Qırmızı Qəsəbə

Qırmızı Qəsəbə: Dünyanın unikal mədəniyyət və tolerantlıq mərkəzi Azərbaycan əsrlər boyu müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin dinc yanaşı yaşadığı bir məkan olub. Ölkəmizin multikulturalizm ənənələrini və tarixi zənginliyini ən bariz şəkildə nümayiş etdirən yerlərdən biri isə Quba rayonunda, Qudyalçayın sahilində yerləşən məşhur Qırmızı Qəsəbədir. Bu unikal yaşayış məskəni İsraildən kənarda dağ yəhudilərinin yığcam şəkildə yaşadığı dünyanın yeganə və ən böyük yəhudi qəsəbəsi hesab olunur. Qırmızı Qəsəbənin tarixi 18-ci əsrin ortalarına, Quba xanlığı dövrünə təsadüf edir. Quba xanı Fətəli xanın rəhbərliyi dövründə ətraf ərazilərdə yaşayan yəhudilər təqiblərdən qorunmaq üçün bura dəvət olunub və onlara çayın digər sahilində təhlükəsiz şəraitdə yaşamaq imkanı yaradılıb. İlk vaxtlar "Yəhudi Slobodası" adlandırılan bu məkan, sonradan evlərin dam örtüklərində istifadə olunan qırmızı kirmitlərin rənginə və ümumi memarlıq üslubuna görə "Qırmızı Qəsəbə" adını alıb. Qəsəbənin ən böyük özəlliyi onun özünəməxsus memarlığı, qorunub saxlanmış qədim adət-ənənələri və dilidir. Burada yaşayan dağ yəhudiləri gündəlik həyatda "Cuhuri" adlanan qədim dildə danışırlar. Eyni zamanda, qəsəbə sakinləri Azərbaycan dilinə və mədəniyyətinə dərindən bağlıdırlar. Qırmızı Qəsəbənin daxilində gəzərkən qədim və zəngin naxışlarla bəzədilmiş sinaqoqlar, tarixi binalar və dağ yəhudilərinin tarixini əks etdirən muzey diqqəti cəlb edir. Hazırda qəsəbədə bir neçə sinaqoq fəaliyyət göstərir ki, onlardan ən məşhurları Altıgünbəzli sinaqoq və Böyük sinaqoqdur. Bu məkan həm də Azərbaycanın dünyaya nümunə olan tolerantlıq modelinin canlı sübutudur. Əsrlər boyu azərbaycanlılarla dağ yəhudiləri Qubada mehriban qonşuluq, qarşılıqlı hörmət və dözümlülük şəraitində yaşayıblar. Toyda, yasda, çətin gündə bir-birinə dəstək olan bu iki icma arasında heç vaxt milli və ya dini zəmində hər hansı bir anlaşılmazlıq qeydə alınmayıb. Bu daxili sabitlik və multikultural mühit həm yerli, həm də xarici araşdırmaçıların, turistlərin hər zaman diqqət mərkəzindədir. Nəticə etibarilə, Qırmızı Qəsəbə sadəcə bir coğrafi ünvan deyil, həm də böyük bir tarixi mirasdır. Bura həm tarixi keçmişi öyrənmək, həm fərqli bir mədəniyyətin izlərini kəşf etmək, həm də insanların bir-birinə olan sevgisini və hörmətini görmək üçün mükəmməl bir məkandır. Qubaya səfər edən hər bir şəxs bu sirli və doğma qəsəbəni ziyarət edərək Azərbaycanın zəngin mədəniyyət rənglərindən birinə şahidlik edə bilər.