Oyma

Oyma — ağac, daş, sümük və ya metal kimi bərk materialların səthindən hissələr qopararaq təsvir, naxış və ya fiqur yaradılması sənətidir. Bu sənət növü memarlıqdan tutmuş məişət əşyalarına qədər geniş bir sahəni bəzəyir və hər bir xalqın estetik zövqünü, tarixini özündə daşıyır. Materialına görə oyma növləri Oyma sənəti tətbiq olunduğu materialın xüsusiyyətinə görə bir neçə əsas istiqamətə bölünür: Ağac oyma (Şəbəkə və Naxış): Azərbaycanın milli sənətkarlıq irsində xüsusi yer tutur. Qapıların, pəncərələrin (şəbəkə), musiqi alətlərinin və məişət əşyalarının (məsələn, rəhl, sandıq) bəzədilməsində istifadə olunur. Daş oyma: Memarlıq abidələrinin, sütunların və başdaşıların üzərindəki mürəkkəb həndəsi və nəbati naxışlarla xarakterizə olunur. İçərişəhərdəki tarixi binalar bunun ən gözəl nümunəsidir. Sümük oyma: Daha incə və zərgərlik dəqiqliyi tələb edən sahədir. Adətən aksesuarlar, bıçaq sapları və dekorativ qutuların hazırlanmasında tətbiq edilir. Həkkaklıq (Metal oyma): Mis, gümüş və ya qızıl qablar üzərində naxışların döyülməsi və ya cızılması prosesidir. Lahıc misgərlik sənəti bu sahənin zirvəsidir. Əsas oyma texnikaları Relyef oyma: Təsvirin səthdən qabarıq və ya batıq şəkildə işlənməsi. Kontur oyma: Materialın üzərində xətlər və cizgilər vasitəsilə təsvirin yaradılması. Həcmli (Heykəltəraşlıq) oyma: Materialın hər tərəfdən yonularaq tam bir fiqur halına gətirilməsi. Açıq (Torvari) oyma: Materialın bəzi hissələrinin tamamilə kəsilərək deşiklərin açılması, nəticədə krujeva effektinin yaradılması. Oyma sənətində ustad yanaşması Həqiqi oyma ustadı yalnız fiziki güclə deyil, həm də materialın "dilini" bilərək işləyir. Ağacın liflərinin istiqaməti, daşın bərkliyi və ya metalın elastikliyi alətin hər bir gedişinə təsir edir. Bu sənət sonsuz səbir, diqqət və dəqiqlik tələb edir, çünki bir yanlış hərəkət bütün zəhməti boşa çıxara bilər.