Metaltullantı

Metaltullantı — istismar müddətini başa vurmuş məhsullardan, tikinti qalıqlarından və ya istehsalat prosesində yaranan kəsiklərdən ibarət olan metal materiallardır. Müasir dünyada metal tullantı deyil, təkrar emal edilərək sonsuz sayda istifadə oluna bilən dəyərli bir resurs hesab olunur. Metaltullantıların əsas növləri Metalları təkrar emal xüsusiyyətlərinə görə iki əsas qrupa bölürlər: Qara metaltullantılar: Tərkibində dəmir olan materiallardır (məsələn: polad, çüqun). Bura köhnə avtomobil kuzovları, dəmir yolları, tikinti armaturları və məişət texnikaları daxildir. Əlvan metaltullantılar: Tərkibində dəmir olmayan və daha baha qiymətləndirilən metallardır. Məsələn: alüminium (içki qabları, profillər), mis (kabellər, borular), bürünc, sink və qurğuşun. Təkrar emal prosesi necə aparılır? Metaltullantıların yenidən xammala çevrilməsi bir neçə texnoloji mərhələdən keçir: Toplanma və Çeşidləmə: Tullantılar növünə və tərkibinə görə ayrılır. Maqnit ayırıcılar vasitəsilə qara metallar əlvan metallardan seçilir. Parçalama (Şredderləşdirmə): Böyük metal hissələri daha asan əriməsi üçün kiçik parçalara bölünür. Əritmə: Metal qırıntıları nəhəng sobalarda yüksək temperaturda əridilir. Saflaşdırma: Ərimiş metalın tərkibi qatışıqlardan təmizlənir ki, keyfiyyətli yeni məhsul alınsın. Formalaşdırma: Ərinmiş metal külçələr və ya təbəqələr halına salınaraq istehsalat müəssisələrinə göndərilir. Niyə metaltullantıları təkrar emal etməliyik? Metaltullantıların emalı həm dövlət, həm də fərdi sektor üçün çoxsaylı üstünlüklər yaradır: Enerji qənaəti: Təkrar metalın əridilməsi, filizdən yeni metal alınmasına nisbətən 75-95% daha az enerji tələb edir. Ekoloji təmizlik: Dağ-mədən işlərinin həcmi azalır, zəhərli tullantıların təbiətə atılmasının qarşısı alınır. İqtisadi gəlir: Metalın təkrar dövriyyəsi yeni iş yerləri yaradır və idxaldan asılılığı azaldır. Azərbaycanda metaltullantıların qəbulu Azərbaycanda metalın təkrar emalı sahəsində ixtisaslaşmış müəssisələr (məsələn: Baku Steel Company) fəaliyyət göstərir. Ölkədə metaltullantıların toplanması və emalı həm ekoloji təhlükəsizlik, həm də yerli istehsalın xammalla təmin edilməsi baxımından qanunvericiliklə tənzimlənir.