Kitabxana Bakı şəhərində, Hüseyn Cavid prospektində yerləşir və AMEA sisteminin mühüm elmi-informasiya qurumlarından biri olaraq fəaliyyətini davam etdirir.
