#şəhid
Şəhid
Şəhid — Azərbaycan dilində və İslam mədəniyyətində yüksək mənəvi məna daşıyan anlayışdır. Azərbaycanda bu söz xüsusilə ölkənin müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü, suverenliyi və müdafiəsi uğrunda həyatını itirmiş şəxslərin xatirəsi ilə əlaqələndirilir. Şəhidlərin xatirəsinin yad edilməsi Azərbaycanın ictimai həyatında, dövlət mərasimlərində və anım ənənələrində mühüm yer tutur.
“Şəhid” sözünün mənası
“Şəhid” sözü ərəb mənşəlidir və “şahid” mənası ilə bağlıdır. İslam ənənəsində şəhidlik dini və mənəvi məna daşıyan anlayışdır. Tarixən bu termin inancı və yüksək mənəvi dəyərlər uğrunda həyatını itirən şəxslərlə əlaqələndirilib.
Azərbaycan dilində “şəhid” sözü həm dini anlayış, həm də Vətən uğrunda həlak olmuş insanların xatirəsini ifadə edən ictimai termin kimi geniş istifadə olunur.
Azərbaycanda şəhidlərin xatirəsi
Azərbaycanın müasir tarixində şəhid anlayışı 20 Yanvar faciəsi, Qarabağ münaqişəsi və Azərbaycan ərazilərinin müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərlə sıx bağlıdır. Müxtəlif dövrlərdə həlak olmuş hərbi qulluqçuların və mülki şəxslərin xatirəsi ölkənin müxtəlif şəhər və rayonlarında yerləşən memoriallarda yad edilir.
Şəhidlərin adları küçələrə, məktəblərə və digər obyektlərə verilə, onların xatirəsinə abidələr və memorial lövhələr yaradıla bilər. Şəhid ailələrinin ziyarət edilməsi və şəhidlərin həyat yolunun gələcək nəsillərə çatdırılması da anım mədəniyyətinin bir hissəsidir.
27 Sentyabr – Anım Günü
Azərbaycanda 27 Sentyabr Anım Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan 44 günlük müharibə zamanı həlak olmuş şəxslərin xatirəsinin yad edilməsi ilə bağlıdır. Anım Gününün təsis edilməsi haqqında sərəncam 2 dekabr 2020-ci ildə imzalanıb.
Anım Günü ölkənin müxtəlif bölgələrində şəhidlərin xatirəsinə həsr olunmuş mərasimlər keçirilir, məzarlar və memorial komplekslər ziyarət olunur, abidələrin önünə gül və əklillər qoyulur.
Şəhidlər xiyabanı
Bakıda yerləşən Şəhidlər xiyabanı Azərbaycanın əsas anım məkanlarından biridir. Burada 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri zamanı həlak olmuş şəxslər və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həyatını itirmiş bir sıra şəxslər dəfn olunub.
Şəhidlər xiyabanı dövlət və rəsmi anım mərasimlərinin keçirildiyi məkanlardan biridir. Buradakı “Əbədi məşəl” kompleksi şəhidlərin xatirəsinin simvollarından biri hesab olunur.
Hərbi Memorial Məzarlıq
Bakıda şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi ilə bağlı mühüm məkanlardan biri də Hərbi Memorial Məzarlıqdır. Burada Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda həlak olmuş hərbi qulluqçuların məzarları yerləşir.
Memorial məkanlarda şəhidlərin adları, fotoşəkilləri və həyat tarixləri ilə bağlı məlumatların təqdim edilməsi onların fərdi xatirəsinin qorunmasına xidmət edir.
Şəhid dəfni və hərbi ehtiram
Şəhid olmuş hərbi qulluqçuların dəfn mərasimləri ailə üzvlərinin, yaxınlarının, hərbçilərin və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilə bilər. Müvafiq hallarda mərasimə fəxri qarovul və digər hərbi-protokol elementləri daxil edilir.
Azərbaycanın Dövlət Bayrağı belə mərasimlərin əsas rəmzlərindən biridir. Dəfn zamanı dini mərasimlərin keçirilməsi, duaların oxunması və şəhidin məzarının gül və əklillərlə ziyarət edilməsi geniş yayılmış anım ənənələrindəndir.
Şəhid ailəsi anlayışı
Azərbaycanda şəhid ailəsi anlayışının hüquqi və sosial məzmunu da mövcuddur. Şəhid statusunun və şəhid ailəsi üzvlərinin müəyyən edilməsi müvafiq qanunvericilik və dövlət prosedurları əsasında həyata keçirilir.
Şəhid ailələri üçün dövlət tərəfindən müxtəlif sosial təminat və dəstək mexanizmləri nəzərdə tutulur. Bunlara qanunvericilikdə müəyyən edilmiş ödənişlər, mənzil və sosial müdafiə tədbirləri kimi istiqamətlər daxil ola bilər.
Şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
Şəhidlərin xatirəsinin qorunması yalnız rəsmi anım günləri ilə məhdudlaşmır. Azərbaycanın şəhər və rayonlarında şəhidlərə həsr olunmuş abidələr, bulaqlar, memorial komplekslər, xatirə lövhələri və guşələr yaradılıb.
Məktəblərdə və digər təhsil müəssisələrində keçirilən anım tədbirləri, sənədli filmlər, kitablar, sərgilər və muzey ekspozisiyaları da şəhidlərin həyat tarixlərinin qorunmasına və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir.
