#qobelençi rəssam
Qobelençi rəssam
Qobelençi rəssam — xüsusi dəzgahlarda rəngli iplərdən (yun, ipək, pambıq və s.) istifadə edərək bədii toxuma əsərlər yaradan sənətkardır. Qobelen həm rəngkarlıq, həm də toxuculuq sənətinin kəsişməsində dayanan, böyük səbr və ustalıq tələb edən dekorativ-tətbiqi sənət növüdür.
Bir qobelenin ərsəyə gəlməsi aylar, bəzən isə illər çəkir. Proses aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
Karton (Eskiz) hazırlığı: Rəssam əvvəlcə əsərin tam ölçülü rəngli rəsmini (kartonunu) çəkir. Bu, toxuma zamanı bələdçi rolunu oynayır.
İplərin seçimi və boyanması: Mövzuya uyğun olaraq iplər seçilir. Peşəkar qobelençi rəssamlar çox vaxt təbii boyaqlarla ipləri özləri boyayırlar ki, istənilən rəng çalarlarını (nüansları) əldə edə bilsinlər.
Toxuma prosesi: Toxuma xüsusi şaquli və ya üfüqi dəzgahlarda (çərçivələrdə) aparılır. Xalçadan fərqli olaraq, qobelendə xov olmur; təsvir arğac iplərinin əriş ipləri arasından keçirilməsi ilə yaranır.
*
Faktura ilə iş: Müasir qobelençi rəssamlar əsərə həcm vermək üçün müxtəlif materiallardan (metal saplar, muncuqlar, ağac hissələri) və müxtəlif toxuma sıxlıqlarından istifadə edirlər.
Qobelen Sənətinin Növləri
Klassik qobelen: Hamar səthli, daha çox rəngkarlıq əsərlərini xatırladan təsviri sənət nümunələri.
Müasir (Həcmli) qobelen: Üçölçülü formalar, qabarıq fakturalar və müxtəlif materialların sintezi ilə seçilən əsərlər. Bunlar çox vaxt interyerdə mərkəzi dekor elementi kimi çıxış edir.
Azərbaycanda Qobelen Sənəti
Azərbaycan qobelen sənəti öz köklərini milli xalçaçılıq məktəbindən alır. Lakin müasir Azərbaycan qobeleninin formalaşmasında professional rəssamların rolu böyükdür.
Lətif Kərimov: Azərbaycan xalça sənətinin elmi əsaslarını qoysa da, onun eskizləri əsasında hazırlanan süjetli toxuma əsərlər qobelen sənətinə böyük təsir göstərmişdir.
Kamil Əliyev: Portret qobelen/xalçalarının mahir ustasıdır. Onun yaratdığı görkəmli şəxsiyyətlərin təsvirləri bu sahənin zirvəsi hesab olunur.
Müasir ustalar: Hazırda Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında və Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində bu ixtisas üzrə kadrlar yetişdirilir. Rəssamlar həm klassik ənənələri qoruyur, həm də müasir vizual dili qobelenə gətirirlər.
Qobelençi Rəssam üçün Lazım Olan Bacarıqlar
Rəng duyğusu: İplərin minlərlə çalarını bir-biri ilə uyğunlaşdırmaq bacarığı.
Məkan təfəkkürü: Təsviri müstəvi üzərində deyil, toxuma strukturu daxilində görmək.
Dözümlülük: Fiziki cəhətdən ağır və uzunmüddətli əl əməyinə hazır olmaq.
Materialşünaslıq: Yun, ipək, pambıq və sintetik liflərin toxuma zamanı özünü necə aparacağını bilmək.