Piyada zolağı

Piyada zolağı piyadaların avtomobil yolunun hərəkət hissəsini təhlükəsiz keçməsi üçün ayrılmış və yol nişanlanması ilə göstərilən sahədir. Gündəlik danışıqda “zebra” adlandırılan ağ paralel xətlər piyada keçidinin ən tanınan nişanlanma formasıdır. Hüquqi və yol hərəkəti terminologiyasında isə daha çox “piyada keçidi” anlayışından istifadə olunur.

Azərbaycanın qoşulduğu “Yol nişanları və siqnalları haqqında” Konvensiyada piyada keçidlərinin işarələnməsi üçün yolun hərəkət hissəsinin oxuna paralel enli zolaqların çəkilməsinə üstünlük verildiyi göstərilir.

Piyada zolağı nə üçün lazımdır?

Piyada zolağının əsas məqsədi avtomobillərin hərəkət etdiyi yol ilə piyadaların hərəkət trayektoriyasının kəsişdiyi yeri aydın şəkildə müəyyənləşdirməkdir. Beləliklə, həm sürücü, həm də piyada yolun hansı hissəsinin keçid üçün nəzərdə tutulduğunu əvvəlcədən görə bilir.

Piyada keçidləri məktəblərin, yaşayış məntəqələrinin, ictimai nəqliyyat dayanacaqlarının, ticarət obyektlərinin və insanların intensiv hərəkət etdiyi digər ərazilərin yaxınlığında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Lakin keçidin mövcudluğu piyadanın ətrafa baxmadan yola çıxmasının təhlükəsiz olduğu demək deyil. Piyada hərəkət şəraitini qiymətləndirməli və nəqliyyat vasitəsinin dayanmasına real imkan olduğuna əmin olmalıdır.

“Zebra” niyə belə görünür?

Piyada keçidində növbəli açıq zolaqların yerləşməsi onu yol örtüyünün digər nişanlanmalarından fərqləndirir və sürücünün keçidi uzaqdan tanımasına kömək edir. Bu görünüş zebranın dərisindəki zolaqları xatırlatdığı üçün gündəlik dildə belə keçidlərə “zebra” deyilir.

Beynəlxalq yol nişanları qaydalarında piyada keçidinin işarələndiyi zolaqların yolun hərəkət hissəsinin oxuna paralel çəkilməsi nəzərdə tutulur. Konvensiyanın texniki müddəalarında zolaqlar və onların arasındakı məsafələr üçün də ölçü prinsipləri müəyyənləşdirilib.

Nizamlanan və nizamlanmayan piyada keçidi

Piyada keçidi nizamlanan və ya nizamlanmayan ola bilər. Nizamlanan keçiddə piyadaların və nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti svetofor və ya digər müvafiq vasitələrlə idarə edilir. Piyada burada onun üçün nəzərdə tutulmuş svetofor siqnalına uyğun hərəkət etməlidir.

Nizamlanmayan keçiddə isə svetofor olmaya bilər və hərəkət yol nişanları, nişanlanma və yol hərəkəti qaydaları əsasında həyata keçirilir. Sürücü belə sahəyə yaxınlaşarkən piyada keçidinin mövcudluğunu nəzərə almalı və yol şəraitinə uyğun davranmalıdır.

Azərbaycanda piyada zolağında hərəkətin hansı hallarda svetoforla nizamlanmalı olması ayrıca normativ qaydalarla müəyyən edilib. Burada nəqliyyat və piyada axınının intensivliyi, avtomobillərin sürəti, görünmə məsafəsi və həmin ərazidə baş vermiş yol-nəqliyyat hadisələri kimi amillər nəzərə alınır.

Piyada keçidi nişanı

Piyada keçidi yalnız yolun üzərindəki ağ zolaqlarla deyil, müvafiq yol nişanı ilə də göstərilə bilər. “Piyada keçidi” nişanının məqsədi həm sürücüyə, həm də piyadaya keçidin yerləşdiyi yeri bildirməkdir. Beynəlxalq Konvensiyada “Piyada keçidi” nişanının məhz keçidin yerini göstərdiyi qeyd olunur.

Piyada keçidinə yaxınlaşmanı əvvəlcədən bildirən xəbərdarlıq nişanı ilə keçidin öz yerini göstərən nişanı qarışdırmaq olmaz. Birinci sürücünü qarşıda piyada keçidi olması barədə xəbərdar edir, digəri isə keçidin konkret yerləşdiyi sahəni göstərir.

Svetoforlu piyada zolağı nə vaxt tələb olunur?

Hər piyada keçidində svetofor quraşdırılması tələb edilmir. Azərbaycanda bunun üçün konkret meyarlar müəyyənləşdirilib. Məsələn, nəqliyyat və piyada hərəkətinin müəyyən intensivliyə çatması, magistral yolda icazə verilən sürətin 60 km/saatdan çox olması və ya görünmə məsafəsinin təhlükəsiz dayanma üçün kifayət etməməsi svetoforla nizamlamanın tələb olunduğu hallar arasında göstərilir.

Son 12 ay ərzində keçidin yerləşdiyi ərazidə ən azı üç müvafiq yol-nəqliyyat hadisəsinin baş verməsi də digər şərtlərlə birlikdə svetoforun tətbiqinə əsas yarada bilər. Görmə qabiliyyəti tam məhdud şəxslərin kütləvi toplaşdığı obyektlərin yaxınlığındakı keçidlərdə isə müəyyən hallarda işıq siqnallarına səs siqnalının əlavə olunması nəzərdə tutulur.

Yerüstü və yeraltı piyada keçidi

Piyada keçidi həmişə avtomobillərlə eyni səviyyədə təşkil edilmir. Yüksək nəqliyyat intensivliyi və ya yolun xüsusiyyətləri səbəbindən piyadalar üçün yerüstü körpü və yaxud yeraltı keçid tikilə bilər.

Azərbaycan qanunvericiliyində yolun buraxılış qabiliyyətinin qorunması və ya relyef, məhdud görünmə məsafəsi kimi səbəblərdən piyadaların yolu eyni səviyyədə təhlükəsiz keçməsinin təmin edilə bilmədiyi hallar yerüstü və ya yeraltı keçidin tikilməsini zəruri edən amillər sırasında göstərilir.

Piyada keçidində təhlükəsizlik

Piyada zolağı təhlükəsizlik üçün nəzərdə tutulsa da, riskin tamamilə aradan qalxmasını təmin etmir. Piyada yola çıxmazdan əvvəl yaxınlaşan nəqliyyat vasitələrini nəzərə almalı, xüsusilə çoxzolaqlı yollarda bir avtomobilin dayanmasının digər zolaqdakı avtomobilin də dayandığı mənasına gəlmədiyini unutmamalıdır.

Sürücü isə piyada keçidinə yaxınlaşarkən yol şəraitini, görünmə məsafəsini, piyadaların hərəkətini və nişanlanmanı əvvəlcədən qiymətləndirməlidir. Sürücülük üzrə rəsmi təcrübi imtahan metodikasında da piyada keçidinin düzgün keçilməsi sürücünün qiymətləndirilən bacarıqları sırasında göstərilir.

Beləliklə, piyada zolağı şəhər və avtomobil yollarında piyadaların hərəkətini təşkil edən əsas yol təhlükəsizliyi elementlərindən biridir. Yol nişanlanması, nişanlar, svetofor, düzgün görünmə məsafəsi və həm sürücünün, həm də piyadanın qaydalara əməl etməsi birlikdə keçidin təhlükəsizliyini təmin edir.